Kunstenaarsstatuut: ook beperking in tijd?

[Karton]

Ik betwijfel nu wel sterk dat het gros van de kunst is ontstaan als hobbyactiviteit terwijl er nog een 9-5 job werd gedaan om de rekeningen te betalen.

Nee, vroeger waren er mecenassen, het patronaat, of de Kerk, of je kon genoeg verkopen op een marktje of... Maar dat was wel ofwel kunst in opdracht van ofwel met genoeg vraag in de markt zodat je er van kon leven. Dat gebeurt vandaag evengoed, enkel lijkt het nu met het kunstenaarsstatuut alsof iedereen van wie de kunst een beetje opbrengt het recht moet hebben om er voltijds mee bezig te zijn. Vroeger bestond iets als een uitkering voor werkloze artiesten niet he, je moest op eigen kracht rondkomen en als je werk genoeg geapprecieerd werd lukte dat. Indien niet kon je jezelf nuttig bezighouden met een andere activiteit en het dan doen in je vrije tijd.

 

[Sylverscythe]

Nee, vroeger waren er mecenassen, het patronaat, of de Kerk, of je kon genoeg verkopen op een marktje of... Maar dat was wel ofwel kunst in opdracht van ofwel met genoeg vraag in de markt zodat je er van kon leven. Dat gebeurt vandaag evengoed, enkel lijkt het nu met het kunstenaarsstatuut alsof iedereen van wie de kunst een beetje opbrengt het recht moet hebben om er voltijds mee bezig te zijn. Vroeger bestond iets als een uitkering voor werkloze artiesten niet he, je moest op eigen kracht rondkomen en als je werk genoeg geapprecieerd werd lukte dat. Indien niet kon je jezelf nuttig bezighouden met een andere activiteit en het dan doen in je vrije tijd.

Ik heb er totaal geen zich op wat de verhoudingen tussen nu en vroeger zijn, maar het lijkt me nu niet of kunst in opdracht zo'n florerende sector is. Het lijkt me toch gewoon een poging van "de overheid" of "de maatschappij" om een vorm van kunst in leven te houden die anders gewoon commercieel amper haalbaar is omdat je tussen opdrachten of verkoop of wat dan ook anders te lang zonder inkomen zit.

Op dat vlak weet ik eerlijk gezegd niet of "vroeger ging het toch wel" nu veel zegt over de huidige situatie, we passen dat argument op de meeste jobs/tijdbestedingen ook niet toe.

Overigens doe je nu alsof zowat iedereen die zichzelf kunstenaar noemt hierop beroep doet, maar:

Hangt er natuurlijk vanaf wat je kunst noemt. En wat je hobbyactiviteit noemt. Ik "ken" meerdere kunstenaars, geen enkele valt onder het kunstenaarsstatuut.
Een schilder die zijn eigen winkel uitbaat.
Een muzikant die in het familiebedrijf meewerkt.
Een muzikant die ook nog een sportzaal uitbaat.
Meerdere comedians die op of achter de schermen van productiehuizen/andere mediabedrijven werken fulltime.
Graffiti artiest die gewoon in een winkel werkt.
Zangeres die een gewone bediendenjob uitvoert.
...

En dit zijn allemaal mensen die "bekend" zijn. Muzikanten/comedians die optredens doen en schilders die tentoonstellingen doen. Maar allen niet voldoende om van te leven. Dus is dat dan werk of hobby? Het is zeker niet hun hoofdinkomen.

Hebben die mensen dan een comfortabeler leven zonder zo'n uitkering of komen die niet in aanmerking?

 

[Brt]

Ik ken letterlijk niemand met een kunstenaarsstatuut die een benijdenswaardige financiële situatie heeft. Dat zijn allemaal mensen die gepassioneerd zijn door hun muziek, die tegen elk advies dat hun ooit gegeven is geweest toch beslissen om zich er voor te smijten en die vervolgens nooit een lening kunnen krijgen, in kleine appartement co-housen om rond te komen en eigenlijk continue in financiële stress zitten. Het is trouwens een valse tegenstelling om te doen alsof hier gekozen moet worden tussen de arbeider en de kunstenaar.

Die kunstenaar kiest daarvoor!
Ik heb jaren in een fabriek gewerkt (icm studie), de grote meerderheid van die arbeiders deden die job omdat ze niets beter konden vinden wegens gebrek aan scholing, talent,.... Die mensen waren aan het vechten voor hun inkomen.
Die kunstenaar kan dat ook doen maar hij verkiest om niet in een fabriek te gaan werken, wel OK, maar dan moet hij zijn plan trekken en dit zonder uitkering doen. Die kunstenaar maakt een KEUZE. Dat moet niet gesubsidieerd worden.

Als ge wilt streven voor een verbetering van de levensomstandigheden van de arbeider hebt ge mijn steun ook, het een heeft gewoon niks te zien met het ander. Wilt ge de omstandigheden van de arbeider beter maken? Prima, trap dan naar boven waar het geld echt zit.

Het is niet meer en niet minder dan Orwelliaans wanneer we niet meer inzien wat de meerwaarde is van een (podium)kunstenaar die zijn of haar ziel blootlegt en emotie probeert te ontlokken, en sterker nog - actief gaan participeren in de afbraak hiervan, zonder dat er eigenlijk iets bij te winnen valt.

Tuurlijk: kapitaal meer belasten, aandelen belasten: ik ben voorstander maar dat heeft niets te maken met de privileges ve kunstenaar met een uitkering.

Ah oke, niet alles gaat verdwijnen. Wel verarmen, ik laat in het midden hoe fel, maar dat is dan geen probleem blijkbaar.
Velen combineren ook effectief hun kunst met (deeltijds) horeca werk, omdat het anders gewoon niet te doen is.

Daar is toch niets mis mee?

Voor de rest niet persoonlijk op u bedoeld @Multiboxer:
Voor mij goed als ge dat terecht vindt dat het kunstenaarsstatuut ingeperkt moet worden, maar mij gaat ge nooit wijsmaken dat de beweegredenen hier veel te maken heeft met economische realiteit. Ik vind het zó vreemd om te zien dat mensen er voor kiezen om pleitbezorger te zijn voor maatregelen die zullen zorgen voor een verschraling van ons cultureel landschap. Wat een vreemd fort om te gaan verdedigen.

Ik zal de toogpsycholoog uithangen, maar dat heeft volgens mij veel meer te maken met een of andere nare reflex waarbij ge vindt dat mensen die zich iets te speciaal voelen weer terug in het gareel moeten lopen, of met het feit dat kunstenaars vaak links zijn en dus moeten ze hun bek houden, of misschien nog met iets anders, maar met economische realiteit heeft dat toch maar weinig te zien want dan waren we hier niet aan het discussiëren over de symbolische euro die hier mee uitgespaard kan worden.

Nee, het gaat om het principe: als jij kiest om niet in een fabriek te gaan werken (om maar een voorbeeld te geven) dan moet je niet verwachten dat diegene die wel in een fabriek werkt u mee moet onderhouden (uitkeringen is belastinggeld).

Mij goed om het begrotingstekort op te lossen op basis van rationeel beleid waarbij we effectief de problemen +- aanpakken volgens de winst die ze opleveren. Niet mee eens om op basis van emoties een gemakkelijke doelgroep te viseren die toevallig vaak kritisch is voor de gevestigde orde zonder dat er daar eigenlijk noemenswaardige winst mee te behalen valt.

Misschien offtopic maar ik heb ooit eens een vriendin gehad met een Phd kunstgeschiedenis en aldus in dat milieu wat rondgekeken: een grote meerderheid, hooggeschoold, maar een enorme minachting voor het werkvolk. Een enorme minachting voor arbeiders en een enorm superioriteitsgevoel tov de rest vd bevolking. Geen idee of dit bij alle kunstenaars van toepassing is maar het zullen er toch wel veel zijn (en ook extreem wereldvreemd).

 

[ThomasMore]

Misschien offtopic maar ik heb ooit eens een vriendin gehad met een Phd kunstgeschiedenis en aldus in dat milieu wat rondgekeken: een grote meerderheid, hooggeschoold, maar een enorme minachting voor het werkvolk. Een enorme minachting voor arbeiders en een enorm superioriteitsgevoel tov de rest vd bevolking. Geen idee of dit bij alle kunstenaars van toepassing is maar het zullen er toch wel veel zijn (en ook extreem wereldvreemd).

Ik pik er deze uit als voorbeeld. In verschillende reacties wordt het statuut onderuit gehaald omwille van een persoonlijke ervaring met een kunstenaar. Dat veralgemenen is nergens voor nodig. Zo kan je alles kapot maken he...

Het is me nog steeds een raadsel waarom men dat doet? Dat soort: ik ken een "insert een enkeling van een bepaalde bevolkingsgroep" die "insert een negatieve actie" dus die volledige groep moet worden aangepakt... Jullie kunnen toch beter als dat.

 

[the_fox]

Hebben die mensen dan een comfortabeler leven zonder zo'n uitkering of komen die niet in aanmerking?

Geen idee, ik zal het de volgende keer wel eens vragen als ik er een paar tegenkom. Al heb ik bij sommigen wel deze evolutie gezien:
Kunst-ding is gewoon een hobby (bv bandje met vrienden, comedy open-mics doen in de vrije tijd, wat schilderen in vrije tijd, ...) terwijl ze al een job hebben. En eens ze naambekendheid krijgen/meer tijd nodig hebben voor het kunstzinnige (maar dus ook meer inkomsten mee genereren), kan er wel eens van job veranderd worden of part-time gewerkt worden. Maar dat is bij die begonnen als iets bijkomend terwijl ze al een job hadden, dus ik vermoed dat dat wel een rol speelt.

En zo zijn veel verhalen begonnen hoor. Zeker bij comedians. Geubels werkte in de Colruyt, Alex Agnew werkte voor de Vlaamse Opera en ging na zijn uren open podia spelen, Jasper Posson werkte in het cultureel centrum van Brecht voor zich meer te focussen op comedy en te combineren met achter de schermen werk bij productiehuizen voor tv, ... En dat zijn diegene die dit ook al meermaals publiekelijk gezegd hebben.

Ik ken eigenlijk maar 1 kunstenaar waarvan ik vermoed dat die zo'n uitkering heeft. Of een gewone uitkering. Of geld van de familie. Ik weet zeker dat die buiten schilderen geen job heeft maar ook dat hij van schilderen niet kan leven. Is ook iemand die kunsthumaniora gedaan heeft en erna geen verdere studie omdat die van jongsaf aan (en ook aangemoedigd door thuis) kunstenaar wou worden. Maar niet goed genoeg om ervan te leven...

 

[derp]

Die kunstenaar kiest daarvoor!
Ik heb jaren in een fabriek gewerkt (icm studie), de grote meerderheid van die arbeiders deden die job omdat ze niets beter konden vinden wegens gebrek aan scholing, talent,.... Die mensen waren aan het vechten voor hun inkomen.
Die kunstenaar kan dat ook doen maar hij verkiest om niet in een fabriek te gaan werken, wel OK, maar dan moet hij zijn plan trekken en dit zonder uitkering doen. Die kunstenaar maakt een KEUZE. Dat moet niet gesubsidieerd worden.

Voor mij mag dat wel. Omdat ik graag woon in een maatschappij die middelen aanreikt voor zij die er voor kiezen om het leven om kunst te produceren, omdat ik graag woon in een maatschappij die ook erkent dat kunst moeilijk te becijferen is en bijgevolg dus ook niet te benaderen is op basis van louter economische parameters, omdat kunst en cultuur (zowel consumptie als productie) een belangrijke uitlaatklep is die bijdraagt aan het welzijn, omdat kunst ook vaak een manier is om onze maatschappij en onze overheid aan de kaak te stellen (wat meteen ook hét teken is van een goed functionerende democratie), of puur en alleen omdat het (in mijn mening althans) één van de kernzaken zijn die ons uniek maakt als mens.

Zeggen dat ge wilt leven van de kunst dat is een beetje zoals zeggen 'ik ga voetballen bij Anderlecht'. De kans dat ge het haalt is klein, en ge zult er hard voor moeten werken. Het is niet mogelijk om het tot het basis elftal van Anderlecht te schoppen terwijl ge 40u per week werkt als boekhouder, dat gaat gewoon niet. Allez, tegenwoordig misschien wel want het gaat niet zo goed met Anderlecht geloof ik.

Om u te onderscheiden als kunstenaar moet ge de grenzen opzoeken van hetgene dat al bestaat. Ge moet hetgene dat al bestaat ten eerste dus al begrijpen, ten tweede overstijgen (op basis van talent en hard werk), ten derde moet ge het nog aan de man krijgen. Het is quasi niemand gegeven om dat voor elkaar te krijgen terwijl ge gewoon nog een andere job hebt hoor. Als ge kunstenaars in een situatie dwingt waarbij ze hun kunst altijd zullen moeten combineren met een andere job dan zal dat leiden tot verarming, niet meer en niet minder.

Tuurlijk: kapitaal meer belasten, aandelen belasten: ik ben voorstander maar dat heeft niets te maken met de privileges ve kunstenaar met een uitkering.

Awel, ik stel voor dat we met de eerste twee beginnen dan. Maar dat is dan weer te moeilijk. Beter een gemakkelijk slachtoffer uitkiezen, bonuspunten omdat heel die kunstensector toch vol zit met mensen die kritiek hebben op het beleid. Nog bonuspunten omdat eigen rechts publiek vaak smult van linkse traantjes. Netto resultaat begroting? Nihil.

Nee, het gaat om het principe: als jij kiest om niet in een fabriek te gaan werken (om maar een voorbeeld te geven) dan moet je niet verwachten dat diegene die wel in een fabriek werkt u mee moet onderhouden (uitkeringen is belastinggeld).

Dat hangt er vanaf of ge het belangrijk vindt dat er in België omkadering bestaat voor kunst of niet he. Ik vind dat persoonlijk wel belangrijk, en ik betaal daar met plezier die symbolische euro voor, net zoals ik met plezier 100 euro betaal voor uw pensioen, en nog eens 100 voor uw ziekenhuisfactuur, en nog eens 100 voor uw gratis onderwijs. Gewoon, omdat dat zaken waarvan ik belangrijk vind dat ze bestaan, en omdat die manier van zorgen voor elkaar een van de weinige dingen is die mij trots maakt om Belg te zijn.

 

[belloc]

Ik heb dat altijd vreemd gevonden. Mensen die een bepaalde 'job' willen doen, niet rondkomen ermee en verwachten dat de overheid bijspringt.
Ik zou graag met de ijscar rijden in de winter. Ik draai heel mooie bollen en dat vraagt oefening.

Het gaat hier over het kunstenaarsstatuut. Ik kan mijn favoriete lokale chocolatier ook als een soort kunstenaar beschouwen, omwille van de creativiteit, finesse en toewijding waarmee hij zijn winkel runt.

Maar is hij echt een kunstenaar? Veel beroepen vragen vakmanschap, verbeelding en inzet. Toch blijft er een verschil: mijn chocolatier wil in de eerste plaats lekkere chocolade verkopen. Hij streeft een economisch en functioneel doel na. Zijn werk is bedoeld om te smaken, niet om een artistieke ervaring te bieden of een betekenis over te brengen.

Bij kunst speelt de intentie van de maker een centrale rol. Een kunstwerk gaat voorbij aan het nut of de bruikbaarheid van iets.

 

[Brt]

Bij kunst speelt de intentie van de maker een centrale rol. Een kunstwerk gaat voorbij aan het nut of de bruikbaarheid van iets.

Ik ken veel dingen die geen nut of bruikbaarheid hebben. Om dat dan te gaan subsidieren....

 

[Carrion]

Afschaffen al die boel. De maatschappij moet uw nutteloze hobby niet bekostigen. Ga maar artsy fartsy zijn met uw eigen geld. Bijkomend dat veel van die hedendaagse kunst op geen kloten trekt. Elke debiel kan een canvas vol vierkantjes inkleuren met felle kleurtjes en het “kunst” noemen.

Ga maar gewoon werken bende tamzakken.

 

[JPV]

Nee, vroeger waren er mecenassen, het patronaat, of de Kerk, of je kon genoeg verkopen op een marktje of... Maar dat was wel ofwel kunst in opdracht van ofwel met genoeg vraag in de markt zodat je er van kon leven. Dat gebeurt vandaag evengoed, enkel lijkt het nu met het kunstenaarsstatuut alsof iedereen van wie de kunst een beetje opbrengt het recht moet hebben om er voltijds mee bezig te zijn. Vroeger bestond iets als een uitkering voor werkloze artiesten niet he, je moest op eigen kracht rondkomen en als je werk genoeg geapprecieerd werd lukte dat. Indien niet kon je jezelf nuttig bezighouden met een andere activiteit en het dan doen in je vrije tijd.

Het is een héél stuk ingewikkelder dan dat omdat artiesten een specifiek probleem hebben. Neem nu even een muzikant als voorbeeld, die zijn inkomen haalt uit optredens en verkoop van zijn werk (cd's/spotify).

Werkloosheidsuitkering vertrekt vanuit het principe dat je geen uitkering krijgt voor dagen waarop je werkt. Elke dag waarop je werkt, heb je geen recht op een uitkering. Volledig logisch.

Maar in het kader van een artiest is nu de vraag wanneer die werkt: werkt hij als hij een optreden heeft, werkt hij als zijn muziek op spotify staat, werkt die enkel als hij de cd's verkoopt in de groothandel, werkt hij ook als hij 's avonds repeteert?

De wetgeving rond werkloosheid staat toe dat je een werkloosheidsuitkering kan combineren met een bijberoep (waarbij dan de uitkering eventueel verminderd wordt als je bijberoep teveel inkomen heeft). De dagen dat je echter de activiteit doet, moet je kleuren als een gewerkte dag. Activiteiten 's avonds tellen in principe niet mee, tenzij je een beroep uitoefent dat meestal enkel dan werkt (zoals bvb een DJ).

Als je geen kunstenaarsstatuut hebt, zal een eerlijke artiest vaak 's avonds en in het weekend werken en dus nauwelijks zijn dopkaart moeten kleuren. Repeteren doet hij 's avonds, verkoop van cd's gebeurt enkel door hem aan de groothandels en bij spotify moet hij niks doen.

Via het kunstenaarsstatuut is er daar wel een regeling voor om dat wat recht te trekken en tegelijk het recht op behoud van die uitkering te hegen. Een rechttrekking die imho echter wel een stuk te voordelig is, er mag dus gerust een aanpassing komen. Maar dat er een soort van kunstenaarsstatuut mag blijven, die trouwens een stukje ruimer gaat dan enkel kunstenaars in de strikte zin, lijkt me op zich niet vreemd.

Je wil niet dat een kunstenaar die 100.000 euro verdient aan een schilderij, dat kan catalogeren als een verkoop op 1 dag en dus geen activiteiten de rest van het jaar.

 

[the_fox]

Activiteiten 's avonds tellen in principe niet mee, tenzij je een beroep uitoefent dat meestal enkel dan werkt (zoals bvb een DJ).

Wel raar dat je hier DJ's aanhaalt, sinds die soms ook onder kunstenaars vallen. Soms, niet altijd. alles hangt af van wat ze juist doen. Creëren ze zelf muziek of mixen ze enkel plaatjes En zelfs dat is tegenwoordig al te vaag, er is al een gestroomlijnde vragenlijst aangemaakt die bepaalde aspecten meeneemt.

Dit is in 2016 voor de eerste keer op de agenda gekomen van de Commissie Kunstenaars en ergens in 2021/2022 is er schot in de zaak gekomen om het proces te stroomlijnen door de commissie.

 

[JPV]

Wel raar dat je hier DJ's aanhaalt, sinds die soms ook onder kunstenaars vallen.

Ik ben oud, bij een DJ denk ik nog altijd iemand die gewoon op fuiven plaatjes aan elkaar draait zonder veel creativiteit

 

[KnightOfCydonia]

Denk dat de vraag vooral is/moet zijn: zelfs al ben je het ermee eens dat een kunstenaar recht heeft op zo'n uitkering, of dat recht langer moet mogen duren als dat van een gewone werkloze? Als de gewonde werkloosheid beperkt wordt tot 2 jaar, valt er iets voor te zeggen om dat voor het kunstenaarsstatuut ook te doen.

Valt gerust wat te zeggen voor kunst te subsidiëren in een samenleving: culturele beleving genereert op z'n minst ook terugverdieneffecten.
Anderzijds kan het ook niet de bedoeling zijn dat de overheid bijvoorbeeld de repetities van op zich winstgevende producties subsidieert bijvoorbeeld? Of elitair hobbies sponsort terwijl andere mensen de volle pot voor hun hobbies betalen, terwijl het verschil gewoon een kwestie van smaak is.

Maar goed, ik ben dan ook van de mening dat ik subsidies voor selectieve "hobby's" in de hele brede zin, in vraag zou stellen als taak voor de overheid. Zaken als sportcentra voor iedereen of topsport voor Olympische disciplines, bibliotheken of natuurrecreatie waar iedereen gebruik van kan maken of de gehele samenleving onrechtstreeks baar bij heeft? Ja.
Subsidies of gratis politiebewaking voor "topsport" in de vorm van profvoetbalclubs die al miljoenen betalen aan hun spelers? Of subsidies voor operavoorstellingen voor mensen die doorgaans gerust een duurder inkomkaartje kunnen betalen? Tja, géén kerntaak van de overheid denk ik dan.

 

[Loser]

Afschaffen al die boel. De maatschappij moet uw nutteloze hobby niet bekostigen. Ga maar artsy fartsy zijn met uw eigen geld. Bijkomend dat veel van die hedendaagse kunst op geen kloten trekt. Elke debiel kan een canvas vol vierkantjes inkleuren met felle kleurtjes en het “kunst” noemen.

Ga maar gewoon werken bende tamzakken.

Langs de andere kant kun je je ook afvragen of dat zo gewenst is, een samenleving zonder kunst worden. Een 'cultuur' (voor zover daar nog sprake van is dan) van alleen werken en produceren. En als dat niet gewenst is, is het toch helemaal niet vergezocht om als samenleving te beslissen: we willen dat dat er ook is, en die mensen moeten we niet op voorhand al doodknijpen of het zo onmogelijk maken als we maar kunnen, dus die betalen we gezamenlijk.

Er wordt hier wel heel gemakkelijk gezegd dat ze dan maar terug moeten overstappen op een systeem van mecenassen. Je beseft dat dat teruggaan is naar een tijd waarin de aristocratie het voor het zeggen heeft? Alleen aristocraten betalen vaak andere aristocraten of vriendjes van, heel veel geld om het soort kunst te maken dat zij willen en te vertellen wat zij willen vertellen. Dat houdt al een enorme beknotting in. Om nog maar te zwijgen van het feit dat dat allemaal heel leuk klinkt, maar ook totaal niet werkt in het huidige systeem, waarbij ze dan een soort freelancer moeten worden die constant moet presteren en ook niet voor een vaste 'mecenas' want dan is het schijnzelfstandigheid. Edit: en alles wat JPV hierboven veel beter zegt over het systeem, ik ga heel kort door de bocht.

Wat betreft je idee over hedendaagse kunst, is dit trouwens een goed boek:

https://www.bol.com/nl/nl/f/dat-kan-mijn-kleine-zusje-ook/9200000002212346/

Verder, je 'had het kunnen doen', maar je hebt het niet gedaan, want daarvoor moet je het bedenken. En het is niet omdat het er technisch makkelijk uitziet, dat het dat ook is.

 

[JPV]

Langs de andere kant kun je je ook afvragen of dat zo gewenst is, een samenleving zonder kunst worden. Een 'cultuur' (voor zover daar nog sprake van is dan) van alleen werken en produceren. En als dat niet gewenst is, is het toch helemaal niet vergezocht om als samenleving te beslissen: we willen dat dat er ook is, en die mensen moeten we niet op voorhand al doodknijpen of het zo onmogelijk maken als we maar kunnen, dus die betalen we gezamenlijk.

Het zit hem natuurlijk in het idee dat een artiest continu op café/in zijn bed zit en maar af en toe iets doet. Ik ben daarom wel van mening dat er een minimale vorm van gemeenschapscontrole moet zijn in de vorm van een "betaald statuut" (via het kunstenaarsstatuut) mét voorwaarden:
- publiek voorleggen van de agenda met de uitgevoerde activiteiten (waarbij ook mislukte werken mogelijk zijn en niet per se negatief hoeven te zijn indien relatief beperkt)
- een goeie boekhouding, om zwart geld te vermijden (ook in het kunstenaarswereldje héél vaak voorkomend). Hierbij kunnen ook subsidies voor organisaties aan gelinkt worden (minstens x euro van de subsidies moet gaan naar artiesten)
- in de meeste situaties, waarbij er toch nog sprake is van een onvolledige tewerkstellingssituatie, verplichting om het behoud van kunstenaarsstatuut gradueel te koppelen aan een soort van artistieke gemeenschapsdienst (bvb meehelpen met organisatie in culturele centra, al is het maar het uitoefenen van de bar of de vestiaire tijdens voorstellingen).