Ik vind dat een héél moeilijke discussie. Ik snap jouw argument perfect, hoor. Ik ga weer effe de anekdotische toer op, mijn excuses daarvoor. Mijn vrouw is germaniste en gaat gigantisch graag naar Duitsland. Dit jaar zijn we voor de eerste keer naar het vroegere Oost-Duitsland geweest, en haar ogen zijn daar bijna uit haar oogkassen gevallen (enfin, de mijne ook, maar zij kent er meer van).
Die hele regio geeft je een enorme sfeer van ... stuurloosheid. Van de ene dag op de andere valt de muur, is Duitsland terug lekker eengemaakt en komen ze daar zeggen "joepie, je bent nu westerse kapitalist, wij zijn democratisch en geniet ervan". 30 jaar later hebben die grote steden zich grosso modo wel aangepast aan de nieuwe realiteit, maar als je in die dorpen loopt waan je je echt meer in Polen of zelfs Roemenië dan in Duitsland. En je kan dan wel gaan zeggen dat dat land eengemaakt is en dat de grenzen duidelijk zijn en iedereen die respecteert, maar in die ex-DDR-dorpen zitten er ongetwijfeld nog heel wat clusters van mensen die 1. meegemaakt hebben hoe het vroeger was en 2. gewoon missen hoe het vroeger was. Je moet het uiteindelijk maar eens inbeelden: de dinsdag voorziet de overheid in al jouw noden, hoef je geen enkel beslissing te maken, en de woensdag is het "joepie, je bent vrij" en mag je je eigen boontjes doppen. Natúúrlijk wil er dan een grote groep terug naar hoe het vroeger was.
Dat zal bij die grensgebieden met Rusland niet anders zijn, daar maak ik mij weinig illusies over. Maar heeft dat te maken met "mijn land is Rusland", of heeft dat te maken met "ik mis hoe de zaken 30 jaar geleden geregeld werden?" Da's een nuance waar ik echt mijn geld niet op wil inzetten. Ik denk dat het voor de meesten gewoon na de val van de Sovjet-Unie en de "onafhankelijkheid" een absolute hel geworden is omdat ze er nooit bij hadden stilgestaan dat ze hun levenspad zelf konden uitstippelen. Maar missen hoe het in de Sovjet-Unie was en terug willen dat de Sovjet-Unie eengemaakt wordt, zijn wel twee andere dingen.