Duitsland is echt wel een uitzondering in de wereld. Duitsland is één van de weinige landen dat zijn fouten uit het verleden erkent, expliciet veroordeelt en er afstand van neemt. De Duitsers doen ook alle moeite van de wereld om schuld te tonen aan al wie dat wenst. Bovendien zwijgt men er niet over het zwarte verleden.
In de meeste landen met een smet op het verleden gaat het heel anders. Vaak wordt de schuld wel min of meer erkend, maar wordt er weinig over gepraat en voelen nieuwe generaties zich zeker niet schuldig. Vaak gaat het zo in landen met een koloniaal verleden. Dit gold ook in het naoorlogse Duitsland, waar nog veel misdadigers een rustig leventje leidden of zelfs hoge posities bekleedden. De oorlog was taboe. Pas in de jaren 70 stond een nieuwe generatie op die het zwarte verleden erkende en ermee in het reine wilde komen. De knieval van Willy Brandt in Polen was symbolisch voor deze omslag.
In een derde groep landen worden misdaden uit het verleden ontkend, verzwegen, geminimaliseerd of zelfs goedgepraat. De relaties tussen Japan en zijn buurlanden China en Zuid-Korea zijn bijvoorbeeld nog steeds niet al te goed, omdat veel Japaners de oorlogsmisdaden in die landen nog steeds niet veroordelen.
.