Vanaf 2013 moet een permanent stabiliteitsmechanisme in werking treden, over de oprichting waarvan de Europese Raad op een topontmoeting in Brussel op 21 maart 2011 besloot. Eind juni stemden de ministers van Financiën in met een verdrag.
Het duurzame stabiliteitsmechanisme moet ten opzichte van het voorlopige ESM worden uitgebreid, opdat het ESM in eerste instantie zo’n 700 miljard omvat (artikel 8, paragraaf 1 van het verdrag). Ook hier wordt het respectievelijke aandeel bepaald door de de hoeveelheid kapitaal die de individuele landen in de Europese Centrale Bank aanhouden, waarbij echter een uitzondering geldt voor lidstaten waarvan het BNP lager is dan 75% van het EU-gemiddelde. Zij nemen tegen een geringer aandeel deel.
Voor Duitsland is een participatie in het ESM van ongeveer 27,1464% voorzien. In vergelijking met de voorlopige ESM werd een ietwat gewijzigd model gekozen. De EFSF zal door het nieuwe ESM-fonds worden afgelost. Hierin betalen de lidstaten onmiddellijk een bijdrage. In tegenstelling tot de EFSF heeft het ESM-fonds daarmee een eigen basiskapitaal. Dit kapitaal kan door de Raad van Bestuur van het ESM overeenkomstig artikel 10.1 van het ESM op elk gewenst moment worden verhoogd.
In dat geval is de financieringsverplichting van de deelnemende landen in overeenstemming met artikel 8.4 "onvoorwaardelijk en onherroepelijk" en moet er binnen de gestelde termijn worden bijgestort. Aangezien in de afzonderlijke lidstaten de respectieve parlementen soms nog hun goedkeuring moeten geven, bepaalt artikel 9 dat de Raad van Bestuur voor de betaling "redelijke termijnen” kan stellen. De onder de voorlopige ESM verstrekte kredieten uit de EU-begroting worden hiertegen weggestreept. Daarnaast moeten de lidstaten op hun beurt, net als bij de EFSF, wederom kredietgaranties voor ESM-obligaties ter beschikking stellen.
In het geheel genomen zal de duurzame ESM vanaf het begin uit de onderstaande drie componenten bestaan:
* 80 miljard euro wordt direct ter beschikking gesteld door de lidstaten (deze betalingen vloeien vanaf het jaar 2013 in vijf termijnen van 16 miljard euro naar het ESM). Deze 80 miljard is onmiddellijk beschikbaar voor het ESM.
*420 miljard euro wordt door de lidstaten gereedgehouden als kredietgaranties voor ESM-obligaties. Om voor ESM-obligaties een AAA-rating te bereiken, moet elke lidstaat garant staan voor meer dan zijn eigen aandeel. Het totale garantiebedrag is daarom in zijn totaliteit hoger, namelijk ongeveer 620 miljard euro.
*250 miljard euro wordt indien nodig door het IMF in de vorm van een lening ter beschikking gesteld.
Beheersorgaan van het ESM is de Raad van Bestuur, die wordt samengesteld uit de ministers van Financiën van de Eurogroep of andere voor financiën verantwoordelijke leden van de nationale regeringen. Het dagelijks bestuur vindt plaats door het directoraat. Iedere deelnemer levert een afgevaardigde voor het directoraat. De kredietfaciliteiten van het ESM worden in noodgevallen ter beschikking van de lidstaten gesteld. Een noodzakelijke voorwaarde hiervoor is dat de Raad van Bestuur hiertoe unaniem besluit en er voor het betreffende land geen andere mogelijkheden tot herfinanciering ter beschikking staan. Volgens het model van het IMF moet de rente steeds een procentpunt, vanaf het derde jaar twee procentpunten boven de herfinancieringskosten van het ESM liggen. Het ESM krijgt voorrang boven andere schuldeisers. De enige uitzondering is het IMF. Het IMF krijgt voorrang boven het ESM. Daarnaast kan het ESM ook normale staatsobligaties van de lidstaten aankopen.
In aanvulling op de kredieten van het ESM dienen in noodsituaties ook particuliere crediteuren bij de herfinanciering betrokken kunnen worden. Om te kunnen bepalen of dit nodig is dient er eerst een analyse van de houdbaarheid van de schuldpositie plaats te vinden door de Europese Commissie en het IMF. Indien men tot de conclusie komt dat de schuldenlast van een land niet duurzaam draagbaar is, komt er een herstructureringsplan, waarbij een deel van de schulden niet wordt terugbetaald. Passende regelingen moeten vanaf 2013 in alle staatsobligaties van Europese staten opgenomen kunnen worden. Feitelijk komt dit neer op een geordend staatsbankroet.