Na de verkiezingen van dit jaar is me vooral één ding opgevallen: De reacties uit de verschillende kampen lopen erg uiteen, en hoewel zowel Van Grieken als Almaci oproepen tot bruggen bouwen, zie ik daar weinig van terug in hun achterban. En dat stoort me. Enorm.
Niet alleen omdat ik bruggen bouwen één van de belangrijkste eigenschappen vind van politici, en zeker als ze zelf hebben bijgedragen aan het uitdiepen van de kloof waarover nu die loopbrug gespannen moet worden. U weet wel wie u bent, Mr. Mertens, Mr. Calvo, Mr. De Wever, Mr. Dedecker, Mr. Francken, Mr. Di Rupo.
Maar ook omdat veel van die reacties blind blijven voor een realiteit. De realiteit is dat extremisme alleen maar extremisme kweekt, en een legitimiteit verschaft. Ze voeden elkaar.
De reactie vanuit de politiek is er één van gekibbel over het al dan niet doorbreken van het cordon sanitaire dat in se alleen maar iets zou veranderen aan de perceptie. Het programma van het Vlaams Belang maakt het, zonder grote toegevingen, onmogelijk om met hen te regeren. Punten die strijdig zijn met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, met de Conventie van Genève, die een grondwetswijziging vereisen waarbij er geen draagvlak is in Wallonië…
Dat maakt dat er bij een eventueel doorbreken van het cordon, de ‘nee’ nu zal volgen na het aan tafel zitten in plaats van ervoor.
En veel erger, het maakt dat er niet gepraat wordt over een grondstroom in heel Europa, en in heel de wereld. Een groot deel van de mensen heeft een probleem met het “establishment”, met een groep beroepspolitici die veel meer bezig zijn met strategie dan met ideologie, en ministerposten al verdelen voor er gestemd is. Met verkiezingen die alleen maar dienen om de titels voor hun namen tijdelijk te veranderen. Maar liever over het cordon, en extreem-rechts, da’s minder ongemakkelijk om naar te kijken.
Maar ook de reacties op sociale media en zelfs van partijleden, alsof de wereld in brand staat. Het gaat om 12 of 18% van de mensen, afhankelijk van welke verkiezing je neemt. Dit is niet het moment om te doen alsof het om 40% van de stemmers gaat, zoals sommigen willen. En die 12% kun je dan ook, net als bij de andere partijen, niet over één kam scheren. Dat is politieke recuperatie, oneerlijk en opnieuw - jawel - polariserend. Waar zijn de bruggen, als partijleden dit verkondigen?
De inspiratie voor deze post, echter, was een reportage in het journaal van een betoging in Brussel tegen de ruk naar rechts in de Europese verkiezingen. En dan vooral de reactie van één van de organisatoren van de betoging. Zijn motivatie om te betogen, was om te laten weten dat “elke stem op rechts een foute stem was”. Een schoolvoorbeeld van marginaliseren van kiezers. In mijn democratie is er alleen een tegenstelling van ideologieën. Van filosofieën uitgewerkt tot politieke plannen. Geen goed of fout.
De geschiedenis leert ons dat extremisme alleen maar kan bestaan door extremisme. Zeker de recente geschiedenis. Het is het extremisme dat stelt dat de ene politieke overtuiging juist is en de andere fout, dat ervoor zorgt dat het rechts-extremisme blijft bestaan, en zal blijven groeien. Actie, reactie. Dat kan alleen maar escaleren. Kijk maar de burgerbewegingen in de VS van zwarten. Hoe meer protest daarop kwam, hoe gewelddadiger de burgerbewegingen werden, hoe meer protest erop kwam. De Black Panthers zijn gemaakt door de KKK en andersom. Of Black Lives Matter en de All Lives Matter. Altright en de Antifa. In dat opzicht zijn ze gewoon elkaar. Ze draaien mee in hetzelfde systeem, in dezelfde cyclus van radicalisering.
Het gevaar bestaat dat we met z’n allen verblind door eigen emoties, populisten die ons bespelen of door onwil om nog de hand te reiken, na de storm onze ogen openen en verstomd staan van de extreme standpunten die we zelf ingenomen hebben.