Archief - Aardbevingen & Vulkanen

Zag hier nog geen topic over.

Wel, iedereen die wat interesse heeft, en denkt dat Yellowstone ons "zoveel onheil zal brengen". Lees dit artikel eens, zodat ik mij alvast minder moet ergeren.

Paniek zaaien trekt natuurlijk meer lezers.

Geologie & "de binnenkant" van de aarde begint mij tegenwoordig meer & meer te intrigeren. Hoe heel het mechanisme van tectoniek in elkaar zit, en leidt tot de fenomenen vermeld in de titel, is maar één van de interessante aspecten. Wat voor mij vooral een mooi nieuw inzicht was; was het feit dat dit mechanisme ook de enige manier is waarop zwaardere elementen in de korst / aan de oppervlakte terecht komen. Zonder tectoniek/dynamiek in de aarde zaten alle interessante metalen & ertsen wellicht in de kern.

Roemenië, Vrancea​

Als je denkt aan aardbevingen, dan is Roemenie misschien niet de eerste plaats waar je aan denkt toch? Je denkt dan eerder aan Japan, Chili, de Verenigde Staten, de ring van vuur, Turkije, Nieuw-Zeeland, Mexico of een Alaska. En dehenen die er echt iets van kennen die komen dan vervolgens ook met Griekenland, Italie, Roemenie, Peru/Ecuador of een Kamchatka in Rusland (onderschat wegens de lage bevolking). Maar aardbevingen in Roemenie, daar zullen we zeker nog niet veel van gehoord hebben - althans de mensen die jonger dan 30 jaar zijn dan toch niet. In Vrancea, een gebied dat ik in deze post verder ga exploreren, kunnen zwaardere bevingen voorkomen in Roemenie. Ook Brasov is aardbevingsgevoelig maar daar zijn M6.5+ bevingen vrij onwaarschijnlijk, terwijl ze in Vrancea (in de Karpaten, 100 km ten noorden van Boekarest vaker voorkomen, maar dan weliswaar op grotere diepte. De laatste echte zware beving dateert van 1990. Maar in 1977 stierven maar liefst 1500 mensen ten gevolge van een aardbeving en 11.000 mensen raakten gewond. De schade liep op tot 2 miljard dollar.


Een gebouw stort in tijdens de grote aardbeving van 1977


Hier werd de aardbeving gevoeld


Ligging op de reliefkaart

In de geologie geldt, als iets gebeurt, kan het altijd opnieuw voorkomen. Het is nooit de vraag of iets zal voorkomen en waar het kan voorkomen, maar altijd een kwestie van wanneer en hoe zwaar. Hoewel zwaardere bevingen altijd terug kunnen voorkomen. Aardbevingen voorspellen is heel erg lastig, maar niet onmogelijk en met kanspercentages is het duidelijk te zien welke regio zich het snelst aan een nieuwe "apokalyps" mogen verwachten. In dit geval is het zeer aannemelijk dat de horror van Roemenie zich binnen afzienbare tijd terug zal plaatsvinden. Ik ben geen wetenschapper, maar ik heb een vrij goede kennis over geologie, en weet hoe zoiets werkt. Professionele geologen kunnen zien hoe groot de spanning waarschijnlijk is en in een segment zien waar al een hele tijd geen beving plaatsvond (en waar dus meer druk/spanning is), en daar vervolgens waarschuwingen voor plaatsvinden. Bij Vrancea ligt dat wel iets anders gezien het hier om intraplate aardbevingen gaat (dus op een breuklijn, maar niet aan de rand van een plaat). Deze breuklijn bevindt zich bovendien nog eens heel erg diep waardoor aardbevingen vaak iets krachtiger kunnen zijn, maar tegelijkertijd ook iets minder voelbaar zijn. Berekenen wanneer de volgende aardbeving zal plaatsvinden op basis van segmenten is hier onmogelijk. Wel kan de spanning berekend worden, en die is hoog gezien ik al uit 2006 (!) een onderzoek vond voor geologen die waarschuwden voor een nieuwe grote aardbeving voor het einde van de decennium die er niet gekomen is. Ook de aardbeving van 2014 was bijlange niet krachtig genoeg om de kracht te ontlasten. Wel is het zo dat de activiteit gestaag aan het toenemen is, en er bezorgdheden waren eind 2014. Het enige wat ik kan doen is statistisch berekenen hoe groot de kans op een aardbeving is, maar ik kan je nu al vertellen dat ik hier zeer goed in ben. En dat geologen het vaak ook via een statistische manier moeten doen (met maar een beperkt aantal hulpmiddelen waar ik dus niet over beschik).

Voor de statistische berekeningen is het belangrijk om terug in de tijd te gaan, en alle aardbevingen die krachtig genoeg zijn die je tegenkomt (en die betrouwbaar zijn op te schrijven), vervolgens moet je kunnen faseren. Een onderzoek beweerde al dat er drie fases zijn. De eerste fase zorgt voor aflossing in het onderste/diepste segment (160-140 km), de tweede fase voor aflossing in het middelste segment (140-110 km), en de derde fase zorgt voor merkbaar meer activiteit in het onderste segment (80-110 km). Het is wel niet zo dat aardbeving zich aan een strak regime houden. Wel is het zo dat hoe langer een aardbeving uitblijft in een bepaalde diepte (of langs een grote breuklijn in de breedte van de breuklijn), hoe groter de spanning is. En hoe krachtiger een eventuele beving is wanneer deze zich in één keer ontlast van alle energie.

Aardbevingen in de laatste 500 jaar

Merk op dat hoe verder we teruggaan hoe meer gegevens zullen ontbreken, hoe minder nauwkeurig de kracht/diepte is (zeker de diepte), en voor 1800 zullen een heleboel bevingen wellicht ontbreken (zeker de minder krachtige. Voor de krachtige bevingen kunnen we terugkijken tot 1500 - hoewel soms fouten kunnen opduiken (dat is al te zien in de vele secundaire bronnen die ik dus heb geraadpleegd.)

De fases heb ik zelf getekend, maar ik heb een goede neus voor verbanden. Meestal teken ik de verbanden bij de diepere bevingen die automatisch ook iets krachtiger zijn. Gemiddeld worden ze om de 35 jaar afgelost, maar dat ga ik dus straks berekenen. Weet wel dat de fases soms grensoverschrijdend zijn. Zo werd in fase 3 hier de 150 km gespaard van grote bevingen terwijl dat in de vorige eeuw niet het geval was. De spanning is daardoor in verhouding van toen op die diepte ook sterk toegenomen. Vorige eeuw was fase 1 minder actiever dan de eeuw daarvoor wellicht door de vele aardbevingen op het einde van de 19e eeuw (veel aardbevingen op 3-4 jaar tijd, wat vrij kenmerkend is voor intraplate aardbevingen om om de zoveel tijd eens voor te komen. Een bekend voorbeeld zijn de New Madrid quakes - ook rond diezelfde periode actief).

Voor gegevens ouder dan 150 km zijn de dieptes wellicht iets te onnauwkeurig en wellicht vaak te diep genoteerd (voor zover ik ze gevonden heb). Het is wel zo dat de laatste beving op een diepte lager dan 140 km al weer een tijdje geleden is, namelijk van 1940 (ook meteen de zwaarste beving waargenomen in Vrancea met een kracht van M7.7 (een andere bron meldt M7.9). Dit werd gevolgd door een actiever decennium met nadien stilte tot dus de beving van 1977 en de bevingen van eind jaren '80 en 1990 opnieuw gevolgd door stilte. Daarvoor moeten we terug tot de jaartallen 1908, 1838, 1829 en 1802. Daarvoor heb ik de ruwe data laten staan, zoals ze in de meest nieuwe onderzoeken werden aangegeven, maar zoals gezegd vermoed ik dat de meeste dieptes te laag zijn ingeschat gezien er te veel bevingen voorkomen op lagere kilometers en de onzekerheid daar redelijk groot voor is. Het is niet echt logisch. Tussen 1800 en 1900 heb ik de dieptes ook ruw laten staan, enkel dehenen van 150 km aangepast naar 100 km wanneer oudere onderzoeken iets anders suggereerden dan het nieuwste onderzoek. Verder dan 1800 ga ik niet terug voor de dieptes, het moet een beetje betrouwbaar blijven. Maar ga er van uit dat er 2-4 zware bevingen per eeuw voorkomen tussen 140-160 km die elk een nieuwe fase starten - hoewel dit dus niet altijd een regel moet volgen.

Feit is dat het diepste segment al 75 jaar niet meer actief is, wat erg lang is. Ook tussen 1838-1908 was er een stilte van 70 jaar die gevolgd werd door een zelfs niet zo overdreven sterke beving (hoewel toch een 7.0), maar ik denk dat de activiteit eind de jaren '90 van de 19e eeuw wat spanning heeft weggenomen, wat nu niet het geval is. Nou blijven aardbevingen en breuklijnen zich regelmatig wel eens onvoorspelbaar gedragen. 1595, 1701, 1802, 1908 duiden elk de start van een nieuwe fase 1 aan. Een aardbevingsfase van Roemenie duurt dus meer iets meer dan een eeuw. Het lijkt er dan ook op dat een nieuwe fase zich elk moment kan aandienen met een nieuwe 7.0+ (en mogelijk een 8.0 beving). Gezien de lange stilte verwacht ik dat het hier om een zwaar exemplaar zal gaan. Hoewel ook op middeldiepe afstand er wellicht nog een paar matige-zware bevingen lijken aan te komen. Ik vermoed dat de nieuwe beving gepaard zal gaan met een heleboel voorschokken (die zelfs - al waargenomen kunnen worden gezien er twee schokken waren in 2014 (erg klein op niet erg diepe diepte, maar de zwaarste had een kracht van 5.7 op de Schaal van RIchter wat vergelijkbaar is met de aardbeving in Roermond in Nederland in 1992).

Wat vermoed ik nou? Ik vermoed dat we in de komende 5 jaar zullen opgeschrikt worden door minstens een 7+ beving (meer dan waarschijnlijk zelfs een 7.5+ en mogelijk gewoon een 8.0-). Ik vermoed dat we een actievere fase ingaan, waar een zware aardbeving gevolgd zou kunnen worden door wat middelzware bevingen op minder diepe afstand gezien de druk daar ook weer redelijk aan het toenemen is, en nog meer kan toenemen wanneer op grotere diepte alle energie gelost wordt. Ik acht het vrij waarschijnlijk dat we de komende tien jaar zelfs meerdere 7.0+ en kleinere 6.5+ bevingen te zien zullen krijgen daar in Roemenie, met dus één groot exemplaar.

Statistisch gezien is het meer dan tijd voor een nieuwe beving op 150 km, omdat zolang de data teruggaan we over de grootste tijdpanne beschikken waar geen 150km aardbveing meer is voorgekomen. Ook hebben we nog nooit zo lang moeten wachten op een aardbeving uit fase 1 (het duurt gemiddeld ongeveer 104 jaar van fase 1 tot een nieuwe fase 1. Daar zitten we nu al over.). Voor een overgang van fase 3 naar fase 1 duurt het gemiddeld 30 jaar. De laatste grote aardbeving dateert al van 1977 en dat is 38 jaar geleden dus ook hier zitten we al over. Dit zorgt ervoor dat de kans op een nieuwe grote aardbeving alleen maar toeneemt en dat de kans dat die krachtig zal zijn ook groter is.

Een herhaling van de aardbeving van 1802 sluit ik niet uit, gevolgd door wat aardbevingen op middeldiepe afstand of voorafgegaan door een redelijke zware voorschok op die diepte. Aardbevingen van 7.5+ op 150 km diepte zijn in het verleden voelbaar geweest van Wenen tot Moskou en van Sint-Petersburg tot Istanboel. Vrancea is samen met Turkije en Griekenland één van de zwaarst gevoelige aardbevingsactieve regio's van Europa voor het creëren van zware aardbevingen.

De voorspelling: 7.5+ beving op 150 km diepte in 2016-2018 in Vrancea. (durf zelfs zeggen dit jaar).

ElevationBoy zei:

De voorspelling: 7.5+ beving op 150 km diepte in 2016-2018 in Vrancea. (durf zelfs zeggen dit jaar).

Klik om te vergroten...

Sorry, maar doemprofeten kan ik onmogelijk serieus nemen. Uw analyse is doorspekt met "wishful" doomthinking. ("het is al heel lang niet meer actief"; "vorige keer ging het ook zo").

Uw noodzakelijke conclusie is dat evenementen die in geologische tijdsspanne zeldzaam zijn, BINNEN DE 24 MAAND GAAT GEBEUREN; NU.
Dat is zowat standaard voor elke doemprofeet; en dat is fataal voor uw geloofwaardigheid.

Om het simpel te zeggen : Ik eet een paar adidas maat 45 op als uw voorspelling uitkomt.

Er is een verschil tussen een aardbeving van M7 voorspellen dat om de 30 jaar voorkomt en een vulkaanuitbarsting van Yellowstone dat maar 1x om de 600.000 jaar zogezegd voorkomt.

Het zal sowieso in de toekomst opnieuw gebeuren. Ik heb misschien de deadline ietwat schrap gezet, maar lees het punt dan en ontdoe je dan van de deadline. Lees het dan: als zeer waarschijnlijk mogelijk dit decennium.

Aanschouw de prachtige foto's hierboven van Laki. De kraters op de foto noemen Lakagigar ofwel Laki's kraters). Lakagigar neemt een lengte in beslag van 22 kilometer (wat gigantisch is) en wordt ook wel Skafta's fires of Skaftareldar genoemd. (vuur = eldur, krater = gigur, en de u wordt a in meervoud in het IJslands. En ook nog belangrijk: jokull = gletsjer in het IJslands). In het IJslands heeft men de gewoonte om veel woorden aan elkaar te voegen, wat zorgt voor moeilijke klanken, woorden als je er niet gewend aan hebt. Maar veel eigennamen beschikken over zoiets. (Keflavik en Reykjavik, andere plaatsnamen, regio's, musea, ...). Ook persoonlijke namen hebben dit gegeven. Zo is johansson bijvoorbeeld de zoon van Johan. Of gunnarsson de zoon van gunnar. IJslands is eigenlijk een intrigerende taal, en is een terugkijk in hoe het Noors vroeger was (afgestamd van oudNoors en nadien amper geevolueerd door isolatie van het Europese vasteland. Als ik ooit wat meer tijd heb en meer talen ken zal ik me hierin verdiepen (zeker als ik de keuze maak om naar hier te emigreren of op zijn minst (dat ben ik zeker van plan) zo goed als jaarlijks/tweejaarlijks op vakantie te gaan voor twee-drie weken. Ik ken al wat basisIJslands doordat ik voor informatie over vulkanen vaak op IJslandse sites moet zijn, maar meestal is die informatie ook verkrijgbaar in het Engels. Geologische site van IJsland Als je dus wilt zien of er een vulkaan op uitbarsten staat of er aardbevingen daar waren, zeker kijken! Erg goede site. Ook kan je de tremorkaarten kijken (kaarten waar je eventueel vulkanisch geluid/gerommel kan horen (kleine trillingen die geregistreerd worden). Wanneer dit sterk de lucht ingaat, kan je al denken dat er iets gebeurt. Maar ook ander achtergrond geluid (vrachtwagens of geluid van stormen / ander geluid) wordt opgenomen. Daarom moet je ook op de hoogte zijn van wat er gebeurt in IJsland. Vaak is een tikkeltje ervaring nodig om te weten of het om vulkanisch gerommel gaat. Een echte handleiding hiervoor is er in feite niet.


Harmonic tremor vooraleer de Hekla in 2000 uitbarstte. Merk de stijging op.


Dit is de Hekla trouwens. 18 keer uitgebarsten sinds het jaartal 800. Het is een stratovulkaan.

Tremor
U kan voor de tremors terecht op deze site. Meer info over het herkennen tremors kunt u terugvinden op volcanocafé, hoewel het hier meer gaat om een kwestie van gevoel, ervaring en oefenen.

De bekende laatste eruptie van Laki is alweer even geleden, namelijk van 1783. Een paar jaar voor de Franse revolutie dus. Maar het is wel één van de zwaarste vulkaanuitbarstingen van de laatste honderden jaren - zeker van zijn soort. De zwaarste explosieve eruptie is die van Tambora. Al zijn er nog wel wat andere zware erupties zoals Taupo in het begin van die zelfde eeuw of andere mythische erupties zoals de Krakatau in 1886 (?) en Samalas/Rinjani (1257?), beiden uit Indonesie, een ander erg actief land. De Samalaseruptie van 1257 was jarenlang een missing link in klimaatgrafieken (plotse daling na dat jaar in wereldwijde temperatuur) en wordt ook wel het Pompeii van het verre oosten genoemd. De Laki-eruptie startte met een heleboel aardbeving, en startte in juni 1783 en hield aan tot februari 1784. Het merkwaardige aan deze vulkaan is dat dit een atypische vulkaanuitbarsting maar wel één die potentieel voor meer gevaar kan zorgen op termijn. Dit was namelijk een fissure-eruptie. Vulkanen in IJsland zijn meestal met elkaar verbonden via ondergrondse kanalen, en geregeld barsten ze uit in deze fissures/kanalen. Over een kilometerlange range wordt lava de lucht uitgespoten. Voorbeelden van dergelijke vulkanen kan je vooral terugvinden in Hawaii (maar dan meestal op heel wat kleinere schaal. Kilaulea is dus zo een voorbeeld).



Dit is een voorbeeld van hoe het werkt. Dit soort erupties is vooral common bij platen die van elkaar bewegen (zoals dus Noord-Atlantische Oceaan of de Afrikaanse slenk or boven bepaalde hotspots zoals Hawaii. IJsland bevindt zich boven een hotspot en boven platen die van elkaar weg bewegen. De vulkanen zorgen meestal voor nieuw, jong land, en voor het unieke landschap waar IJsland voor bekendstaat. IJsland is relatief nieuw, en bestaat nog maar ongeveer 50 miljoen jaar (toen de dino's uitgestorven waren bestond IJsland nog niet.). IJsland is dus een kijk terug in de geschiedenis van hoe land vroeger werd gevormd, en hoe continenten ontstaan zijn. Terwijl nieuw land gevormd wordt, verdwijnen ook andere bodems. Bijvoorbeeld van platen die naar elkaar toe bewegen duikt een oceaanplaat onder een land terug de korst in wat gepaard gaat met aardbevingen en vulkanen, of gaat ze de hoogte in (vorming van bergen als land tegen land botst zoals in de Himalaya.)

Voorbeelden

land-land divergentie (IJsland, West Antarctica-rift (Antarctica gaat splitsen in twee) Grote Afrikaanse slenk (hoewel nog niet erg ontwikkeld (Oost-Afrika gaat splitsen van de rest) en de Boven-Rijnslenk (de Alpen zijn hierdoor ontstaan, en dit zorgt voor geologische activiteit in Midden-Europa en zijn zijslenken (zoals in Nederland en Belgie er een paar lopen. 35 tot 20 miljoen jaar geleden was dit stukken actief, toch blijft het risico op aardbevingen vrij reeel hier. Zoals bijvoorbeeld de M7.0 aardbeving van Basel in 1356. Vulkanische activiteit is wat lager, maar met Laacher See of de vulkanen in Midden-Frankrijk zoals de Puy de Dome zijn er nog wel wat voorbeelden van vulkanen die slapen, maar elk moment weer wakker kunnen worden (of tienduizenden jaren doorslapen).
oceaan-oceaan divergentie (midden van de Atlantische Oceaan).
land-land convergentie (Himalaya)
oceaan-land convergentie (Middelandse Zee, Indonesie, West-VS, Japan, Chili
oceaan-oceaan convergentie (vorming van eilanden/archipels waardoor land ontstaat. Een voorbeeld van een jonge zone waarbij alles onder water ligt is een subductiezone ten ZW van Lissabon, maar meer onderzoek is daarvoor nodig, maar er broeit daar wel iets).
transforme zones (waarbij platen langs elkaar schuiven). Californie (met San Andreas-breuklijn), ook in Nieuw-Zeeland is hier een voorbeeld van te vinden.


Aardbeving van Basel


Riftingsproces in IJsland actief te zien. Links N-A plaat, rechts Europese plaat.


Vogezen en Zwarte Woud gescheiden door een slenk.


Mooi voorbeeld. De Vogezen en Zwarte Woud waren trouwens oorspronkelijk één heuvelachtig restgebergte van een Hercynisch orogoneseproces. De vogezen en zwarte woud zijn daardoor weer hoger geworden dan eerder

Terug naar IJsland. Op onderstaande afbeelding zie je hoe een fissure eruptie werkt.



Dit zijn verschillende types vulkaanuitbarsting. Stratovulkanen zijn de vulkanen die u en ik het meest herkennen als vulkaan, als je aan een vulkaan denkt. Schildvulkanen kan je vinden in Hawaii, en zijn over het algemeen zwakker (vandaar minder scherpe randen). De Kilimanjaro of Olympus Mons op Mars is ook een voorbeeld van een schildvulkaan. Lava domes/lava koepels zijn "vulkanen" in actieve vulkanen. En fissure eruptions zijn potentieel de zwaarste boosdoeners van de Aarde. Voorbeelden zijn dus Hawaii, veel vulkanische activiteit op IJsland, in Afrika (Kenia), vulkanische activiteit op de maan van vroeger of op Io (maan van Jupiter). In het verleden waren er ook zwaardere soortgelijke erupties zoals bvb. De Siberian Traps (99 procent van alle diersoorten stierf uit door miljoenen jaren vulkanische activiteit in geheel Siberie (gigantisch dus).




Fissure erupties hoeven zich niet per se altijd op dezelfde plaats opnieuw te voordoen, en komen geregeld opnieuw voor. Zie onderstaande afbeelding waar je kan zien dat er nog heel wat andere zware fissure erupties waren in de laatste duizenden jaren. De Eldgja eruptie of Veiovotn eruptie zou zelfs zwaarder zijn dan Laki. (Skaftar hier op de kaart). Dit is een plaats genaamd de Dead Zone (omdat hier nauwelijks aardbevingen voor de moment zijn, wat een goed teken is), en dat is gelegen tussen de Katla en de gletsjer Vatnajokull met daar onder de Grimsvotn en de Bardarbunga in het NW.



Dit is een kaartje van alle vulkanen van IJsland (wel niet de fissures. De fissures waarover ik het heb liggen tussen de Katla en de gletsjer Vatnajokull met Grimsvotn. Die twee streken (en alles wat daar tussen ligt zijn dan ook het interessantst. Hoewel andere streken ook interessant kunnen zijn. De Bardarbunga is uitgebarsten in sep 2014 en duurde tot feb/maa 2015 maar was zwakker dan Laki waardoor deze geen grote gevolgen had (weinig gasvorming die tot de Stratosfeer reikte en zo globale weerpatronen omzeep kon helpen). Wel was het de zwaarste eruptie sinds Laki, en ook een mooi voorbeeld van een fissure eruptie. Zie foto.







Veel van de vulkanen zijn ook met elkaar verbonden. Zo zou de Katla verbonden zijn met Eyjafjallajokull (de vulkaan die in april 2010 uitbarstte en het vliegverkeer in de war stuurde), die op zijn beurt verbonden is met de vulkanen onder de Vatnajokull (waar ook allerlei kanalen rondlopen waar we zelf niet eens van weten of de vulkanen met elkaar verbonden zijn. Grimsvotn en Bardarbunga is alvast verbonden. De eruptie van de Bardarbunga in 2014 was ook een fissure eruptie en lag halfweg of zelfs al voorbij het middelpunt tussen de Bardarbunga en de Askja. Een zware eruptie van de Torfajokull in de 15e eeuw zou ook al in verband zijn gebracht met de Veiovotn fissure eruptie in dezelfde eeuw. IJsland is dus een complex vulkanisch systeem, en meestal zijn vulkanen die met elkaar verbonden zijn over het algemeen ook gevaarlijker dan niet verbonden vulkanen. Een ander voorbeeld is de verbinding tussen de stratovulkaan Vesuvius en de supervulkaan Campi de Flegrei recht onder de stad Napels of het Cerro de Mayasquer complex aan de grens van Ecuador met Colombia

Een overzicht van recente IJslandse vulkaanuitbarstingen

Een theorie over IJsland is namelijk de volgende, namelijk dat IJsland om de 250 jaar een hotspotactieve fase ingaat met merkwaardig meer vulkaanerupties dan buiten deze tijdsperiode. Er zijn aanwijzingen dat we terug in een hotspotactieve periode zitten, getuige de erupties van de Eyjafjallajokull (2010), Grimsvotn (2004 en 2011) en Bardarbunga (2015), hoewel het ook niet echt abnormaal was, en de activiteit in de 20ste eeuw gewoon vrij laag was. De Grimsvotn lijkt naar een nieuwe eruptie af te stevenen binnen 3-4 jaar, de Bardarbunga blijft onrustig (en wellicht maakt deze zich klaar voor nieuwe erupties), en de Katla lijkt ook binnen afzienbare tijd voor het eerst na 80 jaar stilte (wat opvallend lang is voor die vulkaan) wel eens te exploderen. De Katla heeft de laatste 1100 jaar 20 keer uitgebarsten met steeds een interval tussen 13 en de max. 95 jaar. Hoewel het nu 98 jaar niet meer is uitgebarsten (wat dus een record is). Het is onduidelijk wat de toekomst zal geven, wel is het zo dat deze al 20 jaar aan een stuk onrustig is, en er zelfs mogelijk een heel kleine subglaciale eruptie was in 2011 (maar dat is niet zeker). Maar de uitbarstingen die dus om de 13-95 jaar gebeuren zijn allemaal van een veel zwaardere Vulkanische Explosiviteitsindex (VEI4-6, en dat lijkt er dus aan te komen, vanwege de onrust en de statistiek dus). Men vermoedde dat na de Eyjafjallajokull de Katla ook zou uitbarsten maar dat is tot dusver niet gebeurd. Ter vergelijk: Eyjafjallojokull was een VEI 4 in 2010, de Pinatubo, Pompeii-eruptie en Krakatau zijn voorbeelden van VEI 6-erupties

Wat de toekomst zal brengen blijft onduidelijk. Maar nieuwe erupties zullen er zeker komen - wellicht zelfs meer dan vroeger (door de hotspotactieve periode). Mijn excuses ook voor de slechte structuur...

Documentaires die de vulkanen behandelen
PBS Doomsday Volcanoes (on NOVA)
How The Earth was Made - Iceland
wellicht nog wel wat...

Sites met meer informatie over IJslandse vulkanen:
Iceland geology | Volcano and earthquake activity in Iceland - Jon Frimann geeft geregeld updates over de vulkanen in IJsland. Hij woont nu wel in Denemarken. Heel goede blog!
http://www.volcanocafe.org/ - Volcanocafé, de community voor vulkaanliefhebbers ook over andere vulkanen. Als je iets wilt bijleren kan je hier terecht. IJsland krijgt hier veel aandacht doordat de meeste mensen die hier actief zijn volgens mij Britten zijn.
http://en.vedur.is/ Officiele geologische site van IJsland

Boek over deze vulkaan:



Island on Fire, written by prof. Alexander Witze.

Er was trouwens een aardbeving afgelopen nacht bij Gibraltar (dat is dus die nieuwe subductiezone met als zwaarste aardbeving daar waargenomen in de geschiedenis de aardbeving van Lissabon in 1755).







Kracht: M6.1

Laki en de SO²

Bij fissure erupties wordt de SO² die zich laag in de magma bevindt opgewarmd, zodat het uitgestoten wordt als een gas. SO² is een van de ergste dingen die een vulkaan kan uitbarsten. SO² is een onzichtbare killer. Wanneer het hoog in de atmosfeer terecht komt, kan het zich gaan vermengen met waterdamp, kan er zich een laag gaan vormen in de atmosfeer (waardoor de zon kan verdwijnen of zwakkere instraling zal hebben), daardoor wordt het per definitie koeler bij ons - vooral in de zomer omdat er ten eerste al minder warmte de aarde bereikt en overdag de zon meer de temp bepaalt dan in de winter wanneer de zon minder instralingstijd heeft.



Bovendien zijn SO² gaswolken verstikkend. SO² is een gas dat je niet wil inademen omdat het corrosief reageert met proteinen (vlees). Wanneer je het inademt tast het de longen aan, waardoor je prikkeling zal voelen en na irritantie die lang duurt krijg je gezondheidsproblemen en sterf je uiteindelijk. 75 procent van de veeteelt in IJsland stierf. Net zoals 50 procent van de plaatselijke bevolking. Maar liefst 3x zoveel SO² werd de lucht ingestoten dan de gehele uitstoot van SO² in Europa afgelopen jaar. Een soort van mist bleef hangen boven Europa. Praag, Denemarken, Parijs, Londen werden allemaal getroffen dankzij de zuidoostenwinden. De mist was zo dik dat boten niet in staat waren om te varen, de zon had een bloedrode kleur. Het had een enorm effect voor maanden op een rij. De zomer was één van de warmste ooit en werd gevolgd door één van de koudste ooit. (Wat logisch is gezien meer oostenwinden, meer extremen betekent). Het was bijgevolg ook dromer. Ook in N-Am. en Azie werden koudere winters voorspeld. Er werd zelfs ijs gerapporteerd in de golf van Mexico. (= zal wel driftijs zijn, maar toch... ). Het aantal doden loopt op, met in Europa al meer dan 100.000 doden, geschat wordt dat er 25.000 doden op de Britse eilanden vielen, 5-10 procent van de bevolking stierf in die zomer. Nog eens 8000 stierven door de winter. (al zijn dat allemaal secundaire oorzaken).

SO² is gevaarlijk omdat het reageert met het vocht in de longen waardoor het H²SO3 (zwavelzuur) creert. Dat is corrosief.

[video=youtube;QciCaa0l6TE]https://www.youtube.com/watch?v=QciCaa0l6TE[/video]

Kijk maar naar deze reactie op de spons

De concentratie is natuurlijk een pak lager, en je gaat niet in 2 minuten dood, maar de blijvende schade/irritatie kan wel uiteindelijk voor de dood zorgen. Daarom moet men wanneer men in contact komt met SO² binnen blijven en ramen sluiten. Zeker wanneer je irritatie voelt. Bij de Bardarbunga eruptie van eind 2014 gebeurde dit ook in de directe omgeving van IJsland, en moesten wetenschappers geregeld verhuizen van plek wegens het gevaar. Recente echte niet-IJslandse voorbeelden zijn er niet echt, op Mauna Loa na maar dan in veel kleinere schaal en uiteraard de Bardarbunga zoals ik juist gemeld had.

De aarde koelde dus af met een paar tiendes. In Europa ging dit om ongeveer 1,5 graden over de komende 2-3 jaar met dus hier één warme zomer (juli 1783 was de warmste gemeten in Engeland voor de jaren '80 van de vorige eeuw), een zeer koude winter en daarna quasi enkel en alleen maar koele jaren. Ook het Midden-Oosten werd aangetast door koud en abnormaal weer wat resulteerde in droogtes. Heel wat SO² komt ook terecht in de stratosfeer en door het ontbreken van een weersysteem blijft de werking ervan langer geldig wat resulteert in een afkoeling van de Aarde. Dit is dus de grote boosdoener van klimaatveranderingen. Zo bleven moessons uit in de Sahel en India (wat resulteerde in grote hongersnoden), en zou dit een grote reden zijn voor de vele weerveranderingen. Onrechtstreeks leidden de vele hongersnoden en toegenomen armoede tot de Franse Revolutie in 1789 (al waren er nog wel factoren zoals nog meer vulkaanuitbarstingen). Het wordt geschat dat Laki 6 miljoen doden wereldwijd zorgde en 0,75 procent van de wereldbevolking doodde. Het is de dodelijkste vulkaanuitbarsting ooit. Mocht het vandaag opnieuw gebeuren, zou het opnieuw voor dergelijke dodenaantallen zorgen, hoewel met een beetje instructies van de overheid en beperkte activiteit buiten toch heel wat mensenlevens gered worden, weet niet wat er zou gebeuren? Wellicht enkel buiten als het moet, gasmaskers enzovoort.. . Anders zouden er met gemak enkele tienduizenden doden per land kunnen vallen zoals toen.

ElevationBoy zei:

Laki en de SO²
SO² is gevaarlijk omdat het reageert met het vocht in de longen waardoor het H²SO3 (zwavelzuur) creert. Dat is corrosief.

Klik om te vergroten...

Zwavelzuur is H2SO4, niet H2SO3, dat is Zwaveligzuur

new zei:

Zwavelzuur is H2SO4, niet H2SO3, dat is Zwaveligzuur

Klik om te vergroten...

Ja thanks voor de correctie. Had gisteren al ontdekt dat ik fout zat, toen ik het gepost had.

Sorry ook voor de slechte structuur, ik vind het slecht opgesteld. Maar goed ja, ik doe dit ook voor mijn plezier en niet voor een site ofzo

Ik denk dat heel wat wetenschappers een cringebeving van 7.5+ zouden krijgen bij al deze hypotheses, aannemingen, random bij elkaar gesmeten getallen en hur dur science...

Als ik echt iets professioneels ermee wilt doen moet je dat gewoon vanuit de unief doen, of ter plekke onderzoek gaan doen, simpel. ..

ElevationBoy zei:

Ja thanks voor de correctie. Had gisteren al ontdekt dat ik fout zat, toen ik het gepost had.

Sorry ook voor de slechte structuur, ik vind het slecht opgesteld. Maar goed ja, ik doe dit ook voor mijn plezier en niet voor een site ofzo

Klik om te vergroten...

np, de tekst op zich is wel interessant!

Sakurajima Lets Out a Spectacular Eruption After Months of Quiet | WIRED

Als er één vulkaan is die in staat is om in ons leven een majestueuze eruptie te leveren, is het deze wel. Natuurlijk zijn er wel meerdere kandidaten, en zijn er ook altijd onbekende vulkanen die wel eens verrassen en vrij heftig kunnen uitbarsten (Sinabung, Chaiten -> die was al 8000 jaar aan het slapen en Eyjafjallajokull bijvoorbeeld. Vulkanen die een gevaar vormen voor een potentiele VEI 6+-eruptie moeten in de eerste instantie potentieel hebben tot een zware uitbarsting (een caldera bijvoorbeeld, zware gekende erupties, of als het een vrij recente vulkaan is kan je dat niet weten), vrij actief zijn (vrij recent -> magmakamer, uitbarstingen in de laatste 1000 jaar bvb.) en in het beste geval ook een tijd niet actief geweest zijn zodat de magmakamer weer kan gevuld worden met explosieve rhyolitische lava en dan nog eens een vrij groot deel van de magmakamer vullen. Er is ook sprake van patronen bij bepaalde vulkanen, hoewel deze in zekere zin toch onregelmatig is (daarom spreek je best over fasering (fase van overwegend explosieve erupties afwisselend met fases van actieve overwegende effusieve erupties). Bij iedere vulkaan ligt dat anders, en je hebt ook verschillende types vulkanen.

De Sakurajima is een vulkaan die ligt in de Aira-Caldera (een caldera is een vulkanische krater gevromd bij een heel zware eruptie zoals we die bvb. in ons leven nog niet gezien hebben. De laatste caldera die gevormd werd is die van de Krakatau in 1886. (Mount St. Helens in 1980 of de Pinatubo (Filipijnen) in 1991 hadden bijvoorbeeld vulkanische kraters, maar niet waarbij de vulkaan het begaf -> de uitbarsting van de Pinatubo was de zwaarste trouwens sinds de Krakatau, dus dat is wellicht de zwaarste uitbarsting die jullie in jullie leven hebben meegemaakt mits jullie ouder zijn dan 25 (de vraag of dit bewust meegemaakt werd, is dan weer een andere uiteraard.. ). Zo een vulkaan als de Sakurajima heeft een fase. Een vulkaan vormt zich, eerst met evt. niet-explosieve uitbarsting, maar wordt steeds actiever en explosiever. Meestal worden de erupties ook veel onregelmatiger en de stratovulkaan wordt steeds prominenter tot een alles verwoestende uitbarsting ervoor zorgt dat de vulkaan het weer begeeft en er zich een nieuwe vulkaan moet vormen op die plek. De Sakurajima is gevaarlijk omdat het een vulkaan is die zich wellicht aan de extreme kant voor een evt. implosie bevindt.

De Aira-Caldera vormde zich 23.000 jaar geleden, dus dat is de laatste keer dat er zo een uitbarsting was van die kracht. Nu is de Sakurajima heel erg actief met een heel erg actieve fase sinds 1955. De vulkaan is één van de meest actieve en had al vrij grote erupties in het verleden. 1914, op het einde van de 18e eeuw, op het einde van de 15e eeuw, en constante activiteit (Etna-achtige uitbarstingen). In 2009 werden er 548 erupties geteld. In 2010 750, en nu halen we met gemak 1000 erupties per jaar. Meestal steeds vergezeld van luide knallen. In augustus waren er weer vrij zware uitbarstingen, nu is er ook weer een gestart. Constant staat de vulkaan op code rood-paars. En geven Japanse wetenschappers aan wat het potentieel van die vulkaan wel niet is. Geloof me maar als ik zeg dat als jullie een heel zware uitbarsting gaan zien in jullie leven (die zoals de Tambora, zoals Toba, zoals Krakatau er gaat uitzien) dat het de deze is. Van andere supervulkanen heb ik nooit de indruk dat ze van zich laten horen (en volgens mij is dat een goed teken, dat magma wat beweegt en een vulkaan stijgt wil niets zeggen).



calderameer met vulkaan in het midden

Een probleempje. Op slechts 8 kilometer van de vulkaan ligt er een stad met 600.000 inwoners. Kagushima of zoiets.

En even ter aanvulling:

Erupties zoals IJsland komen een paar keer per jaar voor en zijn dus best al heftig. Dat doet de Sakurajima bijna iedere eeuw wel eens. Maar... Pompei 2.0 is ook mogelijk, en daar doel ik op. Krakatau-achtige eruptie dus. Er is zelfs 1 procent kans op een supervulkaaneruptie de komende eeuw (VEI 7-8: Theoretisch gezien zou het dus deze uitbarsting van de Tambora kunnen evenaren. Zwaarste vulkaanuitbarsting van de laatste 10.000 jaar, maar wel in 1815. Zeker het wikipedia-artikel eens lezen. Onmenselijk! Ter vergelijking: de Tambora stootte 150 cu km² tephra uit. De Aira Vulkaan 400 cu km² tephra. Dus dubbel zo zwaar.

1 procent kans is trouwens best nog veel naar geologische normen. Ik denk dat de kans dat Yellowstone een supervulkaaneruptie zal hebben de komende eeuw nog niet boven de 0,01 procent ligt. Al moet je het relativeren, het blijft 1 procent. En zelfs dan vergaat de wereld niet, maar zijn we wel getuige van een once-in-a life event, of zelfs once in a 10 generations event.

Vulkanen zijn en blijven toch iets bovennatuurlijks. Twee maanden geleden was ik nog in Indonesië, waar ik enkele vulkanen kon beklimmen/bezichtigen.
Wauw.... Na het beklimmen van de noordkant onder begeleiding van de Merapi (in 2010 nog ongeveer 300 doden), wou ik persé nog eens de sporen aan de zuidkant zien. Na al die jaren waren ze nog bezig de wegen opnieuw aan te leggen ... Onwaarschijnlijk als je de "rivierbeddingen" van de lava toen kan waarnemen. Ook de verhalen en foto's die ik van de eigenaar van mijn hostel te horen/zien kreeg toen hij ging helpen de lijken te bergen ... Daar werd ik toch stil van!

Gelukkig kunnen we concluderen uit jullie voorgaande posts dat de wetenschap al vrij ver gevorderd is en we gelukkig al snel signalen van gevaar kunnen opvangen.

Misschien dat dit het gepaste moment is om een vraag te stellen die ik al even heb.... De kledij die ik droeg bij het bezoeken van de Ijen vulkaan stinkt na verschillende wasbeurten nog steeds naar de zwavelgassen, waar ik toen bijna in stikte. Denken jullie dat deze er ooit nog uitgaan, of is hier een middeltje voor?

Flinke aardbeving in Ecuador, was al een tijd geleden, dus komt niet geheel onverwacht. (dat zie je al in de context van één van de lange posts). Alleen vind ik de precieze locatie wat vreemd. (had zuiden van ecuador verwacht of noorden)

Geologie en al die zaken beginnen mij toch ook wel te interesseren imo (alhoewel het zich hier beperkt tot gwn het bestuderen waar alle landen, steden liggen eigenlijk).
Ge zijt trouwens nog de aardbeving in Japan vergeten te vermelden. Nieuw-Zeeland is ook nog gevoelig voor aardbevingen van de Australische en Pacifische plaat schuiven daar tegen elkaar. Ik herinner mij nog de aardbeving in Christchurch in 2011 o.a.

klopt, in nieuw-zeeland kan er trouwens ook zo een aardbeving als japan plaatsvinden. Is trouwens al een hele tijd geleden dus dat gevaar is wel vrij reeel. Reeler dan de grote aardbeving die men verwacht bij Seattle nog niet voor direct zal zijn (eerder volgende eeuw, eind deze eeuw). (de M9+ -> hoewel voorbereiding moet er zeker zijn en M7'ss kunnen ook voorkomen soms. In Nepal verwacht men hetzelfde (hoewel dat iets anders is, en ik het mechanisme niet geheel versta, maar er wordt daar ook nog een zware beving verwacht en niet een zoals die van vorig jaar). En in Chili, Japan en Indonesie bijvoorbeeld gebeurt dat wel vrij regelmatig.. .

Wyffels zei:

Vulkanen zijn en blijven toch iets bovennatuurlijks. Twee maanden geleden was ik nog in Indonesië, waar ik enkele vulkanen kon beklimmen/bezichtigen.
Wauw.... Na het beklimmen van de noordkant onder begeleiding van de Merapi (in 2010 nog ongeveer 300 doden), wou ik persé nog eens de sporen aan de zuidkant zien. Na al die jaren waren ze nog bezig de wegen opnieuw aan te leggen ... Onwaarschijnlijk als je de "rivierbeddingen" van de lava toen kan waarnemen. Ook de verhalen en foto's die ik van de eigenaar van mijn hostel te horen/zien kreeg toen hij ging helpen de lijken te bergen ... Daar werd ik toch stil van!

Gelukkig kunnen we concluderen uit jullie voorgaande posts dat de wetenschap al vrij ver gevorderd is en we gelukkig al snel signalen van gevaar kunnen opvangen.

Misschien dat dit het gepaste moment is om een vraag te stellen die ik al even heb.... De kledij die ik droeg bij het bezoeken van de Ijen vulkaan stinkt na verschillende wasbeurten nog steeds naar de zwavelgassen, waar ik toen bijna in stikte. Denken jullie dat deze er ooit nog uitgaan, of is hier een middeltje voor?

Klik om te vergroten...

Misschien een beetje laat, maar je kleren lang genoeg buiten laten hangen aan de wasdraad helpt al enorm