kan in eerste instantie (als bank blijft tussenkomst weigeren) via Ombudsman Financiële Diensten gaan en daar verhaal gaan halen. De bank moet immers ook staven dat zij aan hun zorgplicht hebben voldoen en dat de manier van phishing niet had kunnen voorkomen worden door hen of dat ze voldoende info aan hun klanten geven om dit soort zaken te vermijden.
Een bank zal zoiets graag afschuiven vanwege nalatigheid van de klant. Het zal er dan vanaf hangen hoe hard je blijft proberen en eventueel hoe goed een advocaat is die je onder de arm neemt.
Je kan in eerste instantie (als bank blijft tussenkomst weigeren) via Ombudsman Financiële Diensten gaan en daar verhaal gaan halen. De bank moet immers ook staven dat zij aan hun zorgplicht hebben voldoen en dat de manier van phishing niet had kunnen voorkomen worden door hen of dat ze voldoende info aan hun klanten geven om dit soort zaken te vermijden.
Zeker als ik lees dat de dame in kwestie 78 is, dan zullen ze er niet vanaf komen met te zeggen dat ze online berichten sturen daarvoor.
Het komt erop neer dat banken moeten bewijzen dat een opgelichte klacht zich schuldig heeft gemaakt aan grove nalatigheid. Daar zijn al verschillende uitspraken geweest door rechters in voordeel van gedupeerden hierin. In 2022 is er volgens mij nog zo'n uitspraak geweest in Antwerpen tov KBC.
De bank treft in dit geval inderdaad geen schuld. Er bestaat momenteel geen wettelijk kader dat deze vorm van oplichting onder de verantwoordelijkheid van de bank schuift.
Wat hier, en in vele gelijkaardige gevallen, telkens opnieuw opvalt, is dat goedgelovige mensen, vaak ouder dan 60, disproportioneel vaak slachtoffer worden van dergelijke fraude. Deze mensen zijn wilsbekwaam, maar tegelijk bijzonder goedgelovig en daardoor kwetsbaar voor zowel geraffineerde als voor anderen overduidelijke oplichtingspogingen. Ze komen letterlijk in het vizier van criminelen die inspelen op vertrouwen en routine.
Een mogelijke oplossing zou kunnen zijn dat de wetgever eindelijk werk maakt van deze problematiek, die intussen al meer dan een decennium actueel is. Misschien is het tijd voor een vorm van “goedbedoelde leeftijdsdiscriminatie”, een wettelijk kader dat vanaf een bepaalde leeftijd automatisch beperkingen oplegt op financiële transacties. Denk aan limieten in tijd, bedrag of type transactie, specifiek ontworpen om impulsieve of misleide handelingen te voorkomen.
De hulp van bv. huisdokters zou daarvoor ingeschakeld kunnen worden, bv. een extra vakje die aan/uitgevinkt kan worden in de database van het rijksregister.
Vanaf een bepaalde leeftijd zouden er systematisch extra waarborgen moeten gelden. Niet om autonomie af te nemen, maar om mensen te beschermen tegen hun eigen goedheid en het blindelings vertrouwen dat ze soms stellen in onbekenden, of dat nu online gebeurt, of in het echte leven, zoals bij valse bankiers.
Heb eens enkele mogelijkheden aan AI gevraagd:
- Functionele bankbekwaamheid: een aparte juridische status, beoordeeld door artsen, specifiek voor financiële handelingen.
- Jaarlijkse (of 2-3-jaarlijkse) screening vanaf 65 jaar: verplichte medische check-up om digitale weerbaarheid en financiële alertheid te beoordelen.
- Zorgvolmacht met bankclausules: extra controle en limieten via een gevolmachtigde.
- Verhoogde waakzaamheid door banken: wettelijke verplichting voor banken om extra controles toe te passen bij ouderen.
- Digitale veiligheidstraining: certificering van digitale weerbaarheid, gekoppeld aan bankprofiel.
En tegelijkertijd ook voor bv. rijbewijs/rijvaardigheden.
De vraag is echter of alle andere klanten van diezelfde bank of de rest van de samenleving dat dan maar collectief moet terugbetalen? Als ik m'n sleutels aan een inbreker overhandig, die m'n huis leegrooft, komt m'n diefstalverzekering ook niet tussen, en daar betaal ik dan nog eens apart voor... nu eisen sommigen een gratis verzekering tegen eigen fouten. Enige argument in hun voordeel is dat veel banken mensen echt wel richting PC-banking 'pushen' maar dat is alsnog geen verplichting, bankieren zonder PC-banking is gewoon duurder en moeilijker geworden.
Met elke generatie zal het bankieren opnieuw veranderen, en telkens weer een beetje moeilijker worden voor wie niet met die nieuwe systemen is opgegroeid.
Wat voor ons vandaag vanzelfsprekend is, zoals online bankieren via pc of smartphone, zal binnen 20 à 30 jaar misschien even ondoorzichtig aanvoelen als papieren overschrijvingen nu voor jongeren. Nieuwe technologieën brengen nieuwe drempels met zich mee.
Daarom is het aan de banken om proactief in te spelen op de noden en beperkingen van elke generatie. Niet pas wanneer het fout loopt, maar preventief, los van juridische instrumenten zoals zorgvolmacht of bewindvoering.
Een voorbeeld: onlangs zag ik mijn buurman een “verkoper” binnenlaten die aan elke woning aanbelde om diensten i.v.m. schoorstenen te inspecteren en reinigen aan te bieden. “Kom maar binnen,” zei hij.
Zelf zou ik nooit vertrouwen stellen in een firma die op die manier prospectie voert. Toch leek de legitimatiekaart van die verkoper op het eerste gezicht in orde.
Ik zal het hem toch maar eens zeggen als ik hem nog zie. Want zelfs een legitiem ogende kaart is geen garantie op betrouwbaarheid.
.
hij knikte eens goed en hij wandelde weg).
