Na Dylan Vandersnickt: “Tot hoever kan stigmatisering gaan?”
Afgelopen weekend stapte oud-ondervoorzitter Jong N-VA Dylan Vandersnickt uit het leven. Waarom hij dat deed, is niet bekend. Het zou dus niet alleen oneerlijk zijn, maar ook zonder basis om nu beschuldigingen te maken naar anderen over zijn heengaan. Wat we echter wel met zekerheid kunnen zeggen is dat Dylan (wellicht ten onrechte) vooral zal herinnerd worden omwille van zijn ‘verkrachtingsmeme’. En wat ik persoonlijk kan zeggen, is dat Dylan hierover onheus hard en persoonlijk is aangepakt. Helaas is Dylans casus niet uniek. Sommige media lijken zichzelf te zien als rechters over wat behoorlijk is en staan vervolgens klaar om zelf de straf toe te dienen; een stigma voor het leven.
Dylan Vandersnickt werd afgelopen mei wereldberoemd, althans in Vlaanderen. Dylan had namelijk een meme gepost waarin de linkse activisten Naomi Stocker en Yassine Boubout – op een inderdaad weinig van goeie smaak getuigende manier – werden aangepakt. Dat Boubout en Stocker, verbonden aan COMAC – de studentenafdeling van de communistische PVDA – en Movement X, hiervoor betrokken waren in het verhinderen van een lezing door staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) begin mei aan de VUB, raakte ondergesneeuwd in de verslaggeving. Sterker, Stocker en Boubout werden zelfs niet bij naam genoemd in de VRT-verslaggeving, niettegenstaande dat Naomi zelf een openbaar Facebookfilmpje had gepost waarin ze aanklaagde wat Dylan had gedaan.
Op de meme die Vandersnickt postte is te zien hoe een kikker (‘Pepe the frog’) verkleed als een Arabische migrant een blond meisje met het gezicht van Naomi Stocker verkracht. De meme kwam er in reactie op het afgelasten van een lezing met staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) aan de VUB. De annulering van de lezing had zijn oorzaak in het afsluiten van de de zaal door enkele tientallen linkse activisten waarbij ook de afgebeelde activisten betrokken waren.
Op de meme die Vandersnickt postte is te zien hoe een kikker (‘Pepe the frog’) verkleed als een Arabische migrant een blond meisje met het gezicht van Naomi Stocker verkracht. De meme kwam er in reactie op het afgelasten van een lezing met staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) aan de VUB. De annulering van de lezing had zijn oorzaak in het afsluiten van de de zaal door enkele tientallen linkse activisten waarbij ook de afgebeelde activisten betrokken waren.
Wat echter van belang was voor bepaalde media, was dat Dylan zich had bezondigd aan racisme. Men diende hiervoor ook klacht in tegen de ex-Jong-N-VA’er die tot vandaag lopende was. Dylan werd in mei dagenlang opgevoerd in de nationale media met zijn – inmiddels beruchte – optreden in De Afspraak als climax. Hij voelde zich genoodzaakt om op te stappen als ondervoorzitter om zijn partij niet te beschadigen, hij bood ook zijn excuses aan omtrent het persoonlijk maken van de cartoon, maar werd alsnog later als partijlid geschrapt. Politiek dood verklaard toen, nu – helaas – echt dood verklaard.
“Alle criminaliteit is erg, maar racisme is erger”
Sinds de criminalisering van racisme is het aantal strafrechtelijke veroordelingen voor racisme en xenofobie alleen maar afgenomen. In 2015 waren er amper 19 veroordelingen, het jaar ervoor hetzelfde aantal. Nochtans interpreteren rechters de antiracismewet correcter dan vroeger, zo stelde rechtsantropoloog Jogchum Vrielink (KU Leuven) vorig jaar. Komt daar nog eens bij dat racisme het enige misdrijf is waarvoor een omgekeerde bewijslast geldt. Bij elk ander misdrijf moet de aanklager bewijzen dat de aangeklaagde schuldig is en blijft hij/zij “onschuldig tot schuldig bevonden”, maar in het geval van racisme moet de beklaagde zien te bewijzen dat hij geen racist is. Dat is letterlijk middeleeuws (i.e. accusatoir) recht.
Maar deze cijfers en feiten laten bepaalde media er zich niet van weerhouden om racisme wel te beschouwen als de meest verwerpelijkste vorm van criminaliteit. In de media gelden er immers een aantal richtlijnen rond het beschermen van identiteiten. Wanneer het niet om een publiek figuur gaat, worden dan initialen gebruikt. “A.B. beroofde een bejaarde vrouw”, kan je dan bijvoorbeeld lezen. Het kan dan gaan om ‘Anton Baerens’ of ‘Adbullah Bey’ of nog wat dan ook, men geeft het niet mee. Dit doet men om het latere leven van de dader, na zijn/haar straf uitgezeten te hebben, niet tot in de eeuwigheid te verdoemen tot publieke schande. Niet zonder logica, zo’n richtlijn.
Echter, voor racisme lijkt deze richtlijn niet te gelden. En de casussen die dit staven beperken zich niet tot Dylan. Dylan was per slot van rekening ook een publiek figuur met een semi-openbaar ambt. Evenwel, nadat vorig jaar de 15-jarige jongen Ramzi Mohammad jammerlijk omkwam en er flink wat wansmakelijke reacties op sociale media in reactie hierop te vinden waren, postte Youssef Kobo (CD&V) een reeks aan screenshots waarop de identiteit van elke onbeschofte Facebook-gebruiker te lezen was.
Heel wat media namen echter de screenshots over, in de hoofdingsafbeelding werd iedere gebruiker nog anoniem gemaakt, maar daaronder werden de twitterfoto’s van Kobo eenvoudigweg bij gepost, incluis de namen van de betrokken. Het is nochtans perfect mogelijk een een tweet te ’embedden’ zonder de foto’s. Wat later kregen we een doorslag van dit nadat een Turkse Belg, Kerim Akyil, overleed bij de aanslag door islamistische terreurgroep IS in Instanboel op nieuwjaarsnacht. VTM belde toen zelfs Facebookgebruikers op om ze te confronteren met hun uitspraken en zond de gesprekken uit. Echter, niets te vinden in de media toen over de walgelijke reacties vanwege Facebookgebruikers met een radicaalislamitische achtergrond. Zij zagen in de aanfluitingen van hun godsdienst goede redenen voor de aanslag in Istanboel.
Vierde macht in hoofdberoep, derde in bijberoep, eerste en tweede als hobby?
Wie dus een oud vrouwtje aanrandt, berooft en vermoordt zal zijn naam niet zien verschijnen in de media, maar ‘oh wee’ als iemand een wansmakelijke opmerking post op sociale media. Die persoon wordt met naam en toenaam vermeld, waarna scha en schande voor eeuwig zijn of haar deel zijn. Niet alleen bepalen sommige media op die manier dus dat racisme een zodanig erge misdaad is dat deze als enig misdrijf publieke schande verdient, maar bepaalde media achten zichzelf daarbij ook nog eens in staat om iemand als schuldig of onschuldig te veroordelen. Daarbovenop dient men dan ook nog eigenhandig eens de straf toe: het toedienen van een stigma, voor eeuwig zichtbaar via Google, Yahoo, Facebook, Twitter en aanverwanten.
Vorige week zagen we nog iets anders. Wanneer de VRT een reportage maakte over het 40-jarig bestaan van het Vlaams Belang, kon men het niet laten om op het einde van de uitzending beelden uit te zenden van een oudere vrouw – die wellicht niet uit de meest begoede en opgeleide regionen van de maatschappij komt – die een micro onder haar neus krijgt en vertelt een “hevige racist” te zijn. Met die beelden van deze mensen uit de marge van de samenleving (en die je mits goed zoeken allicht overal kunt vinden) schijnt de boodschap te moeten zijn: “Zie je wel, Vlaams Belang bestaat dan wel al 40 jaar, maar heimelijk zijn het nog steeds dikke racisten”. Intussen waren de fascistische groeten tijdens de betogingen voor Spaanse eenheid niet te tellen. Weliswaar in de buitenlandse media, niet op de VRT. En zo wordt onze vierde macht ook een beetje eerste (wetgevende) en tweede (uitvoerende) macht. Zo doet men namelijk onvervalst mee aan politiek.
Het moge overigens ook gezegd zijn, dat de VRT, die over Dylan in mei maar liefst vijf artikels en een studio-uitzending bracht, gisteren verdacht stil was over Dylans dood. Nagenoeg elke Vlaamse – en zelfs Waalse – krant bracht nochtans een stuk over het heengaan van Dylan. Gelukkig was er gisteren wel plaats op de splinternieuwe site van ‘VRT NWS’ voor het aanspoelen van een dode dolfijn in Middelkerke.
Ook wij waren vanochtend erg geschrokken door het nieuws. Onze gedachten zijn vandaag bij Dylans omgeving:
https://t.co/VmHj2w5n1n
— Jong Groen (@JongGroen) October 8, 2017
Is dit de rol geworden van onze media? Jury, rechter en beul wanneer men het nodig acht en politieke actor wanneer men er zin in heeft? Daar kiest SCEPTR alleszins en resoluut niet voor. Objectieve en eerlijke verslaggeving is geen luxe, maar onze plicht.
. Mij niet gelaten hoor, maar geef dat dan ook simpelweg toe.