Ed Wood (1994)
Edward D. Wood Jr. is een naam die nooit aardverschuivingen in de filmwereld heeft teweeggebracht, maar toch bekend is bij elke filmliefhebber die zijn hobby waard is. Al decennialang staat hij bekend als de slechtste regisseur in de geschiedenis van Hollywood en ver daarbuiten, maar toch spreekt zijn passie voor films nog steeds generaties filmmakers van over de hele wereld aan. Na enkele boeken over zijn onwaarschijnlijke leven en carrière kwam Tim Burton in 1994 met een surrealistische biopic. Huisacteur Johnny Depp werd opgetrommeld om de flamboyante mafkees neer te zetten. En zo had een bizar project vaste vorm aangenomen: één van Hollywoods meest gewilde regisseurs die het verhaal vertelt van een man die alleen maar van zulke roem kon dromen, die paradoxaal genoeg het idool is van eerstgenoemde. "Bizar" is dan ook het sleutelwoord van deze film, maar zijn we van Burton anders gewend dan?
Ed Wood (Depp) werd geboren in het godverlaten stadje Poughkeepsie ergens aan de oostkust van de Verenigde Staten. Na de Tweede Wereldoorlog treffen we hem aan in Hollywood, waar hij zijn uiterste best doet om hier en daar wat geld bijeen te krabbelen als regisseur bij een buurttheatertje en loopjongen op filmsets. Hij en zijn liefje Dolores Fuller (Sarah Jessica Parker) hebben het niet breed, maar leven gelukkig samen in een klein flatje. Het tij lijkt te keren wanneer Ed een aankondiging leest in de krant over een man die zijn geslacht liet veranderen. Met een haast angstaanjagend enthousiasme springt hij op het idee en meldt zich aan bij Georgie Weiss (Mike Starr), een producent van B-films die bakken met inspiratieloze troep uitbrengt om zo snel geld te verdienen. Wanneer de man wil weten wat Eddie onderscheidt van de honderden andere regisseurs die geschikt zijn om een snel horrorfilmpje te draaien, vertelt Ed het geheim dat hij al sinds zijn prille kindertijd met zich meedraagt: hij is een travestiet.
Ondanks de "kleurrijke" bekentenis ziet Weiss geen brood in de wanhopige jongeman en wijst hem de deur. Te neer geslagen doolt Ed rond in de straten van Hollywood wanneer hem plotseling het ondenkbare overkomt: hij ontmoet niemand minder dan zijn jeugdidool Béla Lugosi (Martin Landau). De Hongaarse Amerikaan, ooit één van de grootste sterren aan het firmament door zijn legendarische vertolking van Dracula op het witte doek, zit al geruime tijd in zak en as. Daar maakt de sluwe Edward handig gebruik van en biedt hem een rol in zijn film aan, die hij prompt aanvaardt. Gewapend met een "grote ster" trekt Eddie opnieuw naar Weiss en na wat aarzelen besluit hij het project te financieren ondanks de slechte status van Lugosi. Vanaf dit moment volgt de film het leven van Ed Wood met al zijn pieken en dalen: de strubbelingen in de relatie tussen hem en Dolores, het werkverbond met Lugosi dat evolueert naar een innige vriendschap en een hele waaier aan kleurrijke en minder kleurrijke figuren die doorheen zijn turbulente leven zijn pad kruiste.
Het moge duidelijk zijn: het verhaal achter Ed Wood is er één dat verdient om verteld te worden. Het belang van zijn oeuvre is moeilijk uit te leggen aan mensen die film net dat ietsje minder "serieus nemen", maar al bij al zou ik niet overdrijven wanneer ik beweer dat Wood één van de meest invloedrijke filmmakers aller tijden is. Dat vond Burton ook, en hij maakte er één van de prachtigste biopics van die ik ooit heb mogen aanschouwen, met talloze verwijzingen naar het werk van Wood en dus ook onrechtstreekse hommages aan de klassiekers van de "golden age of horror", die ik tot op de dag van vandaag nog graag mag kijken.
Johnny Depp zou later over zijn vertolking zeggen dat het een mix was van kinderlijk enthousiasme en spartaanse volharding. Het moet gezegd: Depp speelt zoals altijd onder regie van Burton een rol die uitstekend te pruimen is, maar wie deze film bekijkt, merkt meteen dat het niet de titelrol is die hier de show steelt. Die eer valt te beurt aan de voornaamste mannelijke bijrol: die van Béla Lugosi, gespeeld door de rasechte New Yorker Martin Landau. Het accent, de gebaren, het tempo en zelfs de kleinste excentrieke maniertjes: alles wat Lugosi Lugosi maakte heeft Landau overduidelijk perfect onder de knie. Niet alleen zien we hem als vampier en geschifte wetenschapper, maar ook als kwetsbare oude man die worstelt met zijn morfineverslaving en alle ellende die daarmee gepaard gaat. Een geweldige supporting cast maakt het plaatje af, met onder meer Bill Murray, Sarah Jessica Parker, Lisa Marie Presley, George "The Animal" Steele en vele anderen.
De muziek is niet van de hand van Danny Elfman. Een primeur voor Burton, die anders altijd gebruik maakte van diens sprookjesachtige en vaak surrealistische composities. In de plaats daarvan krijgen we Howard Shore, die uitpakt met zijn handelsmerk: zware, bombastische muziek die als een hartslag door de prent raast. De vreemde science-fictiongeluidjes en het epische muzikale werk van Shore blijken een fantastische combinatie, want de score van Ed Wood verveelt werkelijk geen seconde.
Ed Wood, een man die zijn hele leven "rommel" maakte die het onderwerp is van een schitterende film. De ironie is de wereld nog niet uit.
You can't really say Ed Wood films have bad special effects. They aren't even special effects, they're symbolic effects. They're symbolic representations of what they might look like if he had enough money.
ad:
