Archief - paradigma

Ik vroeg me af wat het boord paradigma (taalkunde) betekent. Ik heb het opgezocht op internet. Daar staat dat dat het geheel aan verbogen en vervoegde vormen van een lemma is. Maar bedoelen ze daar dan mee dat het woord boek een meervoud en een verkleinwoord kan hebben? Of ben ik nu volledig fout?
En paradigmatische relaties zijn dit dan relaties tussen bv. 2 woorden in het meervoud?

puni zei:

Paradigma - Wikipedia

Klik om te vergroten...

Dit had hij zelf ook al gevonden...

Het lijkt me nochtans redelijk duidelijk..

Een lemma is het woord waarop een bepaald woord of begrip kan worden opgezocht in een woordenboek/encyclopedie.

Het geheel van vervoegingen en verbuigingen van dat woord is een taalkundig paradigma. Vervoegingen is voor werkwoorden, verbuigingen voor naamwoorden. Dat laatste lijkt mij voor het Nederlands niet echt belangrijk, gezien woorden in onze taal niet veranderen naargelang hun functie in de zin zoals bvb. in het Latijn.

EDIT: Verbeter mij gerust als er iets niet klopt trouwens, ik ben hier compleet aan het afgaan op wat ik lees op Wikipedia en Wapedia.

Op een site heb ik dit gelezen:

paradigmatische ketting: de precieze betekenis van één woord is afhankelijk van zijn plaats in die ketting: een reeks woorden met een onderling verwante functie en betekenis, die bovendien elkaar kunnen vervangen in een zin (bijvoorbeeld: tent, hut, huis, villa, kasteel, paleis).
Dit zijn dan toch geen vervoegingen of verbuigingen?

Daar gaat het niet over de definitie van 'paradigma' op taalkundig vlak, maar op wetenschapsfilosofisch vlak, denk ik. De post waaruit ge die zin haalt, komt namelijk uit een beknopte uiteenzetting over structuralisme als ik mij niet vergis.

Le structuralisme est un courant des sciences humaines qui s'inspire du modèle linguistique et appréhende la réalité sociale comme un ensemble formel de relations.

Structuralisme in ruime zin = gegroeid uit evoluties in de taalkunde.
Een van de taalkundige grondleggers = Ferdinand de Saussure.
Het gaat maw wel om een taalkundige definitie van "paradigma".

Vanop de Engelse Wikipedia:

To the 1960s, the word was specific to grammar(1): the 1900 Merriam-Webster dictionary defines its technical use only in the context of grammar or, in rhetoric, as a term for an illustrative parable or fable. (2)In linguistics, Ferdinand de Saussure used paradigm to refer to a class of elements with similarities.

From the 1960s, the word has referred to thought pattern in any scientific discipline or other epistemological context (3). The Merriam-Webster Online dictionary defines this usage as "a philosophical and theoretical framework of a scientific school or discipline within which theories, laws, and generalizations and the experiments performed in support of them are formulated; broadly : a philosophical or theoretical framework of any kind.

Maw:

(1) in enge zin: modelwoord, m.n. een grammaticaal geheel van verbogen of vervoegde vormen van een woord, dat tot model voor vele andere dienen kan

(2) op ruimer taalkundig vlak wat De Saussure ervan gezegd heeft.
Zie bvb ook Syntagma & Paradigma

(3) op wetenschapsfilosofisch vlak: het geheel van wetenschappelijke prestaties van voorgangers dat door onderzoekers op een bep. gebied op een bep. moment in de ontwikkeling van een wetenschap als maatgevend wordt beschouwd + algemeen kader van de theorievorming van een bep. wetenschap in een bep. periode

Enfin, geen geweldige uitleg maar hopelijk helpt het. Als ik op kot ben zal ik nog eens kijken in mijn lexicon van literaire termen, daar staat vast ook nog wel nuttige uitleg in. Overigens zou ik die "to/from the 1960's" wel met een korrel zout nemen, aangezien de Duitse wikipediapagina stelt: Seit dem späten 18. Jahrhundert wird das Wort als erkenntnistheoretischer Ausdruck benutzt, um wissenschaftliche Denkweisen zu beschreiben.