Archief - Geplande overbodigheid: is onze elektronica ontworpen voor de prullenbak?

Hallo iedereen,

Ik ben freelance journalist in bijberoep en momenteel ben ik mij een beetje aan het verdiepen in 'geplande overbodigheid', ofwel 'planned obsolescence'. Geplande overbodigheid is een productiebeleid waarbij bv. elektronica bewust gemaakt worden om niet lang mee te gaan. Zo kunnen producten geprogrammeerd worden om na een twee- à drietal jaar niet meer goed te werken. De bedoeling daarvan is natuurlijk meer geld verdienen: consumenten verplichten om regelmatig nieuwe spullen te kopen. Moest dit echter algemeen geweten zijn, zou dit een serieus schandaal zijn. Daarom hangt er over de hele idee van geplande overbodigheid een vermoeden van complottheorie. Ik probeer nu een beetje te onderzoeken wat er van aan is.

Heeft iemand hier al van gehoord, of ervaring mee? Dat een laptop, gsm, tablet, of wat dan ook, om onverklaarbare redenen slechter begint te werken? Heeft iemand de algemene indruk dat elektronica vandaag minder lang meegaat dan voordien? Wat denken jullie ervan? Deel alsjeblieft jullie ervaringen! Bedankt!

Mijn vaatwasser is een half jaar na zijn garantie doorgebrand. It's a conspiracy!

Nee hoor. Dat is gewoon het traagste rij effect. Je weet wel. Je kiest een rij uit en dat is natuurlijk de traagste en het lijkt wel of jij altijd de traagste kiest. Is natuurlijk niet waar: het blijkt gewoon dat je die andere keren dat het vlug gaat niet echt noteert in je hersens omdat het normaal gaat.

Zo ook gaan de dingen die vlak achter hun garantie (meestal 2 jaar) neiger opvallen dan de zaken die dag in dag uit getrouw dienen. Mijn wasmachine bijv. draait al 5 jaar mee, ondanks dat mijn vrouwtje die altijd overlaadt, maar daar ga je dus niet van zeggen. Die vaatwasser valt echter op want net buiten garantie en veel geld voor de herstelkosten.

Het is wel zo dat fabricanten lichtere materialen gaan gebruiken en die aldus dikwijls ook vlugger stuk gaan, maar dat is de evolutie van materialen. Vb auto's waar de bumper geen gietijzer meer is. Maar dat is ook niet enkel de schuld van de fabricant want de klant wil snellere auto's die minder verbruiken. Dan kan je je auto natuurlijk niet als een tank blijven maken.

Het enige bewuste imo van fabrikant is dat ze zoveel mogelijk winst willen maken en dit zorgt er dikwijls voor dat men toch toegevingen doet op vlak van materiaalkeuze, maar meestal niet op de materialen die essentiele onderdelen. Een goede naam/reputatie is voor de meeste fabrikanten wel nog belangrijk. Of je moet bewust kiezen voor derde - rangsproducten, maar dan geldt de regel dat je krijgt waar je voor betaalt.

Qua gsm en electronica ligt het niet lang meegaan eerder bij de klant en zijn drang om mee te zijn dan aan slijtage. De meeste gsm's en laptops blijven wel werken, maar voldoen gewoon niet meer aan de eisen van de klant. Ze zijn verouderd, maar niet versleten.

Steek die complottheorieën maar terug in de kast hoor. Meeste zaken gaan echt wel langer mee dan 2 of 3 jaar.

Alle omgevingsvariabelen (energie, loonkost, gebouwen, transport ...) worden alsmaar duurder om iets geproduceerd te krijgen én de consument en/of overheid wil alsmaar zuinigere, veiligere en milieuvriendelijkere oplossingen.

Om aan al die eisen te voldoen blijft er voor de producent maar één mogelijke optie over om zijn produkt nog verkocht te krijgen en dat is besparen op de kwaliteit/stevigheid/type van het materiaal (grootte, dikte, produktieproces, ontwerp ...). Doet de fabrikant dat niet, dan doet de consument wel bij de concurrentie zijn inkopen.

Persoonlijk denk ik, en ervaar ik soms, dat bepaalde produkten in tegenstelling tot vroeger minder lang mee gaan.

Hoeveel mensen kunnen nu nog zeggen dat hun wasmachine, televisie, auto, etc ... al 20 jaar, of meer, dienst doen zonder noemenswaardige defecten?

Doen de fabrikanten dat doelbewust? Ik denk dat ze geen andere keuze hebben. Ze moeten produceren om hun fabrieken en het werkvolk rendabel te houden. Iets produceren dat niet kapot gaat of verslijt betekent immers een kleinere afzet op een zo goed als verzadigde markt. Minder produceren brengt ook niet op want dan stijgt de kostprijs per onderdeel dat van de band rolt.

In dat opzicht zou je dus kunnen stellen dat die logica ook op electronica van toepassing is. Dat fabrikanten moedwillig elektronische componenten programmeren om stuk te gaan geloof ik echter niet.

is al op TV geweest ... een reportage over toestellen enzo

zo zijn er printers met een 'teller( die blokeerd na x-aantal prints
via prog of opties op de printer zelf is er een mogelijkheid dit te resetten en je kan terug gewoon printen ...

wordt wel meer gedaan zulke zaken

Die printers met een teller worden vermeld in de docu 'The Lightbulb Conspiracy', waarvan je een groot deel hier kan bekijken: Prêt à jeter ou l'obsolescence programmée - Arte - 2011 - YouTube

Titel verwijst naar de jaren '20 en '30 van de 20e eeuw, toen fabrikanten van gloeilampen de levensduur van die lampen gezamenlijk naar beneden trokken.

Ook hier: Built-In Obsolescence - Are We Being Scammed By Electronics Manufacturers? - Worldcrunch - All News is Global

Mij lijkt het ook het geval dat kortere levensduur een gevolg is van besparingen op onderdelen en productieproces, wat hun beurt weer een gevolg is van concurrentie en marktwerking. "Moedwillig elektronische componenten programmeren om stuk te gaan" lijkt inderdaad vergezocht...

Exit zei:

is al op TV geweest ... een reportage over toestellen enzo

zo zijn er printers met een 'teller( die blokeerd na x-aantal prints
via prog of opties op de printer zelf is er een mogelijkheid dit te resetten en je kan terug gewoon printen ...

wordt wel meer gedaan zulke zaken

Klik om te vergroten...

Ja? Kan je dat alsjeblieft nog een beetje concreter maken?

Dat fabrikanten bewust hun producten na x tijd laten stoppen met werken, lijkt me onwaarschijnlijk. Ik heb het ook gehoord van die printers, maar geloof er niet veel van, kan zijn dat het zo is, maar ik heb er ook nooit informatie over opgezocht.

Geplande overbodigheid is een productiebeleid waarbij bv. elektronica bewust gemaakt worden om niet lang mee te gaan.

Klik om te vergroten...

Dat is wel deels zo nu. Elektronica wordt niet meer gemaakt om tien jaar mee te gaan zoals vroeger. Met de massaproductie nu wordt alles veel minder getest, waar ze vroeger elk component testte, doen ze nu maar 1 op 5 bv. Want testten van componenten en ook software kost veel geld, tegenwoordig maken ze alles zonder veel te testen en smijten het direct op de markt. Daarom doen ze er ook niet moeilijk over als je terug naar de winkel gaat met een defect. Ze weten dat maar 1 op 5 zeker goed zal werken en door de massaproductie kost een nieuw product geven niet zo veel geld voor hen.

Een product van het ene merk kan hetzelfde doen als een product van een ander merk en dubbel zo veel kosten. Meestal is het dan wel beter getest en van kwalitatief betere grondstoffen/componenten gemaakt.

ik heb tijd terug een printer via een menu optie gereset ... werkt terug gewoon zonder probleem ...


documentaire was op Canvas dit jaar ergens
http://www.kattensite.be/onderwerp/34294-geplande-slijtage/

beemer zei:

Dat fabrikanten moedwillig elektronische componenten programmeren om stuk te gaan geloof ik echter niet.

Klik om te vergroten...

Sdc zei:

Steek die complottheorieën maar terug in de kast hoor. Meeste zaken gaan echt wel langer mee dan 2 of 3 jaar.

Klik om te vergroten...

Hoe verklaar je dan het bewijsmateriaal dat op de Epson printers is gevonden in de Canvas reportage dat de printplaat speciaal gemaakt is om defect te worden na x tijd?

Geplande slijtage van gebruiksvoorwerpen on Vimeo

als je gewoon via een optie in het menu kan resetten is dat niet echt de moeite qua blokkage, niet. Alles resetten, dat is een van de dingen die ik doe als ik iets echt niet opgestart krijg.
Ik heb het in elk geval nog nooit meegemaakt en ik draai al mee van de c-64.

Wat me meer stoort in printers is hun onwil om te printen als er een kleur op is en bij canon het gebruik van kleur om zwart te printen. Nu ja, een bedrijf moet winst maken en ik zou het wel snappen als ze het werkelijk doen. Het is algemeen geweten dat ze op de printer zelf weinig winst maken. Het probleem is wel dat ze niet zomaar een fabriek kunnen stil leggen voor een jaar of zo. Dus ze moeten iets doen om hun verkoop gaande te houden. Ze zouden ook de productie kunnen verlagen, maar om dan nog genoeg winst te maken zou een standaard printer ipv 50euro er misschien 200 kosten en dat wil de consument ook niet. (of het moet een apple zijn)

Het is logisch dat een bedrijf dat onverwoestbare producten zou maken, zichzelf al bij voorbaat de nek heeft omgewrongen. Dus eigenlijk maakt elk bedrijf zijn produkten met opzet sletig. Wie van ons zou dat niet doen als hij een zaak had?

np++ zei:

Hoe verklaar je dan het bewijsmateriaal dat op de Epson printers is gevonden in de Canvas reportage dat de printplaat speciaal gemaakt is om defect te worden na x tijd?

Geplande slijtage van gebruiksvoorwerpen on Vimeo

Klik om te vergroten...

Dat is toch net hetzelfde als bij je auto? Op 90k km moet bv. Je distributieriem vervangen worden. Is deze dan stuk? Hoegenaamd niet natuurlijk maar het gebeurt uit voorzorgsmaatregelen.
Op 18k prints moet bv. de inktkoppen vervangen worden, maar aangezien een nieuwe kopen voordeliger is koop je best een nieuwe.
Is de printer na 18k prints stuk? Nee dat is hij niet maar na 18k prints loop je veel kans dat je afdruk kwaliteit ondermaats is.

Waar dat het me ook vooral om gaat is de termijn die de TS er op plakt. "Maar 2 a 3 jaar meegaan." De meeste bedrijven zouden ook beseffen dat het zo'n beetje zelfmoord is als bekend zou worden dat hun produkten steeds net achter de garantie kapot zou gaan.
Bovendien zou er niet veel aan tweedehandsverkoop moeten gebeuren. Kijk hoeveel pc's of onderdelen, schermen, gsm's, tablets hier worden verschacherd en je zal wel beseffen dat het niet meer is dan een complottheorie. Ja, produkten gaan niet eeuwig mee. Neen, er is niet zo neig aan geprutst dat het maar een paar jaar mee gaat.

PS: Ik vraag me af hoeveel mensen bij normaal gebruik met hun printer ooit tegen die limiet zijn aangelopen.

MrKend54l zei:

Dat is toch net hetzelfde als bij je auto? Op 90k km moet bv. Je distributieriem vervangen worden. Is deze dan stuk? Hoegenaamd niet natuurlijk maar het gebeurt uit voorzorgsmaatregelen.
Op 18k prints moet bv. de inktkoppen vervangen worden, maar aangezien een nieuwe kopen voordeliger is koop je best een nieuwe.
Is de printer na 18k prints stuk? Nee dat is hij niet maar na 18k prints loop je veel kans dat je afdruk kwaliteit ondermaats is.

Klik om te vergroten...

Dit kan perfect vervangen of vermeden worden (zoals andere merken doen), wat niet kan bij een distributieriem.

Het is een publiek geheim in de elektronica sector dat bv. flatscreens tegenwoordig gemaakt worden om max maar 10 jaar mee te gaan. De flatscreens die voor ruwweg 2005 gemaakt zijn, zijn gemaakt om zo lang mogelijk mee te gaan. Op een bepaald probleem zit je met kwalitatief "te goede" producten waardoor marktverzadiging optreedt. Marktverzadiging kan je oplossen door te innoveren, maar dit is net waar het Europese schoentje wringt. Belgen vernieuwen te weinig... Dus lost de industrie dit eenvoudigweg op door een soort gedwongen vernieuwing

Ander voorbeeld: is het niet zo dat de dock-connector van de iPhone 5 opeens anders is dan bij eerdere modellen, en bijgevolg ook incompatibel met oudere accessoires, tenzij je een adapter koopt?

wat heeft dat met slijtage te maken?

Bij laptops en gsm's voorlopig nog geen probleem gehad (1x oververhitting van GraKa met mijn oude laptop, maar dat was snel gefixt door de GraKa te vervangen). Wat je wel hebt is dat je batterijduur steeds vermindert, maar dat ligt eerder aan irreversibele nevenreacties bij het ontladen van de batterij, geloof ik, dan bij moedwillige programmatie.

Voor de rest zou er voor GraKa's ergens een trucje zijn om ze terug zoals nieuw te maken na lang gebruik. Ik heb het voorlopig nog nie willen riskeren, maareuh, de mogelijkheden zijn er wel hé

squalleke123 zei:

Voor de rest zou er voor GraKa's ergens een trucje zijn om ze terug zoals nieuw te maken na lang gebruik. Ik heb het voorlopig nog nie willen riskeren, maareuh, de mogelijkheden zijn er wel hé

Klik om te vergroten...

Het probleem met de oven truuk (ik vermoed dat je dit bedoelt), is dat dat een tijdelijke oplossing is. Maar doordat de grafische kaart herhaaldelijke warmer wordt en dan weer afkoelt, is dat het tin (dacht ik), begint te kraken. Veel hangt ook af van het gebruikte fabricageproces. Enkele jaren geleden had Nvidia hier last van. Maar het fabricatieproces hebben ze ondertussen verbeterd.

Een ander iets is dat elektronica fabrikanten graag zo goedkoop mogelijk hun producten willen maken en daardoor te goedkope condensatoren gebruiken als componenten. Op de duur gaan die beginnen te 'bollen' en gaan kapot.

Sdc zei:

wat heeft dat met slijtage te maken?

Klik om te vergroten...

Heeft niet met slijtage te maken, wél dat je oudere accessoires "gepland" overbodig maakt voor eigenaars van oudere iPhone-modellen die de nieuwe kopen, tenzij die een adapter van 30 euro kopen. Waarom een nieuwe poort op de iPhone 5? Is die dan zoveel beter, of sneller, of wat dan ook? Is dat écht nodig?

Ik heb slechte ervaringen met HP en Epson:

Epson PX800FW: na 2 jaar niet overdreven gebruik gaf de printer een melding dat het 'inkt opvangsysteem' moest vervangen worden. De printer weigert nog te drukken, op het scherm verschijnt een blokkerende melding die je belet om de printer nog te gebruiken.
Na googlen vind ik een reset programma om de pagecounter te resetten. Na reset werkt de printer als vanouds.

HP B9180: na aankoop inkt krijg je na een jaar de melding dat de inkt is vervallen en je nieuwe inkt moet aankopen. Je kan blijven printen met de 'vervallen' inkt maar de afdrukken hebben een lagere kwaliteit. HP schrijft ook voor de printer 24u 7/7 te laten aanstaan om telkens op voorgeprogrammeerde tijdstippen 'clean cycles' te laten uitvoeren. Uiteindelijk krijg je hetzelfde probleem als de Epson: cleaning pad laten vervangen, printer weigert elke dienst.

Arturo zei:

Heeft niet met slijtage te maken, wél dat je oudere accessoires "gepland" overbodig maakt voor eigenaars van oudere iPhone-modellen die de nieuwe kopen, tenzij die een adapter van 30 euro kopen. Waarom een nieuwe poort op de iPhone 5? Is die dan zoveel beter, of sneller, of wat dan ook? Is dat écht nodig?

Klik om te vergroten...

Van een fabrikant die simpele kabeltjes aan 30 euro verkoopt (die een fractie daarvan aan productie kosten), moet je natuurlijk niet echt verwachten dat ze veel aan de klant denken in dat opzicht.

Apple heeft veel goede en mooie producten, maar imo allemaal enorm duur en de minste upgrade kost ook nog eens overdreven veel.