Democratische waarden herstellen en verdedigen in een tijd van democratische erosie

[belloc]

Veel westerse naties ervaren een veranderingen in beleid en bestuur. In het bijzonder is er een trend waarbij de kwaliteit van democratie in veel landen vermindert, niet alleen in bijv. de VS. In 2017 heeft bijvoorbeeld de Economic Intelligence Unit 72 landen een lagere score voor kwaliteit van democratie gegeven, terwijl 38 landen hun score verbeterden.

Dit fenomeen wordt democratische erosie genoemd (of ook wel democratic backsliding):

Democratische erosie, democratisch verval, democratische terugval of democratische achteruitgang is het proces van afname van de kwaliteit van democratische politieke instituties. Het verschilt van een volledige transitie van democratie naar autocratie omdat democratische instituties blijven bestaan, alleen kwalitatief verslechteren.

Joël De Ceulaer stelt in zijn boek Hoera! De democratie is niet perfect uit 2019 dat de democratie zich eigenlijk altijd in een soort crisistoestand bevind. Volgens hem leek het in de periode van grote welvaart van 1945 tot 1975 erop dat het vertegenwoordigende democratische model zijn hoogtepunt had. Dan kwamen in 1975 de oliecrisis en in 2008 de financiële crisis, waarna de kwaliteit van democratie meer en meer crisissen leek te doorgaan. Is die periode van 1945-1970 dan meer een uitzondering in de geschiedenis, en crisis de regel? De Ceulaer bespreekt in zijn boek zes gebreken van de democratie en hoe ze te herstellen.

Welke kernwaarden zouden volgens jou de robuuste basis van de westerse democratieën moeten definiëren? Robuust, in de zin van: bestendig tegen veranderende politieke omgevingen en ideologieën die op dat moment de macht en het mandaat hebben. Je kan je visie argumenteren met historische en hedendaagse voorbeelden en redeneringen. Hoe zou je veiligheidsmaatregelen inbouwen zodat die kernwaarden behouden blijven in veranderend politiek landschap, met bijvoorbeeld populistische en reactionaire stromingen?

 

[Straddle]

Welke kernwaarden zouden volgens jou de robuuste basis van de westerse democratieën moeten definiëren? Robuust, in de zin van: bestendig tegen veranderende politieke omgevingen en ideologieën die op dat moment de macht en het mandaat hebben. Je kan je visie argumenteren met historische en hedendaagse voorbeelden en redeneringen. Hoe zou je veiligheidsmaatregelen inbouwen zodat die kernwaarden behouden blijven in veranderend politiek landschap, met bijvoorbeeld populistische en reactionaire stromingen?

Democratie (van het Grieks δῆμος/dèmos, "volk" en κρατειν/kratein, "heersen", dus letterlijk "volksheerschappij") is een bestuursvorm waarin de wil van het volk de bron is van legitieme machtsuitoefening.

Het zou al goed zijn als we terugkeren naar de oorspronkelijke betekenis van het woord democratie, namelijk dat de wil van het volk de bron is van machtsuitoefening. Hier in België (en vele andere landen) zijn we daar zodanig van weg geërodeerd met particratische bestuursvormen die mijlenver wegstaan van wat een democratie net beoogt. Laat het volk beslissen, niet de partijen/politici. Dat kan bijv. al beginnen met referenda's.

 

[DaFreak]

Liever terug iets meer expertise en leiderschap in bestuur en minder idiocracy. Referenda zie ik al helemaal niet goed komen. Mensen zullen veeleer stemmen op wat henzelf op korte termijn het meeste opbrengt en minste kost en zo mogelijk een nog kortere horizon hanteren dan onze politici. Het afschaffen van belasting en alles gratis maken zou bijvoorbeeld goed scoren. We schieten onszelf nu al genoeg in de voeten, met referenda zijn we op de kortste tijd onze benen kwijt.

 

[Sir.Killalot]

Liever terug iets meer expertise en leiderschap in bestuur en minder idiocracy. Referenda zie ik al helemaal niet goed komen. Mensen zullen veeleer stemmen op wat henzelf op korte termijn het meeste opbrengt en minste kost en zo mogelijk een nog kortere horizon hanteren dan onze politici. Het afschaffen van belasting en alles gratis maken zou bijvoorbeeld goed scoren. We schieten onszelf nu al genoeg in de voeten, met referenda zijn we op de kortste tijd onze benen kwijt.

Referenda zorgen mijn inziens alleen maar voor nog minder nuance en lange termijndenken. Je kan onze complexe realiteit niet in goede banen leiden door ze te gaan reduceren tot ja/nee-problemen.

 

[Vinceness]

Hier in België (en vele andere landen) zijn we daar zodanig van weg geërodeerd met particratische bestuursvormen die mijlenver wegstaan van wat een democratie net beoogt. Laat het volk beslissen, niet de partijen/politici. Dat kan bijv. al beginnen met referenda's.

Dat we iets aan de particratie moeten doen maakt ons systeem niet ondemocratisch. Wij stemmen gewoon niet voor wetgeving, wij stemmen voor mensen die moeten beslissen over de wetgeving.

Referenda werken alleen in landen waar een sterke participatiecultuur aanwezig is (Scandinavië, Zwitserland, ...), België zit daar nog ver vanaf. In een maatschappij zoals de onze waar de politieke kennis door onze staatsstructuur nu echt niet om over naar huis te schrijven is problemen reduceren tot een ja/nee-stelling en dan elke burger daarop een bindende beslissing laten nemen, nee dank u. Daar zijn we echt nog decennia niet aan toe.

 

[Straddle]

Liever terug iets meer expertise en leiderschap in bestuur en minder idiocracy. Referenda zie ik al helemaal niet goed komen. Mensen zullen veeleer stemmen op wat henzelf op korte termijn het meeste opbrengt en minste kost en zo mogelijk een nog kortere horizon hanteren dan onze politici. Het afschaffen van belasting en alles gratis maken zou bijvoorbeeld goed scoren. We schieten onszelf nu al genoeg in de voeten, met referenda zijn we op de kortste tijd onze benen kwijt.

Het hele idee achter een democratie is net dat je de mensen laat beslissen wat moet gebeuren, niet de politici/oligarchie/partijen/...
Je moet daar geen voorstander van zijn hoor, je mag gerust mensen te idioot/kortzichtig vinden daarvoor, maar die macht bij het volk leggen is wel wat een democratie beoogt.

 

[Straddle]

Dat we iets aan de particratie moeten doen maakt ons systeem niet ondemocratisch. Wij stemmen gewoon niet voor wetgeving, wij stemmen voor mensen die moeten beslissen over de wetgeving.

Particratie maakt het niet per definitie ondemocratisch, maar het is wel een heel verwaterde/afgezwakte variant van wat "democratie" inhoudt. Het is belangrijk om die 2 termen goed uit elkaar te houden.

Referenda werken alleen in landen waar een sterke participatiecultuur aanwezig is (Scandinavië, Zwitserland, ...), België zit daar nog ver vanaf. In een maatschappij zoals de onze waar de politieke kennis door onze staatsstructuur nu echt niet om over naar huis te schrijven is problemen reduceren tot een ja/nee-stelling en dan elke burger daarop een bindende beslissing laten nemen, nee dank u. Daar zijn we echt nog decennia niet aan toe.

Ik zie niet in op basis van wat je dat concludeert, aangezien er de voorbije 30 jaar nog geen enkel referendum georganiseerd is geweest in België? Hier in Zwitserland doen ze dat gewoon en dat systeem werkt best.

Sommigen missen hier imo ook het punt van wat referenda inhouden, referenda zijn geen middel om altijd de uitkomst te verkrijgen die jij persoonlijk leuk vindt, het is een middel om rechtstreeks terug bij het volk te gaan aftoetsen wat zij willen. In een democratisch model zou dat net voorop moeten staan, in tegenstelling tot wat een politieke partij wilt.

 

[Vinceness]

Ik zie niet in op basis van wat je dat concludeert, aangezien er de voorbije 30 jaar nog geen enkel referendum georganiseerd is geweest in België? Hier in Zwitserland doen ze dat gewoon en dat systeem werkt best.

Er is meer dan genoeg onderzoek gedaan naar referenda en wanneer ze wel of niet werken. In Zwitserland werkt het heel goed (bewonderenswaardig goed, zelfs), België is er nog niet klaar voor, omdat dat gewoon niet ligt in de lijn van ons systeem.

Er zijn 2 dimensies waarop je een democratie kan beoordelen: representatief vs rechtstreeks, en aggregatief vs consensus. Een referendum is rechtstreeks (de burger beslist) + aggregratief (de meerderheid wint), Belgisch systeem is representatief (wij kiezen vertegenwoordigers) + consensus (beslissingen gebaseerd op een onderhandelde meerderheid).

Op geen enkele dimensie ligt ons systeem in de lijn van wat een referendum is, en je gaat dat echt niet van de ene dag op de andere omdraaien omdat het in een ander land werkt waar dat eigenlijk al decennia het systeem is.

 

[beryl]

Dat we iets aan de particratie moeten doen maakt ons systeem niet ondemocratisch. Wij stemmen gewoon niet voor wetgeving, wij stemmen voor mensen die moeten beslissen over de wetgeving.

Referenda werken alleen in landen waar een sterke participatiecultuur aanwezig is (Scandinavië, Zwitserland, ...), België zit daar nog ver vanaf. In een maatschappij zoals de onze waar de politieke kennis door onze staatsstructuur nu echt niet om over naar huis te schrijven is problemen reduceren tot een ja/nee-stelling en dan elke burger daarop een bindende beslissing laten nemen, nee dank u. Daar zijn we echt nog decennia niet aan toe.

Volgens de V-dem data waarmee het topic gestart is scoren we in België nochtans erg hoog in participatie, slechts een paar landen, waaronder Zwitserland, doen beter en wat consensus betreft: ook Zwitserland valt onder het consensusmodel van democratie. Dus op die assen schelen we blijkbaar toch niet zoveel met een land waarin dat goed werkt.

 

[Straddle]

Er is meer dan genoeg onderzoek gedaan naar referenda en wanneer ze wel of niet werken. In Zwitserland werkt het heel goed (bewonderenswaardig goed, zelfs), België is er nog niet klaar voor, omdat dat gewoon niet ligt in de lijn van ons systeem.

Kan je dat onderzoek eens quoten waar ze tot de conclusie komen dat het in Zwitserland wel zou werken en in België niet? Dat heb ik nog niet zien voorbijkomen. In Zwitserland wordt die directe democratie net aangehaald als één van de eigenschappen dat Zwitserland zo'n succesvol bestuurd land maakt, niet omgekeerd.

 

[DaFreak]

Het hele idee achter een democratie is net dat je de mensen laat beslissen wat moet gebeuren, niet de politici/oligarchie/partijen/...
Je moet daar geen voorstander van zijn hoor, je mag gerust mensen te idioot/kortzichtig vinden daarvoor, maar die macht bij het volk leggen is wel wat een democratie beoogt.

De wereld is niet zwart wit. Democratie komt in vele smaken en kleuren, een iets meer technocratisch getinte representatieve democratie kan met betere kennis van zaken beslissingen maken dan een rechtstreekse. Gezien de wereld alsmaar complexer wordt in zowat alles van technologie en globale problemen is dat imo wenselijk. Meer technocratische modellen hebben ook hun gebreken maar een rechtstreekse evengoed want daarin bots je snel tegen de tirannie van de meerderheid, irrationeel emotie gedreven policy beslissingen en onwetendheid die expertise verdrukt.

Wij kunnen in brede lijnen aangeven welke richting we uitwillen door een representatieve te verkiezen maar je kan niet alles rond die complexe onderwerpen voorleggen in referenda, dat zouden 100en vragen per onderwerp zijn zo niet meer en die passen ook helemaal niet in ja/nee formaat. De becijferingen en afwegingen daarachter omvatten 1000en paginas waar mensen zelfs moesten ze al geen full time job heb zich niet in kunnen verdiepen.

Een mooi voorbeeld daarvan is Brexit, onder druk en manipulatie van een campagne gevuld met leugens zat je op een gegeven moment aan 51% leave en 48% stay en die momentopname zette de wielen in motie en zorgde voor het gigantische Brexit proces. De zee van tijd ervoor en zelfs direct erna is er echter een veel grotere meerderheid voor stay. Vandaag heeft een groot deel van de leave stemmers spijt maar je kan dat hele proces niet zomaar terugdraaien of elke maand eens polsen of men deze maand wel of liever niet tot de EU behoort en dan elke keer het schip omgooien.

 

[DéWé]

Het hele idee achter een democratie is net dat je de mensen laat beslissen wat moet gebeuren, niet de politici/oligarchie/partijen/...
Je moet daar geen voorstander van zijn hoor, je mag gerust mensen te idioot/kortzichtig vinden daarvoor, maar die macht bij het volk leggen is wel wat een democratie beoogt.

De democratische systemen zoals die in de meeste Westerse landen bestaat zijn representatieve democratieën - zonder de bedoeling dat het volk rechtstreeks beslissingen neemt. Behoudens occasionele referenda is het altijd expliciet de bedoeling geweest dat het volk vertegenwoordigers aanstelt om namens hen de beste keuzes te maken (parlement, senaat, regering).

Een directe democratie is niet het bestaande systeem in vele landen, inclusief België.

M.b.t. de openingsvraag denk ik ook niet dat dat de oplossing is. Ja, in sommige gevallen en contexten zijn referenda zinvol (cf. Zwitserland voorbeeld dat hier werd aangehaald), maar ik denk persoonlijk dat een representatieve vertegenwoordiging net zijn nut heeft omdat het onmogelijk is om als individu voldoende geïnformeerd te zijn om zinvolle beslissingen te kunnen nemen op alle domeinen.

 

[NemesisBE]

Democratie (van het Grieks δῆμος/dèmos, "volk" en κρατειν/kratein, "heersen", dus letterlijk "volksheerschappij") is een bestuursvorm waarin de wil van het volk de bron is van legitieme machtsuitoefening.

Het zou al goed zijn als we terugkeren naar de oorspronkelijke betekenis van het woord democratie, namelijk dat de wil van het volk de bron is van machtsuitoefening. Hier in België (en vele andere landen) zijn we daar zodanig van weg geërodeerd met particratische bestuursvormen die mijlenver wegstaan van wat een democratie net beoogt. Laat het volk beslissen, niet de partijen/politici. Dat kan bijv. al beginnen met referenda's.

Als je echt naar de oorsprong van demokratia wilt gaan, dan hebt ge het over mannelijk kiesrecht he. Geen vrouwen, slaven etc... En een samengestelde volksvergadering die de beslissingen voor iedereen nam.
Heeft veel weg van... een particratie zoals we ze nu kennen, niet?

 

[Straddle]

Als je echt naar de oorsprong van demokratia wilt gaan, dan hebt ge het over mannelijk kiesrecht he. Geen vrouwen, slaven etc... En een samengestelde volksvergadering die de beslissingen voor iedereen nam.
Heeft veel weg van... een particratie zoals we ze nu kennen, niet?

Kiesrecht is een middel om democratie te verkrijgen zodat de burgers de macht hebben, niet andersom. Je krijgt met kiesrecht een meer democratisch bestel dan in een systeem zonder kiesrecht, maar daarom is een systeem met kiesrecht nog niet democratisch. En het lijkt me maar logisch dat onder "het volk" iedereen valt, en we niet bijv. vrouwen gaan uitsluiten.

 

[Sir.Killalot]

Ik las net dit opiniestuk in De Morgen, en herken het echt volledig: https://www.demorgen.be/meningen/er...ijden-wat-vele-russen-is-overkomen~b2e0e0f7/?

Ik zie in mijn omgeving ook steeds meer mensen zich volledig afkeren van de politiek en de wereld, en zich volledig terugtrekken in hun eigen individuele wereld. Ik merk het bij mezelf ook steeds meer, hoe ik me uit bepaalde discussies onttrek of gestopt ben met me in te lezen in bepaalde onderwerpen omdat ik er gewoon wanhopig van word. Maar hoe meer mensen dat doen, hoe zwaarder we als maatschappij afglijden en ons democratisch stelsel ten onder gaat. Dat is een majeur probleem. Zeker gecombineerd met de toename van het populisme, waar de partijen die verhalen vertellen waar alles opgelost kan worden door anderen en je zelf niets hoeft te doen steeds populairder worden, en waarbij steeds groter wordende groepen mensen hun enige nieuwsgaring bestaat uit desinformatie.

 

[Oordop]

Ik zou alvast beginnen met het presidentieel systeem af te schaffen. Dat geeft te veel macht aan één persoon. Gelukkig hebben we dit in ons Belgenlandje niet.

 

[Oordop]

Ik zou alvast beginnen met het presidentieel systeem af te schaffen. Dat geeft te veel macht aan één persoon. Gelukkig hebben we dit in ons Belgenlandje niet.

Vreemd om mezelf te quoten, maar o zo actueel met wat er gebeurt in Zuid-Korea. Eén man die probeert om dictator te worden.

 

[StevenFM]

We staan ver verwijderd van Fukuyama's "The End of History" en ik vrees dat het er de komende decennia niet op zal verbeteren. Niet alleen de tikkende tijdbom van de klimaatcrisis die op globaal niveau wordt genegeerd maar ook het groeiende autoritarianisme is een jammerlijke trend met (wat mij betreft) duidelijke oorzaken die ook genegeerd worden door machthebbenden.

 

[phate_13]

Ik las net dit opiniestuk in De Morgen, en herken het echt volledig: https://www.demorgen.be/meningen/er...ijden-wat-vele-russen-is-overkomen~b2e0e0f7/?

Ik zie in mijn omgeving ook steeds meer mensen zich volledig afkeren van de politiek en de wereld, en zich volledig terugtrekken in hun eigen individuele wereld. Ik merk het bij mezelf ook steeds meer, hoe ik me uit bepaalde discussies onttrek of gestopt ben met me in te lezen in bepaalde onderwerpen omdat ik er gewoon wanhopig van word. Maar hoe meer mensen dat doen, hoe zwaarder we als maatschappij afglijden en ons democratisch stelsel ten onder gaat. Dat is een majeur probleem. Zeker gecombineerd met de toename van het populisme, waar de partijen die verhalen vertellen waar alles opgelost kan worden door anderen en je zelf niets hoeft te doen steeds populairder worden, en waarbij steeds groter wordende groepen mensen hun enige nieuwsgaring bestaat uit desinformatie.

Als er iemand tips heeft om deze teleurgang, ook voor jezelf, want ik merk dit ook, kunt tegengaan : Altijd welkom.
Al verwijt ik mezelf dan direct, deze vraag stellen is natuurlijk ook een teken van de tijd. Een makkelijke oplossing zoeken voor een complex probleem.

 

[Sir.Killalot]

Als er iemand tips heeft om deze teleurgang, ook voor jezelf, want ik merk dit ook, kunt tegengaan : Altijd welkom.
Al verwijt ik mezelf dan direct, deze vraag stellen is natuurlijk ook een teken van de tijd. Een makkelijke oplossing zoeken voor een complex probleem.

Voor mij is dat posten op P&A, in de hoop toch maar eens 1 iemand al was het maar aan het twijfelen te brengen, en zo toch mijn steentje bij te dragen. Maar ik heb er ook steeds minder zin in om die moeite te doen om mijn posts te onderbouwen, bronnen op te zoeken, om dan me meer bezig te moeten houden met woorden die in mijn mond gelegd worden, framing en verwijten dan met de inhoud. Ik heb geen zin in die gepolariseerde shit, maar als iedereen het opgeeft, dan wordt het alleen maar erger natuurlijk.