AreVee
Legacy Member
ik wou je een pm sturen maar de tekst is te lang om in te voeren... . Hij staat hier in spoiler.
Vandaag en morgen zijn het hoogdagen voor de cyclocross: het Belgisch *kampioenschap in Kruibeke. Het zou het feest der feesten moeten zijn, maar het veldrijden dendert niet meer. De kijkcijfers tanen en de *mensen gaan naar de cross omdat het een kermis is met bier, friet en Laura Lynn. Dat daar toevallig wat *mannetjes en vrouwtjes in lycra op een fiets ploeteren in een wei, is een *bijkomstigheid. En het is saai, met een paar (2) vedetten die de rest aan gort rijden en die de organisatoren van de kleine crossjes de keel dichtnijpen met hun looneisen. En het is één groot reclamebordeel, met sponsors en vips die over elkaar tuimelen voor uw aandacht. Dat is de cross.
Er was een tijd dat de cross gewoon cross heette, met de naam van een dorp of natuurverschijnsel als voor- of achtervoegsel. De Koppenbergcross of Hotondcross of de cross van Lille, Otegem, Bredene…
Wat is er aan de hand met de cross? “Het hoort geen Vlaamse kermis te zijn waar zangers en zangeressen de aandacht wegkapen van de atleten”
De speakers proberen alle merken erin te smokkelen. Van de Vondelmolenbalkjes – “Als peperkoeken hindernissen” – naar de Prik&Tik-bocht – “Zie de fles bruisen van de spanning!” FOTO: KRIS VAN EXEL
Dat is lang geleden. Er zijn nu Bricocrossen, DVV-trofeecrossen, een Betafence Cross, een Sack-Zelfbouwcross. Met de steun van mayonaise en frisdrank, en een kredietmaatschappij en/of wedkantoor. Zo gaat dat tegenwoordig. Omdat een cross duur is en de commercie nodig heeft om te kunnen blijven bestaan. Anders is het gedaan. In sommige hoofden is dat zelfs al zo. De teloorgang is ingezet, wegens geen spanning meer, geen sport en dus geen interesse van het Grote Publiek. Omdat twee renners zo sterk zijn dat de rest er altijd achteraan moet huppelen. *Niemand wil nog kijken, want op het einde wint Mathieu van der Poel.
“Het is een paradox. De kwaliteit van sommige renners is zo outstanding, ze krikken het niveau zo op, dat ze hun eigen sport kannibaliseren en leegzuigen en niemand geïnteresseerd is.” Dat zegt Daam Van Reeth, sporteconoom aan de KU Leuven, die er zijn levenswerk van heeft gemaakt om (kijk)cijfers van de koers te turven. “De cross is *tanende”, zegt hij. Ex-wereldkampioen Niels *Albert geeft hem gelijk. “Mijn hart bloedt als ik zie dat mensen vroeger weggaan omdat ze al na een halve ronde zien wie zal winnen.”
Of Wout van Aert, als die *andere er niet is.
Wat is er aan de hand met de cross? “Het hoort geen Vlaamse kermis te zijn waar zangers en zangeressen de aandacht wegkapen van de atleten”
FOTO: KRIS VAN EXEL
In het veld, op de akkers en de weiden, is daar weinig van te merken. De publieke belangstelling blijft groot, ook al was die ooit vele malen groter. De tijd van de Grote Duels tussen Bart Wellens en Sven Nys, waar de supporters vrolijk in meegingen, is gepasseerd. “Toen kwamen ze met heelder bussen tegelijk af”, zegt een organisator. “Alsof ook dat een competitie was. Elf bussen voor Nys. Tien voor Wellens. En de volgende keer was het andersom.”
Van der Poel en Van Aert hebben ook veel supporters, maar bijlange niet zo veel als Nys of Wellens. “Ze komen niet meer met bussen tegelijk, maar je moet dat relativeren. Tien bussen, dat is hoop en al zeshonderd man. Een groot verschil maakt dat niet op een grote cross die 12.000 mensen lokt”, zegt Bricocross-manager Chris Mannaert. “Ja, er is wat minder volk, maar niet dramatisch.” En of ze *komen om topsport te zien? “Soms.”
Polonaise
Loenhout, 27 december, 10 uur in de ochtend. In café Bij den Dolf, op de hoek tegenover de kerk, is het nu al feest. De zoon van André Hazes zingt van Leef, alsof het je laatste dag is, Leef, alsof morgen niet bestaat. Met wat hoempapa en aaah-ah-ah-ah’s erbij. Achter het café staan een tent en drie mobiele pissijnen. Allemaal bezet. Min of meer *volwassen mannen die met een halfvolle plastic beker tussen de tanden geklemd wijdbeens de *natuur haar gang laten gaan, alsof morgen niet *bestaat. Twee meter verder, achter het muurtje van betonnen platen, staan twee camionettes met in het groot Team Canada erop. Twee jongetjes *rillen er op hun stoeltje en knikken mee met de *beats van de Hazes Junior. Eentje eet een boterham, de ander smeert zijn benen in. Glad en *geschoren, ook al zal de haargroei nog niet echt denderend zijn. Een mecanicien prutst nog wat aan de derailleur van hun fietsen, terwijl een paar *beschonken heren tegen hem lallen over soorten tubes. De man kijkt een beetje angstig en gebaart dat hij hun taal – een Kempense variant van het Nederlands – niet machtig is. Ze halen hun schouders op en hotsen in polonaise en lichtjes door de knieën gaand richting parcours.
Wat is er aan de hand met de cross? “Het hoort geen Vlaamse kermis te zijn waar zangers en zangeressen de aandacht wegkapen van de atleten”
“De kwaliteit van sommige renners is zo outstanding dat ze hun eigen sport kannibaliseren en niemand nog geïnteresseerd is.” FOTO: KRIS VAN EXEL
Dit is de Azencross. In binnen- en buitenland *geprezen als een van de absolute topveldritten van het jaar, met de grootste ambiance. Een universum waar jongetjes bij wie de baardgroei nog net niet is begonnen zich de pleuris rijden in rondjes rond een tent met boenkeboenkemuziek, waar Laat de Zon in je Hart en de houseversie van Hey Jude een hele dag lang met sloten bier worden doorgespoeld. Dat is de cross. Dat is la Flandre profonde, waar professoren ook maar mensen zijn en iedereen zich vermaakt terwijl die jongetjes in de modder ploeteren, als neventafereeltje. Want aan de zijkant van de modder is het zo veel plezanter.
Het geld van de vips
Aan de overkant van het parcours, waar een paar verraderlijk gladde bochten de renners ophouden, staat een andere tent. Waar het leven beschaafder is, met een terras met hoge cocktailtafeltjes, met een stemmig bosje bloemen in een vaas. Hier staan dames en heren van stand met een glaasje champagne in de hand de esbattementen gade te slaan, waarna ze zich omdraaien en naar binnen gaan. Naar de warmte en de gedekte tafel met gesteven serviettes. Dit zijn vips. Very Important People. *Zeker voor de cross.
“Zonder hen zou het allang gedaan zijn”, zegt Hans van Kasteren. Hij kan het weten, want hij heeft het uitgevonden. “Ik was een Hollandse *zakenman en kende niets van die gekke sport. Maar ik zag dat het op televisie kwam, ik maakte een spandoekje en ging in beeld staan, om wat *reclame te maken.”
Dat was in 1997. Sven Nys en Bart Wellens waren verdienstelijke jongeren, maar nog lang geen profs. Van Kasteren had veel sympathie voor Bart *Wellens en begon zijn ploeg te sponsoren. “Ik wist van niks, maar zag wel dat er veel potentieel was. Die cross, dat was een vreemd wereldje, waar renners wat geld kregen toegestopt in een enveloppe. Waar mannen met sigaren hun zwart geld in kwijt konden, maar waar de organisatie was blijven *steken in de donkere jaren 50.”
Wat is er aan de hand met de cross? “Het hoort geen Vlaamse kermis te zijn waar zangers en zangeressen de aandacht wegkapen van de atleten”
Dat is wat ze in Loenhout verstaan onder “een grote pint”. FOTO: KRIS VAN EXEL
Van Kasteren veranderde dat. Hij trok grote sponsors aan. Zoals Telenet, een beursgenoteerd *bedrijf. En hij introduceerde viparrangementen. “Als je mensen met geld een beetje in de watten legt, komen ze over de brug. Je moet ze geen blad sla geven terwijl ze met hun voeten in het gras staan. Zet een kandelaartje op tafel, schenk wat champagne en ze zitten in je binnenzak.”
Van Kasteren veranderde het gezicht van de cross. Dat zegt hij zelf. “Als ik het grote geld niet had geïntroduceerd, dan baggerden de renners nu nog voorbij een voetbalkantientje waar ze pakjessoep en een droge worst serveren. Leefbaar, dat zal wel. Maar zonder groei en uitzicht op internationale weerklank die deze sport wel verdient.”
Dat internationale perspectief blijft knellen, zegt professor Daam Van Reeth, die met lede ogen aanschouwt hoe de internationalisering nauwelijks van de grond komt. Willy Van Roy ziet dat ook. Hij is voorzitter van Wielerclub De Sportvrienden Overijse, organisator van de Druivencross die al 81 jaar bestaat. “Ik was indertijd heel enthousiast toen de Superprestige werd geboren. Met crossen in Tsjechië en Frankrijk en Italië erbij. Maar dat is verwaterd. Het is nu weer een onderonsje in Vlaanderen, en een beetje Nederland.”
Wat is er aan de hand met de cross? “Het hoort geen Vlaamse kermis te zijn waar zangers en zangeressen de aandacht wegkapen van de atleten”
De Azencross in Loenhout, een van de absolute topveldritten van het jaar, met de grootste ambiance. Al zeker rond de ‘boenkeboenketent’. FOTO: KRIS VAN EXEL
Ooit was zijn Druivencross een monument. De grootste onder de groten. Dat is veranderd. “Een bewuste keuze. Ik beschouw het veldrijden nog *altijd als topsport. Het hoort geen Vlaamse kermis te zijn waar zangers en zangeressen de aandacht wegkapen van de atleten.” De Druivencross laat Laura Lynn en Willy Sommers links liggen. En moest het de afgelopen jaren stellen met een paar duizend toeschouwers, en zonder de grote namen van de cross. “Dat nemen we erbij. De toppers *waren op stage en het weer zat lelijk tegen. Maar we zijn een volwassen organisatie die daarmee *rekening houdt. Ja, we zouden veel kunnen doen om mensen te lokken. Maar als dat ten koste van de sport gaat, doe ik het liever niet. Wees gerust, we zijn gezond en scheuren onze broek niet. We weten dat we een beperkt budget hebben en zaaien naar de zak. Ik hoor het iedereen graag zeggen. Dat ze zo veel honderdduizenden budget hebben en dat het moeilijk is om rond te komen. Tja, doe het dan met minder toeters en bellen. Dat gaat ook.”
“Trouwens, er zijn veel crossen met veel volk. Maar die mensen weten op het einde van de avond niet eens wie er gewonnen heeft. Ze kijken niet. Ze zijn niet geïnteresseerd. Behalve in zo snel *mogelijk zo zat mogelijk worden.”
De kermis móét
In Otegem zijn ze het daar niet helemaal mee eens. Daar wordt dit jaar op 14 januari – volgende maandag – de Betafence Cross gereden. Een organisatie van Koninklijke Wielerclub Otegem Boven vzw, met als voorzitter Willy Ovaere. Hij is 75 en alles begint wat de kraken en te piepen, zegt hij. Maar zijn cross, die blijft hij organiseren. “Bij ons komt Laura Lynn wél. Uiteraard. Het moet, anders gaat het niet.” Want de cross van Otegem is duur. “Ik heb een budget van een kleine 200.000 euro. Dat is genoeg, maar het is heel moeilijk. En het wordt elk jaar moeilijker. Vorig jaar hebben we *onze vijftigste cross georganiseerd. Het scheelde niet veel of het was er niet van gekomen.” De *reden? “De grote mannen. Die vragen te veel. Ze nijpen ons halfdood.” Gelukkig zijn er sponsors. De cross van Otegem heet al een paar jaar Betafence Cross. “Zonder krijgen we de budgetten nooit meer rond. Telenet zendt onze cross rechtstreeks uit. Dat helpt ook om sponsors te lokken.”
Wat is er aan de hand met de cross? “Het hoort geen Vlaamse kermis te zijn waar zangers en zangeressen de aandacht wegkapen van de atleten”
FOTO: KRIS VAN EXEL
En de vips, die helpen ook. “Een gewoon ticket kost 12 euro. Ge moet geen rekenwonder zijn om uit te rekenen dat we veel volk zouden nodig *hebben om de kosten te dekken. De vips kunnen kiezen tussen een volledig pakket van 150 euro, met eten en drinken ’s middags en ’s avonds. Of iets minder – voor 60 euro krijgen ze tien drankbonnetjes en een friet van de kraam. Maar wél met een optreden van Laura Lynn erbij. Ze verwijten ons weleens dat we er op die manier een kermis van maken, die niets meer met de sport te maken heeft. Maar we moeten het georganiseerd krijgen, hè. Laura Lynn zorgt voor veel volk. Dat volk betaalt en drinkt en vult de kassa. Zo simpel is het.”
Regen in Bredene
Drinkend volk houdt de cross recht? “Dat klopt maar voor een deeltje”, zegt Chris Mannaert. Hij kan het weten, want hij is een van de grote managers van de cross in Vlaanderen. De Bricocrossen, meer bepaald. Die van de Koppenberg en de *Hotond in Ronse en nog een stuk of zeven andere, waaronder die in Bredene. Daar waren dit jaar een kleine zesduizend bezoekers. Niet kwaad. “Dankzij het weer, wellicht. Vorig jaar regende het. Er kwam maar tweeduizend man.” Dat doet knagen, geeft hij toe. “Maar we zijn een organisatie die dat kan opvangen.” En dus niet alleen met drinkende mensen langs het parcours. Wel met sponsoring. Veel sponsoring. Op elke cross is dat zo. De speakers van dienst verslikken zich bij elke zin in alle merken die ze erin smokkelen. Dat gaat van de Toro Tyres-chicane, naar de Vondelmolenbalkjes (“Als peperkoeken hindernissen”) naar de Cofidis-corner en de Prik&Tik-bocht (“Zie de fles bruisen van de spanning, dames en heren!”) Mannaert, ex-crossjournalist van VT4, moet er zelf om lachen. “Echt waar, ik vraag dat niet aan de speakers. Ze ratelen spontaan constant al onze partners af. Omdat ze weten hoe belangrijk het is.”
Wat is er aan de hand met de cross? “Het hoort geen Vlaamse kermis te zijn waar zangers en zangeressen de aandacht wegkapen van de atleten”
FOTO: KRIS VAN EXEL
De commerciële waarde van de cross is groot, zegt hij. “Gigantisch zelfs. We moeten er niet onnozel over doen: zonder dat geld gaat het niet om een cross met manieren te organiseren. Maar neem van mij aan dat sponsors zoeken een fluitje van een cent is. Bij Brico hebben we plaats voor zes grote jongens. In geen tijd zijn die plaatsen ingevuld. Waarom? Omdat de return on investment nergens anders zo groot is. De zichtbaarheid die ze krijgen, de vermeldingen in alle media, zijn zo duidelijk dat ze graag over de brug komen.”
Dat moet ook, zegt Mannaert. “Vergeet niet dat het budget voor een grote cross niet min is. De Koppenbergcross kost iets van een 300.000 euro. Dat krijg je niet bij elkaar met entreegeld en drankbonnetjes.”
PROBLEEM 1: héél veel startgeld
PROBLEEM 1: héél veel startgeld FOTO: LOH
Organisator Betafence Cross Willy Ovaere: “Die grote mannen vragen te veel startgeld. Ze nijpen ons halfdood.”
“Die grote mannen nijpen ons *halfdood.” Dat zegt Willy Ovaere, voorzitter van de *Koninklijke *Wielerclub *Otegem Boven en *organisator van de cross in zijn dorp. Die *“grote mannen”, dat zijn Mathieu van der Poel en Wout van Aert, *Europees kampioen en *wereldkampioen cyclocross.
Van Aert en Van der Poel staan nu maandag allebei aan de start van de Betafence Cross in Otegem. En dat heeft wat mogen kosten, zegt *Ovaere. “Hoeveel? Ik ga u dat niet zeggen, ze zouden me dat zeer kwalijk nemen.” Een andere organisator, Koen Monu, heeft het wél gezegd: 8.500 euro voor Van der Poel. 9.500 voor Van Aert.
“Die bedragen kloppen niet bij mij”, zegt Ovaere. “Doe er nog maar eens de helft bij. Dat is veel, hè. Maar zonder hen heeft het geen zin om een cross te organiseren. Dan komt niemand kijken. En ze weten dat goed. Dus schrijven ze hun startcontract met een dikke stift.”
Die stift is de ene keer zelfs nog dikker dan de andere keer. Michel Wuyts lanceerde bijvoorbeeld vorig weekend een bommetje. Dat Van Aert de nieuwe cross in Brussel links liet liggen, omdat hij in Frankrijk 20.000 euro kon vangen om te starten in een kleinere cross. De micro*kosmos van de cyclocross knipperde fel met de ogen en gebaarde van krommenaas. Tot Van Aert zelf op Twitter de hashtag niveaunihil *bedacht, om duidelijk te *maken wat hij van het nieuws vond. Maar hij sprak het *bedrag niet tegen.
“Ik kan u geruststellen: het is minder”, zegt gewezen wielermanager Hans van Kasteren. “Ik mag dat zeggen, want ik ken zijn contract.” Hoeveel het dan wel is, dat wil hij niet zeggen. “Maar ik blijf het een vreemd fenomeen vinden dat veldrijders worden betaald om aan de start te komen. Als ze finishen passeren ze nog eens langs de kassa, al is die vetpot veel kleiner. Doorgaans zo’n 1.500 euro voor de winnaar.”
Het is een scheefgetrokken situatie, zegt Van Kasteren. “Ik begrijp het wel. Die jongens hebben mecaniciens en verzorgers die moeten worden betaald. En ze koersen maar een paar maanden, zodat ze in die beperkte tijd toch een aardig potje willen *verdienen voor de rest van het jaar.”
Die startpremies houden bovendien een risico in, zegt hij. “Het geld is al binnen aan de start. Als ze geen zin hebben om te koersen, wat doe je dan als organisator? Zou het geen beter idee zijn om het om te draaien? Elke organisator zegt tussen de vijftig- en zestigduizend euro te budgetteren om de renners te kunnen betalen. Schaf het startgeld af en verdeel die pot over de winstpremies. Dan krijgen de winnaars meer, maar kan je ook nog de jongens en meisjes die op plaats twintig eindigen, een fijn bedrag geven. Ik heb het al een paar keer gezegd, maar de crosswereld is star. Elke verandering beschouwen ze als een bedreiging, maar ze zullen moeten, anders nijpen ze zichzelf dood.”
PROBLEEM 2: minder kijkers op tv
PROBLEEM 2: minder kijkers op tv FOTO: KRIS VAN EXEL
Geen enkele veldrit heeft dit jaar meer tv-kijkers gehaald dan het jaar ervoor. Het staat er, zwart op wit. Conclusie: “De sport zal zichzelf moeten heruitvinden.”
De Grote Prijs Sven Nys is een goede barometer voor de interesse van de Vlaming voor de cyclocross. “Die cross wordt gereden op 1 januari, een dag dat veel mensen thuis zijn en doorgaans niet veel zinnigers te doen hebben dan naar de koers te kijken”, zegt Daam Van Reeth, professor Sportmarketing aan de *KU Leuven. “Bovendien is het de enige cross die al tien jaar *onafgebroken door de grootste zender – VRT – wordt uitgezonden. Er keken nooit minder mensen naar dan dit jaar. Dat wil iets zeggen.”
De vrouwencross trekt wel wat meer kijkers dan vroeger het geval was. “Maar dat is heel relatief. Er zijn nog altijd minder mensen die het veldrijden voor vrouwen volgen. Over de sportieve waarde van de discipline spreek ik me niet uit, maar cijfermatig blijft het het kleine zusje.”
Niet dat het veldrijden op sterven na dood is, dat wil prof Van Reeth wel gezegd hebben. “Het blijft een bloeiende sport, met een grote commerciële waarde, maar het is allemaal wat minder aan het worden. Deels omdat de spanning weg is nu *Mathieu van der Poel de *tegenstand al in de eerste *ronde op een hoopje rijdt en met wat geluk Wout van Aert nog naast zich duldt. Maar ook omdat de kijkers niet meer weten op welke zender ze moeten kijken. Eén, *Canvas, VTM, Telenet Play Sports, of nog iets anders?”
Het veldrijden gaat zichzelf moeten heruitvinden, anders is het over een jaar of tien, twintig een lokaal fenomeentje waar alleen nog twee man en een paardenkop in geïnteresseerd zijn.”
“Het is aan de internationale wielerfederatie UCI om het uit de zompige Vlaamse *bodem te trekken. Want een sport die alleen in dit kleine hoekje van de wereld betwist wordt, zal doodgaan. Een nieuwe, internationale, kalender met een vijftiental wedstrijden – minstens voor de helft in andere landen –waaraan alle toppers deelnemen, zou een goede stap zijn. De UCI werkt aan zo’n model, al is het heel onduidelijk in *welke mate dat er van zal *komen.”
Goeie training om bomkraters te omzeilen
Goeie training om bomkraters te omzeilen
De eerste soldaat-cyclisten laten op 10 juli 1910 zien wat ze in hun mars hebben, geweer op de rug.
Lang voor Wout van Aert, Sven Nys of zelfs Eric De Vlaeminck op een fiets door een modderig weiland *baggerden, was *veldrijden een ernstige aangelegenheid voor soldaten.
Daniel Gousseau was een Franse soldaat met een fiets. Een piot die zijn generaal-te-paard moest bijstaan, maar niet hoog genoeg in rang was om zelf ook een paard te krijgen en dus een velocipède onder de kont kreeg geduwd. Dat was ergens diep in de jaren 1890 en Daniel Gousseau hield wel van dat gefiets naast zijn generaal. Hij hield er zo veel van dat hij zelfs in zijn vrije tijd begon te hotsten en te botsen door de velden. Omdat een goed getrainde soldaat een gewonnen soldaat was, vond hij.
Hij en zijn makkers – er waren heelder *pelotonnetjes fietsende militairen – maakten er een sport van om elke vrije dag door de bossen en weien te ploegen. En toen er meer en meer collega’s hetzelfde deden, organiseerde Daniel Gousseau in 1902 een wedstrijdje. Om ter eerste 12 kilometer afleggen door veld en bos, met obstakels – denk: houten muurtjes – en diepe putten om in en uit te baggeren, want “op het slagveld zullen ook bomkraters liggen”.
Die wedstrijd – cross country cyclo-pédestre – in het dorpje *Kremlin-Bicêtre net buiten Parijs was meteen de allereerste veldrit. Er waren tien deelnemers. Fernand De Baeder won. En een jaar later nam ene Henri Desgrange het idee over, poetste het wat op en lanceerde écht het veldrijden in Ville-d’Avray.
Een paar maanden *later eindigde in dat dorpje tussen Versailles en Parijs de laatste rit van een andere wedstrijd die Des*grange voor het eerst organiseerde: de Tour de France.
Er was een tijd dat de cross gewoon cross heette, met de naam van een dorp of natuurverschijnsel als voor- of achtervoegsel. De Koppenbergcross of Hotondcross of de cross van Lille, Otegem, Bredene…
Wat is er aan de hand met de cross? “Het hoort geen Vlaamse kermis te zijn waar zangers en zangeressen de aandacht wegkapen van de atleten”
De speakers proberen alle merken erin te smokkelen. Van de Vondelmolenbalkjes – “Als peperkoeken hindernissen” – naar de Prik&Tik-bocht – “Zie de fles bruisen van de spanning!” FOTO: KRIS VAN EXEL
Dat is lang geleden. Er zijn nu Bricocrossen, DVV-trofeecrossen, een Betafence Cross, een Sack-Zelfbouwcross. Met de steun van mayonaise en frisdrank, en een kredietmaatschappij en/of wedkantoor. Zo gaat dat tegenwoordig. Omdat een cross duur is en de commercie nodig heeft om te kunnen blijven bestaan. Anders is het gedaan. In sommige hoofden is dat zelfs al zo. De teloorgang is ingezet, wegens geen spanning meer, geen sport en dus geen interesse van het Grote Publiek. Omdat twee renners zo sterk zijn dat de rest er altijd achteraan moet huppelen. *Niemand wil nog kijken, want op het einde wint Mathieu van der Poel.
“Het is een paradox. De kwaliteit van sommige renners is zo outstanding, ze krikken het niveau zo op, dat ze hun eigen sport kannibaliseren en leegzuigen en niemand geïnteresseerd is.” Dat zegt Daam Van Reeth, sporteconoom aan de KU Leuven, die er zijn levenswerk van heeft gemaakt om (kijk)cijfers van de koers te turven. “De cross is *tanende”, zegt hij. Ex-wereldkampioen Niels *Albert geeft hem gelijk. “Mijn hart bloedt als ik zie dat mensen vroeger weggaan omdat ze al na een halve ronde zien wie zal winnen.”
Of Wout van Aert, als die *andere er niet is.
Wat is er aan de hand met de cross? “Het hoort geen Vlaamse kermis te zijn waar zangers en zangeressen de aandacht wegkapen van de atleten”
FOTO: KRIS VAN EXEL
In het veld, op de akkers en de weiden, is daar weinig van te merken. De publieke belangstelling blijft groot, ook al was die ooit vele malen groter. De tijd van de Grote Duels tussen Bart Wellens en Sven Nys, waar de supporters vrolijk in meegingen, is gepasseerd. “Toen kwamen ze met heelder bussen tegelijk af”, zegt een organisator. “Alsof ook dat een competitie was. Elf bussen voor Nys. Tien voor Wellens. En de volgende keer was het andersom.”
Van der Poel en Van Aert hebben ook veel supporters, maar bijlange niet zo veel als Nys of Wellens. “Ze komen niet meer met bussen tegelijk, maar je moet dat relativeren. Tien bussen, dat is hoop en al zeshonderd man. Een groot verschil maakt dat niet op een grote cross die 12.000 mensen lokt”, zegt Bricocross-manager Chris Mannaert. “Ja, er is wat minder volk, maar niet dramatisch.” En of ze *komen om topsport te zien? “Soms.”
Polonaise
Loenhout, 27 december, 10 uur in de ochtend. In café Bij den Dolf, op de hoek tegenover de kerk, is het nu al feest. De zoon van André Hazes zingt van Leef, alsof het je laatste dag is, Leef, alsof morgen niet bestaat. Met wat hoempapa en aaah-ah-ah-ah’s erbij. Achter het café staan een tent en drie mobiele pissijnen. Allemaal bezet. Min of meer *volwassen mannen die met een halfvolle plastic beker tussen de tanden geklemd wijdbeens de *natuur haar gang laten gaan, alsof morgen niet *bestaat. Twee meter verder, achter het muurtje van betonnen platen, staan twee camionettes met in het groot Team Canada erop. Twee jongetjes *rillen er op hun stoeltje en knikken mee met de *beats van de Hazes Junior. Eentje eet een boterham, de ander smeert zijn benen in. Glad en *geschoren, ook al zal de haargroei nog niet echt denderend zijn. Een mecanicien prutst nog wat aan de derailleur van hun fietsen, terwijl een paar *beschonken heren tegen hem lallen over soorten tubes. De man kijkt een beetje angstig en gebaart dat hij hun taal – een Kempense variant van het Nederlands – niet machtig is. Ze halen hun schouders op en hotsen in polonaise en lichtjes door de knieën gaand richting parcours.
Wat is er aan de hand met de cross? “Het hoort geen Vlaamse kermis te zijn waar zangers en zangeressen de aandacht wegkapen van de atleten”
“De kwaliteit van sommige renners is zo outstanding dat ze hun eigen sport kannibaliseren en niemand nog geïnteresseerd is.” FOTO: KRIS VAN EXEL
Dit is de Azencross. In binnen- en buitenland *geprezen als een van de absolute topveldritten van het jaar, met de grootste ambiance. Een universum waar jongetjes bij wie de baardgroei nog net niet is begonnen zich de pleuris rijden in rondjes rond een tent met boenkeboenkemuziek, waar Laat de Zon in je Hart en de houseversie van Hey Jude een hele dag lang met sloten bier worden doorgespoeld. Dat is de cross. Dat is la Flandre profonde, waar professoren ook maar mensen zijn en iedereen zich vermaakt terwijl die jongetjes in de modder ploeteren, als neventafereeltje. Want aan de zijkant van de modder is het zo veel plezanter.
Het geld van de vips
Aan de overkant van het parcours, waar een paar verraderlijk gladde bochten de renners ophouden, staat een andere tent. Waar het leven beschaafder is, met een terras met hoge cocktailtafeltjes, met een stemmig bosje bloemen in een vaas. Hier staan dames en heren van stand met een glaasje champagne in de hand de esbattementen gade te slaan, waarna ze zich omdraaien en naar binnen gaan. Naar de warmte en de gedekte tafel met gesteven serviettes. Dit zijn vips. Very Important People. *Zeker voor de cross.
“Zonder hen zou het allang gedaan zijn”, zegt Hans van Kasteren. Hij kan het weten, want hij heeft het uitgevonden. “Ik was een Hollandse *zakenman en kende niets van die gekke sport. Maar ik zag dat het op televisie kwam, ik maakte een spandoekje en ging in beeld staan, om wat *reclame te maken.”
Dat was in 1997. Sven Nys en Bart Wellens waren verdienstelijke jongeren, maar nog lang geen profs. Van Kasteren had veel sympathie voor Bart *Wellens en begon zijn ploeg te sponsoren. “Ik wist van niks, maar zag wel dat er veel potentieel was. Die cross, dat was een vreemd wereldje, waar renners wat geld kregen toegestopt in een enveloppe. Waar mannen met sigaren hun zwart geld in kwijt konden, maar waar de organisatie was blijven *steken in de donkere jaren 50.”
Wat is er aan de hand met de cross? “Het hoort geen Vlaamse kermis te zijn waar zangers en zangeressen de aandacht wegkapen van de atleten”
Dat is wat ze in Loenhout verstaan onder “een grote pint”. FOTO: KRIS VAN EXEL
Van Kasteren veranderde dat. Hij trok grote sponsors aan. Zoals Telenet, een beursgenoteerd *bedrijf. En hij introduceerde viparrangementen. “Als je mensen met geld een beetje in de watten legt, komen ze over de brug. Je moet ze geen blad sla geven terwijl ze met hun voeten in het gras staan. Zet een kandelaartje op tafel, schenk wat champagne en ze zitten in je binnenzak.”
Van Kasteren veranderde het gezicht van de cross. Dat zegt hij zelf. “Als ik het grote geld niet had geïntroduceerd, dan baggerden de renners nu nog voorbij een voetbalkantientje waar ze pakjessoep en een droge worst serveren. Leefbaar, dat zal wel. Maar zonder groei en uitzicht op internationale weerklank die deze sport wel verdient.”
Dat internationale perspectief blijft knellen, zegt professor Daam Van Reeth, die met lede ogen aanschouwt hoe de internationalisering nauwelijks van de grond komt. Willy Van Roy ziet dat ook. Hij is voorzitter van Wielerclub De Sportvrienden Overijse, organisator van de Druivencross die al 81 jaar bestaat. “Ik was indertijd heel enthousiast toen de Superprestige werd geboren. Met crossen in Tsjechië en Frankrijk en Italië erbij. Maar dat is verwaterd. Het is nu weer een onderonsje in Vlaanderen, en een beetje Nederland.”
Wat is er aan de hand met de cross? “Het hoort geen Vlaamse kermis te zijn waar zangers en zangeressen de aandacht wegkapen van de atleten”
De Azencross in Loenhout, een van de absolute topveldritten van het jaar, met de grootste ambiance. Al zeker rond de ‘boenkeboenketent’. FOTO: KRIS VAN EXEL
Ooit was zijn Druivencross een monument. De grootste onder de groten. Dat is veranderd. “Een bewuste keuze. Ik beschouw het veldrijden nog *altijd als topsport. Het hoort geen Vlaamse kermis te zijn waar zangers en zangeressen de aandacht wegkapen van de atleten.” De Druivencross laat Laura Lynn en Willy Sommers links liggen. En moest het de afgelopen jaren stellen met een paar duizend toeschouwers, en zonder de grote namen van de cross. “Dat nemen we erbij. De toppers *waren op stage en het weer zat lelijk tegen. Maar we zijn een volwassen organisatie die daarmee *rekening houdt. Ja, we zouden veel kunnen doen om mensen te lokken. Maar als dat ten koste van de sport gaat, doe ik het liever niet. Wees gerust, we zijn gezond en scheuren onze broek niet. We weten dat we een beperkt budget hebben en zaaien naar de zak. Ik hoor het iedereen graag zeggen. Dat ze zo veel honderdduizenden budget hebben en dat het moeilijk is om rond te komen. Tja, doe het dan met minder toeters en bellen. Dat gaat ook.”
“Trouwens, er zijn veel crossen met veel volk. Maar die mensen weten op het einde van de avond niet eens wie er gewonnen heeft. Ze kijken niet. Ze zijn niet geïnteresseerd. Behalve in zo snel *mogelijk zo zat mogelijk worden.”
De kermis móét
In Otegem zijn ze het daar niet helemaal mee eens. Daar wordt dit jaar op 14 januari – volgende maandag – de Betafence Cross gereden. Een organisatie van Koninklijke Wielerclub Otegem Boven vzw, met als voorzitter Willy Ovaere. Hij is 75 en alles begint wat de kraken en te piepen, zegt hij. Maar zijn cross, die blijft hij organiseren. “Bij ons komt Laura Lynn wél. Uiteraard. Het moet, anders gaat het niet.” Want de cross van Otegem is duur. “Ik heb een budget van een kleine 200.000 euro. Dat is genoeg, maar het is heel moeilijk. En het wordt elk jaar moeilijker. Vorig jaar hebben we *onze vijftigste cross georganiseerd. Het scheelde niet veel of het was er niet van gekomen.” De *reden? “De grote mannen. Die vragen te veel. Ze nijpen ons halfdood.” Gelukkig zijn er sponsors. De cross van Otegem heet al een paar jaar Betafence Cross. “Zonder krijgen we de budgetten nooit meer rond. Telenet zendt onze cross rechtstreeks uit. Dat helpt ook om sponsors te lokken.”
Wat is er aan de hand met de cross? “Het hoort geen Vlaamse kermis te zijn waar zangers en zangeressen de aandacht wegkapen van de atleten”
FOTO: KRIS VAN EXEL
En de vips, die helpen ook. “Een gewoon ticket kost 12 euro. Ge moet geen rekenwonder zijn om uit te rekenen dat we veel volk zouden nodig *hebben om de kosten te dekken. De vips kunnen kiezen tussen een volledig pakket van 150 euro, met eten en drinken ’s middags en ’s avonds. Of iets minder – voor 60 euro krijgen ze tien drankbonnetjes en een friet van de kraam. Maar wél met een optreden van Laura Lynn erbij. Ze verwijten ons weleens dat we er op die manier een kermis van maken, die niets meer met de sport te maken heeft. Maar we moeten het georganiseerd krijgen, hè. Laura Lynn zorgt voor veel volk. Dat volk betaalt en drinkt en vult de kassa. Zo simpel is het.”
Regen in Bredene
Drinkend volk houdt de cross recht? “Dat klopt maar voor een deeltje”, zegt Chris Mannaert. Hij kan het weten, want hij is een van de grote managers van de cross in Vlaanderen. De Bricocrossen, meer bepaald. Die van de Koppenberg en de *Hotond in Ronse en nog een stuk of zeven andere, waaronder die in Bredene. Daar waren dit jaar een kleine zesduizend bezoekers. Niet kwaad. “Dankzij het weer, wellicht. Vorig jaar regende het. Er kwam maar tweeduizend man.” Dat doet knagen, geeft hij toe. “Maar we zijn een organisatie die dat kan opvangen.” En dus niet alleen met drinkende mensen langs het parcours. Wel met sponsoring. Veel sponsoring. Op elke cross is dat zo. De speakers van dienst verslikken zich bij elke zin in alle merken die ze erin smokkelen. Dat gaat van de Toro Tyres-chicane, naar de Vondelmolenbalkjes (“Als peperkoeken hindernissen”) naar de Cofidis-corner en de Prik&Tik-bocht (“Zie de fles bruisen van de spanning, dames en heren!”) Mannaert, ex-crossjournalist van VT4, moet er zelf om lachen. “Echt waar, ik vraag dat niet aan de speakers. Ze ratelen spontaan constant al onze partners af. Omdat ze weten hoe belangrijk het is.”
Wat is er aan de hand met de cross? “Het hoort geen Vlaamse kermis te zijn waar zangers en zangeressen de aandacht wegkapen van de atleten”
FOTO: KRIS VAN EXEL
De commerciële waarde van de cross is groot, zegt hij. “Gigantisch zelfs. We moeten er niet onnozel over doen: zonder dat geld gaat het niet om een cross met manieren te organiseren. Maar neem van mij aan dat sponsors zoeken een fluitje van een cent is. Bij Brico hebben we plaats voor zes grote jongens. In geen tijd zijn die plaatsen ingevuld. Waarom? Omdat de return on investment nergens anders zo groot is. De zichtbaarheid die ze krijgen, de vermeldingen in alle media, zijn zo duidelijk dat ze graag over de brug komen.”
Dat moet ook, zegt Mannaert. “Vergeet niet dat het budget voor een grote cross niet min is. De Koppenbergcross kost iets van een 300.000 euro. Dat krijg je niet bij elkaar met entreegeld en drankbonnetjes.”
PROBLEEM 1: héél veel startgeld
PROBLEEM 1: héél veel startgeld FOTO: LOH
Organisator Betafence Cross Willy Ovaere: “Die grote mannen vragen te veel startgeld. Ze nijpen ons halfdood.”
“Die grote mannen nijpen ons *halfdood.” Dat zegt Willy Ovaere, voorzitter van de *Koninklijke *Wielerclub *Otegem Boven en *organisator van de cross in zijn dorp. Die *“grote mannen”, dat zijn Mathieu van der Poel en Wout van Aert, *Europees kampioen en *wereldkampioen cyclocross.
Van Aert en Van der Poel staan nu maandag allebei aan de start van de Betafence Cross in Otegem. En dat heeft wat mogen kosten, zegt *Ovaere. “Hoeveel? Ik ga u dat niet zeggen, ze zouden me dat zeer kwalijk nemen.” Een andere organisator, Koen Monu, heeft het wél gezegd: 8.500 euro voor Van der Poel. 9.500 voor Van Aert.
“Die bedragen kloppen niet bij mij”, zegt Ovaere. “Doe er nog maar eens de helft bij. Dat is veel, hè. Maar zonder hen heeft het geen zin om een cross te organiseren. Dan komt niemand kijken. En ze weten dat goed. Dus schrijven ze hun startcontract met een dikke stift.”
Die stift is de ene keer zelfs nog dikker dan de andere keer. Michel Wuyts lanceerde bijvoorbeeld vorig weekend een bommetje. Dat Van Aert de nieuwe cross in Brussel links liet liggen, omdat hij in Frankrijk 20.000 euro kon vangen om te starten in een kleinere cross. De micro*kosmos van de cyclocross knipperde fel met de ogen en gebaarde van krommenaas. Tot Van Aert zelf op Twitter de hashtag niveaunihil *bedacht, om duidelijk te *maken wat hij van het nieuws vond. Maar hij sprak het *bedrag niet tegen.
“Ik kan u geruststellen: het is minder”, zegt gewezen wielermanager Hans van Kasteren. “Ik mag dat zeggen, want ik ken zijn contract.” Hoeveel het dan wel is, dat wil hij niet zeggen. “Maar ik blijf het een vreemd fenomeen vinden dat veldrijders worden betaald om aan de start te komen. Als ze finishen passeren ze nog eens langs de kassa, al is die vetpot veel kleiner. Doorgaans zo’n 1.500 euro voor de winnaar.”
Het is een scheefgetrokken situatie, zegt Van Kasteren. “Ik begrijp het wel. Die jongens hebben mecaniciens en verzorgers die moeten worden betaald. En ze koersen maar een paar maanden, zodat ze in die beperkte tijd toch een aardig potje willen *verdienen voor de rest van het jaar.”
Die startpremies houden bovendien een risico in, zegt hij. “Het geld is al binnen aan de start. Als ze geen zin hebben om te koersen, wat doe je dan als organisator? Zou het geen beter idee zijn om het om te draaien? Elke organisator zegt tussen de vijftig- en zestigduizend euro te budgetteren om de renners te kunnen betalen. Schaf het startgeld af en verdeel die pot over de winstpremies. Dan krijgen de winnaars meer, maar kan je ook nog de jongens en meisjes die op plaats twintig eindigen, een fijn bedrag geven. Ik heb het al een paar keer gezegd, maar de crosswereld is star. Elke verandering beschouwen ze als een bedreiging, maar ze zullen moeten, anders nijpen ze zichzelf dood.”
PROBLEEM 2: minder kijkers op tv
PROBLEEM 2: minder kijkers op tv FOTO: KRIS VAN EXEL
Geen enkele veldrit heeft dit jaar meer tv-kijkers gehaald dan het jaar ervoor. Het staat er, zwart op wit. Conclusie: “De sport zal zichzelf moeten heruitvinden.”
De Grote Prijs Sven Nys is een goede barometer voor de interesse van de Vlaming voor de cyclocross. “Die cross wordt gereden op 1 januari, een dag dat veel mensen thuis zijn en doorgaans niet veel zinnigers te doen hebben dan naar de koers te kijken”, zegt Daam Van Reeth, professor Sportmarketing aan de *KU Leuven. “Bovendien is het de enige cross die al tien jaar *onafgebroken door de grootste zender – VRT – wordt uitgezonden. Er keken nooit minder mensen naar dan dit jaar. Dat wil iets zeggen.”
De vrouwencross trekt wel wat meer kijkers dan vroeger het geval was. “Maar dat is heel relatief. Er zijn nog altijd minder mensen die het veldrijden voor vrouwen volgen. Over de sportieve waarde van de discipline spreek ik me niet uit, maar cijfermatig blijft het het kleine zusje.”
Niet dat het veldrijden op sterven na dood is, dat wil prof Van Reeth wel gezegd hebben. “Het blijft een bloeiende sport, met een grote commerciële waarde, maar het is allemaal wat minder aan het worden. Deels omdat de spanning weg is nu *Mathieu van der Poel de *tegenstand al in de eerste *ronde op een hoopje rijdt en met wat geluk Wout van Aert nog naast zich duldt. Maar ook omdat de kijkers niet meer weten op welke zender ze moeten kijken. Eén, *Canvas, VTM, Telenet Play Sports, of nog iets anders?”
Het veldrijden gaat zichzelf moeten heruitvinden, anders is het over een jaar of tien, twintig een lokaal fenomeentje waar alleen nog twee man en een paardenkop in geïnteresseerd zijn.”
“Het is aan de internationale wielerfederatie UCI om het uit de zompige Vlaamse *bodem te trekken. Want een sport die alleen in dit kleine hoekje van de wereld betwist wordt, zal doodgaan. Een nieuwe, internationale, kalender met een vijftiental wedstrijden – minstens voor de helft in andere landen –waaraan alle toppers deelnemen, zou een goede stap zijn. De UCI werkt aan zo’n model, al is het heel onduidelijk in *welke mate dat er van zal *komen.”
Goeie training om bomkraters te omzeilen
Goeie training om bomkraters te omzeilen
De eerste soldaat-cyclisten laten op 10 juli 1910 zien wat ze in hun mars hebben, geweer op de rug.
Lang voor Wout van Aert, Sven Nys of zelfs Eric De Vlaeminck op een fiets door een modderig weiland *baggerden, was *veldrijden een ernstige aangelegenheid voor soldaten.
Daniel Gousseau was een Franse soldaat met een fiets. Een piot die zijn generaal-te-paard moest bijstaan, maar niet hoog genoeg in rang was om zelf ook een paard te krijgen en dus een velocipède onder de kont kreeg geduwd. Dat was ergens diep in de jaren 1890 en Daniel Gousseau hield wel van dat gefiets naast zijn generaal. Hij hield er zo veel van dat hij zelfs in zijn vrije tijd begon te hotsten en te botsen door de velden. Omdat een goed getrainde soldaat een gewonnen soldaat was, vond hij.
Hij en zijn makkers – er waren heelder *pelotonnetjes fietsende militairen – maakten er een sport van om elke vrije dag door de bossen en weien te ploegen. En toen er meer en meer collega’s hetzelfde deden, organiseerde Daniel Gousseau in 1902 een wedstrijdje. Om ter eerste 12 kilometer afleggen door veld en bos, met obstakels – denk: houten muurtjes – en diepe putten om in en uit te baggeren, want “op het slagveld zullen ook bomkraters liggen”.
Die wedstrijd – cross country cyclo-pédestre – in het dorpje *Kremlin-Bicêtre net buiten Parijs was meteen de allereerste veldrit. Er waren tien deelnemers. Fernand De Baeder won. En een jaar later nam ene Henri Desgrange het idee over, poetste het wat op en lanceerde écht het veldrijden in Ville-d’Avray.
Een paar maanden *later eindigde in dat dorpje tussen Versailles en Parijs de laatste rit van een andere wedstrijd die Des*grange voor het eerst organiseerde: de Tour de France.
Kunnen we VDP niet gewoon schorsen voor een paar jaar? 
