Voor de Catalaanse onafhankelijkheidsbeweging was dat een bewijs dat het geen zin meer had om met de Spaanse regering te onderhandelen. Wat de Catalaanse plannen betreft om een referendum te organiseren, houdt het Grondwettelijk Hof opnieuw het been stijf door niets anders te doen dan naar een artikel uit de grondwet te verwijzen dat stelt dat een autonome regio geen volksbevraging mag organiseren. Zoiets is een zaak waar heel Spanje over moet beslissen.
Erfenis van de dictatuur
Het betreft niet zomaar een artikel uit die grondwet, maar één van de drie heilige voorwaarden die het oude regime na de dood van dictator Franco stelde om de stap van dictatuur naar democratie te maken. In ruil voor die overgang ramden vertegenwoordigers het toen nog sterke regime een paar wetteksten door de strot van de oppositie.
Die was net uit jarenlang ballingschap teruggekeerd en bevond zich niet in een positie om met gelijke krachten te onderhandelen. Het akkoord kwam erop neer dat niemand van het oude regime ooit vervolgd zou worden voor feiten die tijdens de dictatuur plaatsvonden, niet aan de monarchie geraakt zou worden en de eenheid van Spanje bewaard zou blijven.
De partij die het gedachtegoed van Franco erfde, de huidige Volkspartij, heeft het tot vandaag niet zo moeilijk gehad om de ‘consensus’ van die transitieperiode te vrijwaren. Ook dankzij de steun van de Spaanse socialisten werd er tot vandaag amper geraakt aan deze drie voorwaarden.
Maar nu staat die consensus onder zware druk. De Catalaanse separatisten zijn erin geslaagd om een punt achter de transitieperiode te zetten. De centrale overheid in Madrid is in alle staten en probeert het uit elkaar vallen van het land met alle middelen tegen te gaan. De regerende Partido Popular aanvaardt federalisme, maar afscheiding is een stap te ver. De regering is doodsbang dat Baskenland of Galicië dezelfde weg inslaat.
Het was dus te verwachten dat Rajoy zo zou reageren. In zijn optiek moest hij een initiatief nemen door de daad bij het woord te voegen, hoe hard dat ook klinkt.
Beschermer van de democratie
Preston heeft gelijk: de bevolking heeft genoeg van onbekwame en leugenachtige politici. Corrupte politici kosten de schatkist miljarden, terwijl heel veel Spanjaarden de economische crisis van 2008 nog steeds niet te boven zijn gekomen. Steeds meer Catalanen zien onafhankelijkheid van Spanje als enige uitweg uit een rot systeem.
Neem nu Rajoy en zijn partij, die zich opwerpen als de beschermers van de democratie. Hoe kan een partij die procureurs en politiemannen gebruikte om politieke rivalen aan te pakken, die bewijsmateriaal vernietigde en verscheidene malen weigerde om met het gerecht samen te werken, die een uiterst repressieve wet (Ley Mordaza) uitvond om burgerprotest aan banden te leggen, nu de rechtsstaat, de democratie en de wet inroepen?
