Cyberpunk - documentaire & filmtips

[vishnusixclix]

Lang voor het spel Cyberpunk 2077 er was, bestond het al decennia als genre. Het zit vervat in alle takken van de popcultuur: literatuur, beeld, tabletopgames en computergames. Eigenlijk ben ik er ook al gans mijn leven fan van, terwijl ik er pas recent ben achtergekomen dat het allemaal onderdeel was van deze subcultuur.

Indigo Gaming op youtube heeft een reeks prachtige documentaires gemaakt die alles cyberpunk sinds OOIT heerlijk aan elkaar praat. Ik vind die documentaire ZO geniaal dat ik hem met jullie wil delen in een reeks. Regelmatig herontdekte ik oude, bijna vergeten films en soms ook nieuwe onbekende prenten. Niet altijd wist ik dat die bij dit genre hoorde. Ook is het interessant om te bekijken hoe die film de thema's uit het genre gebruikt om het verhaal neer te zetten. Uiteraard hoop ik dat het aanstekelijk werkt en dat jullie ook mee verdiept geraken in deze cult/klassiekers.

Wat is Cyberpunk. Het genre weerspiegelt maatschappelijke thema's zoals criminaliteit, corruptie, en technologische vooruitgang die zowel indrukwekkend als destructief kan zijn. "High tech, low life" is de kern in de meeste verhalen. Het is een toekomstbeeld met geavanceerde technologie en een samenleving vol ongelijkheid en verval.

Typische thema's in cyberpunk. De macht van megacorporaties. Dat zijn bedrijven zoals de multinationals die wij kennen, maar dan met meer invloed en macht over naties en samenlevingen dan zelfs onze huidige regeringen en dictaturen. Uiteraard zie je dan ook de enorm uitvergrootte kloof tussen arm en rijk. Waar de gewone sukkelaar door het slop zich naar een low-income job zwoegt. Verder handelt een verhaallijn ook over de ethische en existentiële vragen rond cyborgs en cybernetische augmentatie. Wat is het nu om 'mens' te zijn?

Eind jaren 80 was Cyberpunk echt een groot ding geworden. Dermate zelfs dat schrijvers, creatives en ontwikkelaars zijn gaan samenzitten om te bepalen wat ze nu precies waren. Uiteindelijk heeft men Cyberpunk losgekoppeld van de mainstream fictie als van science-fiction.

Komende week ga ik in dit topic de aangehaalde films posten. Ruwweg zijn ze allemaal uit de jaren '80 en vormden ze mee de blauwdruk voor wat men ruim een decennium ging gebruiken in de grote hollywoord producties. Uiteraard gaat de eerste ook ineens de meest invloedrijke zijn, namelijk het Blade Runner uit 1982. Het publiek heet de parel lang links laten liggen maar sindsdien is dde muziek, de sfeer, de 'art' de basis gevormd voor de cyberspace esthetiek.

Volgende films: Robocop, Tron, The Running man, Akira, The Terminator

 

[vishnusixclix]

Vandaag:

Los Angeles, november 19, 2019

Intro

Gebaseerd op een kortverhaal van PK Dick werd deze film de moeder van alle visualisatie rond cyberpunk. Het meest luide en opvallende karakter uit de hele film is de setting en de muziek. De film noir kledij en interieurdecoraties contrasteren enorm met de stad die lijkt de kolkende binnenkant van een fabriek. Geleend talloze voorgaande werken is de mega-stad en de samensmelting van oosterse en westerse steden. Alles is gehuld in een eeuwige nacht, felle neonverlichting en gietende regen. De styling van alle sets komt van de hand van Syd Mead. Een stijl die aanvoelt alsof het compleet doorleefd, en bijgevolg realistisch, aanvoelt.

Thema's uit de film die uit de vroege cyberpunk literatuur uit oa PKD. Hebben machines hoop, verlangens en angsten? Waarin verschillen mens en machine? Kunnen machines menselijk worden? Of is zelfbewustzijn een glitch in de programmatuur dat moet uitgeroeid worden.

Dit wordt uitgewerkt in het tragische karakter van Rachel. En in Deckard, die zijn eigenlijk menselijkheid in twijfel trekt. Ook de leider van de androïden, Roy Batty, stelt zich die vragen en vecht zich doorheen alle lagen van de stad om aan zijn antwoorden te komen in zijn zoektocht naar een eigen, zelfstandig leven.

De film was een enorme flop in de box offices, maar de stijl, muziek en het ijzige realisme maakte Blade Runner (en de uitvinding van de director's cut) een enorme cultklassieker waar decennia later nog steeds naar wordt opgekeken.

Ik heb de film ooit gezien nadat ik het spel Blade Runner (1997) in handen heb gekregen. Met mijn 15 jaar was ik niet rijp om diep na te denken over de thema's leven, vrijheid en dood, maar de stijl heeft me altijd wel gegrepen. Met tussenpozen van enkele jaren heb ik deze film talloze rewatches gegund. Waarbij de Director's cut mijn favoriet blijft.

Waar kijken?
In België jammer genoeg enkel tegen betaling op
Prime (€3,99)
Apple TV (€3,99)
Youtube (€2,99)

Volgende keer: Westworld uit 1973

 

[vishnusixclix]

Vandaag: Westworld (1972)

Van schrijver én regisseur Michael Crichton kreeg het publiek in 1972 een film die op het eerste zicht vrolijk, opgewekt en kleurrijk lijkt, maar zich gaandeweg ontpopt in een dreigende en donkere sfeer. Klinkt het je bekend in de oren? Nét als die andere film van Crichton uit 1994 (maar toen in regie door Spielberg)

De film speelt zich af in een futuristisch pretpark waar bezoekers kunnen deelnemen aan levensechte avonturen in verschillende themagebieden. In deze gebieden worden de gasten omringd door levensechte robots, die speciaal zijn ontworpen om elke wens van de bezoekers te vervullen en hen een realistische ervaring te bieden. Alle robots zijn voorzien van veiligheidsmaatregelen. Alles lijkt perfect, totdat een glitch in de robotsystemen ervoor zorgt dat de machines zich tegen de gasten keren, en de simulaties worden herleid tot slachthuizen.

De film bevat de eerste computerbeelden in hollywood wanneer we de wereld zien vanuit het standpunt van de antagonist revolverheld. Zowel dit feitje als het archetype slechterik-robot is later met succes overgenomen door James Cameron in zijn film 'The Terminator'.

De film behandelt thema's zoals de gevaren van technologie, het verlies van menselijke controle over machines en de ethiek van kunstmatige intelligentie. Naarmate de robots steeds autonomer worden, vervagen de grenzen tussen mens en machine, wat leidt tot een dodelijke confrontatie. Westworld werd geprezen om zijn originele concept en spanning, en heeft een blijvende invloed gehad op de sciencefiction en popcultuur. De film inspireerde later een succesvolle televisieserie met dezelfde naam in 2016 (en een minder succesvolle versie in de '80's), die deze thema's verder uitdiept en moderniseert.

Omwille van het feit dat deze film inspiratie geweest is voor zoveel andere succesvolle films is hij zeker het bekijken waard. Al moet je wel in gedachten houden dat films uit de seventies een ander tempo aanhielden dat hetgeen we nu gewend zijn. Zeker een aanrader.

 

[vishnusixclix]

Vandaag: TRON (1982)

​

Tron verbaasde de wereld met lange, uitgebreide scènes met enkele van de vroegste computergraphics ooit gezien in film. Het verhaal volgt Kevin Flynn, een getalenteerde softwareontwikkelaar, hacker die ontdekt dat zijn werk is gestolen door zijn voormalige baas, de directeur van ENCOM. In een poging om bewijs te verzamelen, breekt Flynn in bij ENCOM en wordt hij onverwachts in de mainframe van de computer getransporteerd door het Master Control Program (MCP), een kwaadaardige AI die het netwerk beheert. In deze virtuele wereld worden computerprogramma's en -processen worden weergegeven door mensen, torens, tanks.

Als een familiefilm van Disney was TRON een onwaarschijnlijke invloed het cyberpunkgenre. Maar toch vooral door de levendige weergave van Cyberspace, de term uit het boek Neuromander door William Gibson (wat bijna de canon is voor cyberpunk). Gibson was toen nog aan het schrijven aan zijn boek, hij gaf grif toe dat de digitale stijl van TRON dé beeldende inspiratiebron was voor hem. De stijl is mee vorm gegeven door Syd Mead, diezelfde man die heeft zo invloedrijk geweest is voor de sfeer in Blade Runner. Die film kwam overigens net twee weken eerder in de filmzalen uit.

Net als Blade Runner was ook TRON een grote flop in de filmzalen. Beiden brachten ze een magere 33 miljoen dollar op, ondanks hun grote VFX budgetten.

Deze film heb ik vaak gezien als kleine pagadder en als jongvolwassene. Tegenwoordig kan hij me minder bekoren. Sowieso heeft de ganse stijl, visueel als auditief een bijzonder diepe indruk op me nagelaten. Zoveel zelfs dat ik de film met mijn ogen dicht helemaal opnieuw voor me kan afspelen, inclusief de typische geluidseffectjes. Daarom vind ik ook de opvolger TRON: Legacy (2010) zo'n fantastisch goede opvolger. Omdat zowel de beelden als de ongelooflijke soundtrack exact doen wat ik wilde van een TRON film: een onvergetelijke audiovisuele ervaring bezorgen.

Te bekijken op Disney+

Volgende keer: Wargames (1983)

 

[vishnusixclix]

Vandaag: Wargames (1983)

Eén van de vroegste populaire films die handelde over computer en hackercultuur was deze jongen-hackt-de-wereld film 'Wargames'.
De piepjonge Matthew Broderick hackt zich per ongeluk (!) in een militaire AI en verbeeldt zich een strategiespel te spelen tegen een computertegenstander. De gevolgen van zijn spelletje is dat de militaire AI reageerde met werkelijke dreiging van thermonucleaire oorlog. Terwijl de spanning oploopt, moet David samenwerken met de overheid en de oorspronkelijke programmeur om de computer te stoppen voordat het te laat is.

De thema's gelinkt aan het cyberpunk genre is de hackercultuur van jongeren, de gevaren van technologie en de kwetsbaarheid van door AI geautomatiseerde systemen.

Aan de oppervlakte stelt de film weinig voor, en hij is bij momenten lachwekkend hard gedateerd. Maar ik heb hem onlangs de eerste keer kunnen bekijken omdat hij op prime video stond. Zeker een leuke flick waar ik graag mijn tijd voor heb vrijgemaakt!




BONUS: Trancers (1984)

Wat Wargames miste aan visuele cyberpunk thematiek, heeft deze prent absoluut in overvloed.
Een detectieve uit de 23ste eeuw reist terug naar de 80's om een hypnotiserende dooscultus te stoppen die als ultiem doel hebben de wereld te ruïneren. Om dit te doen, moet dectectieve Jack de controle over het lichaam van zijn voorouder overnemen en moet hij samenwerken met een jonge vrouw om Whistler te stoppen en de toekomst te redden.

Hoewel de plotelementen redelijk vergezocht en houterig lijkt, vinkt deze film de juiste thematische hokjes aan: tijdreizen, dystopische toekomst, high-tech gadgets, noir-referenties, hersenspoeligen met directe overname, een samenleving op de rand van de chaos.

Trancers kreeg meerdere vervolgen en is een cultklassieker geworden in het low-budget sci-fi genre.

Voor mij was deze film visueel wel de moeite waard. Een fun flick wanneer je 's avonds een filmpje wilt meepakken vlak voor het slapen.

​

Fun fact, deze film staat gewoon integraal op dailymotion (en soms yt)

Morgen: Max Headroom (1985 TV movie)

 

[vishnusixclix]

Vandaag: Max Headroom: 20 minutes into the future (1985) (TV film)

In een nabije toekomst ontdekt een journalist dat er TV spotjes bestaan genoemd "blipverts" die mensen doen verdwijnen. De machtige media magnaten achter deze plot slagen erin om de journalist uit de weg te ruimen door een verkeersbarrière te hacken en op te werpen wanneer Carter (de journalist) passeert. Hij komt aan zijn einde in die parkeergarage.
Om de moord te verdoezelen, recupereren ze het brein van Carter en zetten ze het om in een computerpersonage. Maar natuurlijk wordt dit gekaapt door hackers die het personage's AI "ontvoeren" terwijl het zelfbewustzijn ontwikkeld.

De plot van deze film lijkt heel far-out maar sommige zaken zijn brandend actueel. De machtige media die de slechteriken omvatten. Max Headroom die tijdens zijn uitzendingen live zijn viewercount bekijkt en interreageert met zijn publiek. Alsof het een youtube livestreamer was.

De styling is ook iconisch en onderdeel geworden in de popcultuur met referenties in back to the future, reclamespotjes en een clip van eminem.

Ik ken de visuals van deze max headroom maar nooit de film. Ik heb ondertussen zowel de film als een deel van de serie gezien en ik vond het intrigerend. Het was een flashback naar de jaren '80 en de sfeer van films als Terminator en Robocop. Heerlijk om na al die tijd toch nog nieuwe en visueel interessante dingen te ontdekken. Mag niet ontbreken op het lijstje voor menig cyberpunk fan!

 

[vishnusixclix]

Vandaag: Robocop (1987)

Ik heb deze film gezien als veel te jong manneke. De gore en visuele ruwheid van aangeschoten mensen was voor mij destijds té veel. Maar ik was wél fan van Robocop als personage. (Achteraf werd ik ook fan via de geanimeerde serie maar dat is een ander verhaal.) Jaren later, als puber, zag ik wél de maatschappijkritische laag van Verhoeven door alle geweld heen. Sindsdien ben ik eigenlijk hooked aan de dystopische sci-fi verhalen waar die onderliggende laag speelt.

Robocop speelt zich af in een satirische nabije toekomst waar megabedrijven de controle hebben over publieke diensten zoals media, politie, ziekenzorg. Deze megacoorperatie, OCP, wilt de verloederde stad Detroit platgooien om er een vernieuwd megalomaan complex op te zetten. Dit met behulp van deals met crimelords enerzijds, verzwakken van justitie en politie anderzijds. Terwijl ze een nieuwe militaire tak ontwikkelen voor ordehandhaving. Het verhaal centreert zich rond een agent die van kant gemaakt wordt door een SLIMME slechterik boef. Wanneer de agent sterft, en wordt omgebouwd, zien we de innerlijke strijd naar het vinden van zichzelf als emotieloze machine met slechts de herinneringen van emoties en gevoelens.

De typische cyberpunk thema's zijn uiteraard het transhumanisme (lichaams augmentatie met robotica) en de hopeloze strijd van de lagere klassen vs de maatschappij bepaald door de rijkste klasse. Dit alles met een dikke saus maatschappijkritiek door uitvergroting was er TOEN al mis ging in de VS anno 1987.

Deze film is redelijk goed verouderd, in tegenstelling tot bvb Tron, en is één van de grootste filmaanraders uit Hollywood.

 

[vishnusixclix]

Vandaag: The Running Man (1987)

Het jaar 2017, een dystopische toekomst geregeerd door megacorporaties. Waar gevangenen hun enige hoop op vrijheid betekent dat ze hun leven moeten wagen in een TV hit programma "The Running Man". Enkel de sterkste overleeft en wint het recht op vrijheid.

Een Arnie flick uit de jaren '80 met dikke cyberpunk sfeer. What's not to like? Al is het helemaal geen diepgaande film. De atmosfeer is helemaal gezet vanaf de eerste minuten. Ook interessant is dat deze film dateert van voor alle reality shows en reality show films zoals Truman Show en Death Race, terwijl het identiek hetzelfde storyline heeft. Meer nog, deze film was rechtstreeks verantwoordelijk voor het cult tv programma "American Gladiators".

Als je jezelf over de oneliners (zie trailer) en stomme dialogen zet, is deze ook weer een fijne aanvulling voor je cyberpunk kijklijst. In ieder geval is hij mij goed bevallen.

I'll be back.