Die kritiek komt dan ook vooral uit (conservatief) buikgevoel.
De kritiek komt ook vanuit het werkveld.
Ik herinner me ook leerkrachten zonder invulboeken waar je gewoon moest overschrijven wat zij op het bord schreven.
Nogmaals, ik heb het over het lager onderwijs. Ik kan niet vergelijken met het secundair onderwijs, daar het 20 jaar geleden is dat ik zelf op die schoolbanken zat... In het lager onderwijs worden invulboeken gebruikt.
Ook breder genomen, moet je toch in de eerste plaats kijken naar de leerkracht (en de school). Handboeken, invulboeken, ... zijn hulpmiddellen, een goede leerkracht vult die aan met eigen zaken, afgestemd op de klas voor zich. Een minder goede leerkracht, en/of een chronisch overweekte leerkracht wijkt er niet van af (en hanteert ze mogelijk ook niet goed). Ik heb het eerder al gezegd, maar met de stijgende taaklast en het lage niveau van veel instromende leerkrachten, hoe kan je dan verwachten dat de leerwinst gaat toenemen wanneer we leerkrachten meer pushen naar eigen cursussen?
Het zijn inderdaad hulpmiddelen, of dat zou toch moeten zijn... Een leerkracht zal werkboeken inderdaad afstemmen op zijn buikgevoel, door te schrappen, zaken toe te voegen, enz. Veelal is het balast dat verdwijnt, zoals tekeningen, overbodige extra uitleg of voorgekauwde tips.
Een groot probleem is dat vele werkboeken meerdere (lees: te veel) ledoelen behandelen in één les. Oefeningen worden hierdoor overgelaten en hierdoor wordt een lesdoel niet bereikt. Dat lesdoel moet je later inhalen, maar de methode/de jaarplanning gaat gewoon verder. Je loopt dus achter volgens de planning van die methode. Je moet die les opnieuw inplannen, dit zorgt voor enorm veel planlast!
Een handleiding of methode moet je hiervoor enorm goed kennen. Het duurt 3 schooljaren om een handleiding naar je eigen hand te zetten. 1ste jaar is verkennen, 2de jaar is wijzigen en bijsturen, 3de jaar is perfectionaliseren.
En dan worden leerplannen gewijzigd, eventueel een nieuwe methode gekozen. En dan begin je weer opnieuw...
Enfin, een nieuwe methode om de zoveel tijd is nodig want het zorgt ook voor vernieuwing en het opfrissen van de actualiteit/tijdsgeest van de werkmiddelen. (vb.Een tekst lezen over een tieneridool Justin Bieber sluit niet meer aan bij de belevingswereld van de kinderen anno 2026.).
Vele handleidingen zijn te uitgebreid, kan je niet zomaar overnemen. Leerkrachten worden gepushet om die cursussen eigen te maken...
Het moeten wijzigen en bijhouden wat wel of niet werd gegeven is één van de grootste taaklast/planlast waar leerkrachten over klagen!
De kwaliteit van handboeken e.d. kan wisselend zijn, maar naar mijn gevoel vaak wel stukken beter dan wat veel individuele leerkrachten kunnen (of het nu buiten hun capaciteiten ligt of buiten hun tijdsmogelijkheden) opstellen. Er is inderdaad door de vele (vaak late) wijzigingen aan de onderwijsdoelen de laatste jaren een rush bij de uitgeverijen, maar als je wilt dat de leerkrachten de nieuwe onderwijsdoelen volgen, en we leggen tegelijk de uitgeverijen aan banden, dan leg je die gerushte cursussen gewoon bij de individuele leerkrachten. En dan zet ik mijn geld toch eerder op de uitgeverijen qua kwaliteit.
Ik volg je hier ergens wel in. Een individuele leerkracht, of zelf een gans schoolteam een tijdspad laten opstellen om zo alle doelen te bereiken vergt enorm veel planning en overleg. En is haast onmogelijk up to date te houden door de vele veranderingen.
Externe personen/uitgeverijen kunnen dit wel.
Maar zoals ik eerder zei: het is big business. Aan bepaalde methodes kopelen ze een digitaal platform, dat kost x euro per kind per jaar. Bij die methode heb je wandplaten aan x euro per leerjaar. Je hebt correctiesleutels die stukken van mensen kosten. Je hebt een licentie die jaarlijks betaald moet worden voor de bordboeken, er worden nu ook huiswerkschriften voorgesteld, enz... Het is één grote commerce!
Als school zijnde hoef je niet alles aan te schaffen om een methode te volgen, maar die werkmiddelen hangen vaak aan elkaar. En die gaten moeten dan ingevuld worden, door de leerkracht. =opnieuw extra taaklast die er normaal niet zou mogen zijn.
Ik pleit voor eenvoudige handleidingen. Gecontroleerd en goedgekeurd door de overheid. De onderwijsinspectie controleert geen methodes. Ze controleren of de scholen de doelen bereiken. Scholen kopen methodes omdat uitgeverijen beweren alle doelen te bereiken,
als je alle lessen geeft tenminste... Onderwijsinspectie gaat op zoek of dat ook wel gebeurd, ze gaan uitpluizen welke alternatieven je uitvoert.
Directies leggen leerkrachten op om hun planning goed bij te houden, om te kunnen bewijzen dat alle lessen worden gegeven/dat alle doelen worden bereikt... Opnieuw taaklast voor de leerkracht!
(Het is niet de overheid die vraagt dat de leerkachten een agenda met les-of leerplandoelen bij te houden! Maar directies, om te kunnen bewijzen dat ze in orde zijn... Uitgeverijen springen hier op de kar en verkopen een digitale agenda: waarin de lesdoelen geinventarisseerd staan. Met eenvoudige klikken maak je een volledig weekrooster, met alle doelen er in. Gebruik maken van deze planner: x euro per jaar per leerkracht, ...)
Een betere opleiding, een meer kwalitatieve instroom naar die opleiding, een vermindering van de administratieve taaklast en betere ondersteuning en respect voor de leerkracht. Da's wat nodig is. Zolang dat niet het geval is, ga je mijn inziens meer kwaad dan goed doen met de strijd tegen de uitgeverijen.
Volledig mee akkoord. Maar hoe pak je dit het best aan?
Twee aspecten die je aangeeft heeft de overheid niet onmiddellijk in handen: kwalitatieve instroom en respect voor de leerkracht... En ze hangen onrechtsreeks aan elkaar...