Zodra allochtone gemeenschappen demografisch relevant werden, vanaf de jaren 80 dus, zetten de socialisten alles op alles om die doelgroep aan zich te binden. Via het ziekenfonds en de vakbond werden die kiezers naar de partij gelokt. Ook wisten de socialisten via politieke hervormingen de electorale impact van de allochtone stem te maximaliseren. Tijdens de regering-Verhofstadt I werd daartoe de migratiewetgeving verregaand versoepeld. Ook kwam er een snel-Belgwet en gemeentelijk vreemdelingenstemrecht.
Die strategie loonde lange tijd. Met dank aan de groeiende allochtone stem wist de PS in 1983 voor het eerst de sjerp te bemachtigen in het van oudsher liberale Brussel. Ook in Vlaanderen stemden mensen met een migratieachtergrond bovenmatig socialistisch, al bleken die stemmen vaak te gaan naar kandidaten uit de eigen gemeenschap. Dat was een teken aan de wand. De electorale steun van allochtonen was niet onvoorwaardelijk, maar eerder pragmatisch. Zolang de socialisten politieke kansen gaven aan leden uit de eigen gemeenschap en een uitgebreide welvaartsstaat verdedigden, schonken velen hen hun stem.
Toch was er van meet af aan een potentiële splijtzwam, die deze entente kon vertroebelen. Het seculier-humanistische en progressieve waardenkader van de socialisten stond haaks op de islamitische normen en waarden die veel allochtonen deelden. Dat hoefde niet per se een beletsel te vormen voor gelovige moslims om toch links te stemmen, zolang de socialistische partij tenminste hun gevoeligheden respecteerde en haar waardenkader niet aan hen probeerde op te dringen. Dat moment zou evenwel onvermijdelijk komen.
In 2008 voerde de Antwerpse burgemeester Patrick Janssens een verbod in op religieuze kentekens voor medewerkers in loketfuncties. In 2009 werd dat verbod uitgebreid naar het onderwijs. Verschillende Antwerpse schooldirecties wilden toen de hoofddoek weren op school, om een einde te maken aan ongezonde groepsdruk daartoe. Onder impuls van de socialistische schepen van Onderwijs, Robert Voorhamme, besloten daarop alle schoolnetten van Antwerpen tot een gezamenlijk hoofddoekenverbod.
De socialisten verdedigden die beslissing omdat ze een nobel doel diende: verhinderen dat streng religieuze ouders de schoolkeuze voor hun dochters zouden laten afhangen van de vestimentaire code daar. Ze strekte er dus toe de gelijke onderwijskansen van elk meisje in Antwerpen te vrijwaren. Een rechtgeaarde socialist kon onmogelijk anders besluiten. Toch betaalde SP.A daarvoor een hoge prijs. Het verstandshuwelijk tussen het groeiende moslim-electoraat en de socialistische partij, dat decennia had standgehouden, viel uiteen.
Op links waren namelijk kapers op de kust, die zich veel minder lieten hinderen door ideologische bezwaren. Zij roken electorale winst en beloofden daarom de moslimkiezer wat die horen wou: de intrekking van de hoofddoekenverboden. De impact daarvan werd al bij de eerstvolgende gemeenteraadsverkiezingen (2012) duidelijk. In het district Borgerhout stuwde Zohra Othman, een advocate die het hoofddoekenverbod juridisch aanvocht, de toen nog onbeduidende PVDA op slag naar 17 procent.
Tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 2018 maakte Groen een prioriteit van de afschaffing van de hoofddoekenverboden. In het district Borgerhout, een socialistisch wingewest sinds de dagen van Camille Huysmans, werd de SP.A verpulverd, ze haalde er nog amper 13,4 procent. Groen triomfeerde daar met 32 procent van de stemmen. Gloorde daar een nieuw politiek huwelijk, dat deze keer wel duurzaam zou blijken? Neen. Opnieuw zou een principieel ideologisch conflict de liefde doen bekoelen.
In 2019 keurde Groen in het Vlaams Parlement een verbod op onverdoofd slachten goed, ondanks fel protest daartegen van de moslimgemeenschap. De partijleiding besefte dat ze daardoor moslimstemmen zou verliezen. Maar op diervriendelijkheid kon Groen nu eenmaal onmogelijk toegeven. Die principiële houding zou de PVDA genadeloos afstraffen. In een frappant staaltje van politiek opportunisme beloofden PVDA-kandidaten tijdens moskeebezoeken prompt dat ze het decreet over onverdoofd slachten zouden terugdraaien.
Tegelijk ging de PVDA volop koning auto verdedigen. Voeg daar het verwerpen van het bestaansrecht van Israël aan toe, en je weet waarom de PVDA plots de populairste partij werd onder Antwerpse moslims. Op 9 juni ging de PVDA er in kanton Antwerpen sterk op vooruit, exact evenveel als Groen verloor. En afgelopen zondag werd de PVDA in district Borgerhout met 28,8 procent afgetekend de grootste. Zullen de communisten, in tegenstelling tot de groenen en de socialisten voor hen, wel een trouwe kiezer vinden in het allochtone electoraat?
Dat valt sterk te betwijfelen. Op het nationale vlak vaart de PVDA een radicaal-progressieve ethische koers, die op geen enkele manier rekening houdt met de gevoeligheden van de moslimkiezer. Het PVDA-standpunt om de abortustermijn op te trekken vindt men aan de Turnhoutsebaan een ronduit crimineel idee. Idem wat het onderwijzen van de genderkwestie betreft op de schoolbanken. Ook voor de PVDA zal die spreidstand onhoudbaar worden. Onvermijdelijk. Tenzij de partij ook in die dossiers haar ethische principes overboord zou gooien, op zoek naar de allochtone stem.
)?
