Hoe hij in de Kamercommissie minister van Financiën Reynders het vuur aan de schenen legt - vorige week nog over buitenlandse rekeningen - levert spannende politieke televisie op. Het kan niemand ontgaan: sedert hij in de oppositie zit, levert sp.a-vicevoorzitter Dirk Van der Maelen verbetener dan ooit strijd tegen de fiscale fraude. «Rechtvaardige fiscaliteit heeft mij altijd geboeid, en ik vind dat er op dat vlak in België iets schort.»
Volgens de burger is het eenvoudig: het enige wat er schort, is dat hij te veel belasting betaalt.
«Voor een deel ben ik het daarmee eens. De gewone mensen, de loontrekkenden dus, betalen zeer hoge belastingen: 6% boven het Europese gemiddelde. Anderzijds wordt maar 2 tot 3% van de bedrijven gecontroleerd. De kans dat een bedrijfsleider een hartaanval krijgt, is groter dan de kans om gecontroleerd te worden. Dat zorgt voor een compleet onevenwicht: je hebt inkomsten die gekend zijn, tot na de komma gecontroleerd, en andere waarbij dat helemaal niet het geval is. Dat is niet correct, en ik stel vast dat Didier Reynders weinig bereidheid toont om iets te doen aan een eerlijke inning.»
Belastingen ontduiken is een vorm van wettelijke zelfverdediging, beweert Jean-Marie Dedecker.
«Ik vind het absoluut onverantwoord dat een politicus zoiets zegt. Er zijn fiscale wetten in dit land, en het is de opdracht van de minister van Financiën om ervoor te zorgen dat die worden nageleefd. Als iedereen zijn deel betaalt, zou er een belastingverlaging kunnen doorgevoerd worden. Wij pleiten zelfs niet voor een halve euro belastingverhoging - de belastingdruk in België is hoog genoeg. Waar wij wél voor pleiten, is dat er, door een betere werking van het ministerie van Financiën, geld vrijkomt ten gunste van de correcte betalers.»
Een ander punt uit het fiscale programma van Lijst Dedecker: een 'vlaktaks' of persoonlijke belasting van 25% voor iedereen. Goed idee?
«Voor de rijken zeker. De universiteit van Leuven en anderen hebben de gevolgen van de vlaktaks berekend. Er zouden 9 miljard euro minder belastingen betaald worden in dit land, maar 8 miljard van die besparing gaat naar de 20% rijksten, en de rest krijgt wat kruimels. Vooral de lage- en middeninkomens gaan weinig zien van Dedeckers belastingverlaging, en ze gaan ook nog eens de rekening betalen omdat er dan minder geld voorhanden is voor leeflonen en de gezondheidszorg. Van het fiscaal plan van Dedecker worden alleen de sterksten en de rijksten in Vlaanderen beter.»
Belgen, en zeker Vlamingen, zijn merkwaardig tolerant als het op belastingontduiking aankomt. Heeft u daar een verklaring voor?
«Ten eerste: mensen zijn niet dom. Zij zién dat de staat miljoenen misloopt door fraude en de manke werking van de belastingen. Je moet dus het geloof in de fiscale rechtvaardigheid herstellen met goed functionerende inningen. én we moeten de bevolking opnieuw ons sociaal model van herverdeling uitleggen. Voor je kunt herverdelen, moet er geld in de pot komen. Weinig Belgen realiseren zich van welke veiligheden en zekerheden ze genieten. Hier moet je niet, zoals in de VS, twee of drie jobs combineren om je gezondheidskosten of de studies van je kinderen te kunnen betalen. Wij hebben een heel goed gezondheidssysteem dat hoge kwaliteit koppelt aan grote toegankelijkheid. Dat systeem kunnen we alleen in stand houden dankzij de sociale zekerheid, omdat iedereen bijdraagt. Een ander voorbeeld: de kostprijs van een eerstejaarsstudent rechten bedraagt zo'n 10.000 euro. De mensen betalen inschrijvingsgeld en boeken, de rest wordt door de gemeenschap bijgelegd. Het is de taak van progressieve partijen om mensen te wijzen op de link tussen belastingen en wat je ervoor terugkrijgt.»
Maar een hoge belastingdruk is toch nefast voor onze ondernemingen, voor onze economie?
«Dat is een ander misverstand dat ik uit de wereld wil helpen: een goede sociale bescherming is géén economische handicap. Het tegendeel wordt bewezen door de statistieken van de landen die volgens het Internationaal Monetair Fonds het best economisch presteren. Dan kom je uit bij Finland, Zweden, Denemarken... landen met een hoge fiscale druk. Dat is niet zo onlogisch. In een samenleving waarin je de burger de zekerheid geeft dat men hem steunt bij tegenslagen in het leven, voelt die burger zich ook veilig, en durft die meer risico's nemen.»
Hoe wordt een mens eigenlijk fiscaal specialist?
«Eerlijk? Omdat niemand anders wil (lacht). Na onze verkiezingszege in 2003 wou van de 23 nieuwe Kamerleden er maar één in de commissie Financiën. Ik heb toen gezegd: dan zal ik het maar doen. Met fiscaliteit en financiën had ik sinds mijn studies niet veel meer - en echt boeien deed het mij ook niet - maar ik ben mij gaan inwerken, en gaandeweg kreeg ik de smaak te pakken. Omdat het er in België op vlak van fiscaliteit zo onrechtvaardig aan toe gaat, kan je niet anders dan verontwaardigd raken, en dat geeft me energie.»
Dat is u aan te zien, als u bijvoorbeeld Reynders het vuur aan de schenen legt over de buitenlandse rekeningen. Wat is daar mis mee?
«Of je bent Belg, met een rekening in België, en dan voorziet de fiscale wetgeving dat je daar belastingen op betaalt. Of je bent Belg met een rekening in het buitenland. Dan zegt de fiscale wet dat je dat moet melden op je aangifte en dan betaal je daar ook belastingen op. Een buitenlandse rekening niét aangeven, en dat geld ergens verborgen houden voor de fiscus, kán niet volgens mij. Ik stel vast dat de Belgische overheid met de 130.000 meldingen van buitenlandse rekeningen nog niks gedaan heeft. Terwijl we de meeropbrengst kunnen gebruiken om een belastingvermindering door te voeren voor mensen die hun belastingen wel correct betalen.»
Een ander stokpaardje van u is de notionele interestaftrek of aftrek voor risicokapitaal. Wat is daar mis mee?
«Dat komt neer op een soort belastingverlaging voor bedrijven, in ruil voor het creëren van jobs en werkgelegenheid. Het was afgesproken dat die maatregel maar 500 miljoen euro mocht kosten aan de staat. Nu blijkt dat die maatregel 2 miljard euro kost, en dat veel bedrijven van deze maatregel gebruikmaken zónder extra jobs te creëren. Wij zijn van oordeel dat die 1.500 miljoen euro beter gebruikt kan worden om een aantal koopkrachtondersteunende maatregelen te nemen.»
Vereenvoudiging is de eerste stap in de richting van fiscale rechtvaardigheid, zegt u. Leg eens uit?
«De meeste mensen raken niet meer wijs uit hun belastingbrief, en ik stel vast dat deze regering en deze minister van Financiën niets doen om dat te verhelpen. Het is nochtans belangrijk, omdat het voor ongemak zorgt bij de bevolking, én omdat het diegenen die zich kunnen laten bijstaan door advocaten en fiscale consultants helpt om gebruik te maken van allerlei achterpoortjes. Het is iets wat ik Reynders heel kwalijk neem. In landen zoals Nederland en Groot-Brittannië is men er wél mee bezig om fiscaliteit doorzichtiger te maken, om aan de mensen uit te leggen wie wat betaalt. Bij ons blijft dat een kluwen waar een normale mens zijn weg niet in vindt.»
Uw lijst van grieven tegen Reynders is wel láng...
«Het is echt iemand die op mijn systeem werkt, ja. Ik heb de indruk dat hij schaamteloos nalaat zijn plicht te doen. Nu toch weer? Dezelfde man die voor belastingvermindering zou zorgen, zit nu in de regering de 21% op de bouwgrond te verdedigen. Hij vertelt de meest tegenstrijdige zaken en komt met alles weg, mijnheer Tefal.»
Uzelf, Renaat Landuyt en Peter Vanvelthoven zijn opvallend actief in de oppositie. Het lijkt wel of jullie een tweede adem gevonden hebben?
«Wij organiseren en herbronnen ons over het programma en de structuren van een moderne socialistische partij. Het klopt dat we in de fractie met onze voorzitter en enkele ervaren parlementsleden als Hans Bonte het voortouw nemen in de oppositie, maar ook Meryame Kitir bijvoorbeeld heeft mooi werk geleverd in het dossier rond interim-arbeid. Ik wil de mensen geruststellen: u zal de komende maanden, jaren als het moet, nog van ons horen. Niet op een platte manier, niet om alles wat de regering doet bij voorbaat af te schieten, maar op basis van dossierkennis. De mensen voelen intuïtief aan of iemand zijn dossier kent, of wat hij zegt onderbouwd is of wat uit zijn nek kletst.»
Ondanks alles bent u optimistisch over de toekomst?
«Mijn intuïtie zegt dat er andere tijden komen die gunstiger zijn voor progressieve partijen. Ik stel vast dat de ongebreidelde vrijemarkteconomie internationaal voor grote problemen zorgt. Ik constateer dat de financiële sector, die pleitte voor het afschaffen van alle regeltjes, nu zelf om overheidscontrole vraagt. Tegelijk zie je dat overal in de wereld de kloof tussen arm en rijk groter wordt. Het kan bijna niet anders dan dat men teruggrijpt naar begrippen als een rechtvaardigere verdeling en meer solidariteit.»
)
en de theorieën van de één sluiten daarom nog niet die van de ander uit.
?