Ik wil hier wel nog even duiden dat het Europese model en de Europese strategie om zo'n doorgedreven economische verwevenheid te creëren dat oorlog voeren zo economisch nadelig en irrationeel wordt, wel decennialang gewerkt heeft. Ook dankzij de paraplu van de VS, zeker, en we hebben te laat ingezien dat we een plan B nodig hadden (en ik heb nog altijd eigenlijk niet het gevoel dat die urgentie er echt is), maar de strategie heeft wel jarenlang vruchten afgeworpen.
Het probleem is dat veel van de "oude" (waar ik ook een Merkel toe reken) generatie Europese politici te laat hebben ingezien (of nog altijd niet inzien) dat autoritaire leiders als Poetin zich niet laten afschrikken door het doorknippen van die economische verwevenheid en integendeel, er net van profiteert omdat wij democratieën gevoeliger zijn voor economische schokken.
10 jaar geleden had ook niemand gedacht dat in 2026 de VS zou zijn afgegleden tot Rusland 2.0. Ik vind dat je de Europese leiders moeilijk kan verwijten dat ze zijn blijven geloven in de strategie die onze regio een lange periode duurzame vrede heeft bezorgd, maar je kan ze wel verwijten te weinig ingezet hebben op een plan B, dat ze na Poetins inval in de Krim niet hebben ingezien dat Poetin niet liet inbinden door de economische verwevenheid en dat we integendeel net zelf té afhankelijk van Rusland werden, en zeker dat ze na de wake-up calls van Trump 1 en de Russische inval in Oekraïne niet écht wakkergeschud zijn. Maar, en het is niet de eerste keer dat ik hiermee afkom, het is tegelijk véél te gemakkelijk om te mekkeren op onze Europese leiders, want de realiteit is dat wij grotendeels gewoon het beleid hebben gekregen en nog altijd krijgen waarvoor we gestemd hebben. Ik heb mijn twijfels of het op dit moment fundamenteel een verschil zou maken moesten alle EU-landen de afgelopen 20 jaar aan hun 3% zijn geraakt, het grootste probleem is en blijft dat de Europese legers versnipperd zijn. En dat is de schuld van de Europese bevolking. De negatieve referenda over de Europese grondwet, het verlaten van het VK, de grote en helaas zelfs nu nog altijd blijvende populariteit van eurosceptische tot ronduit anti-Europese politieke partijen in heel de EU, waarvan verschillende nog altijd beste vriendjes zijn met Poetin, ... zonder al die, sorry dat ik het zeg, idioten, zouden we nu niet staan waar we staan.
Natuurlijk kan je dat vergelijken. We hebben de neiging om Nazi-Duitsland te behandelen als een volstrekt monsterlijke aberratie in de geschiedenis, waarbij de architecten bijna als aliens op het piëdestal van het absolute kwaad worden geplaatst: zo uitzonderlijk dat elke vergelijking per definitie ongepast zou zijn. Maar dat is bullshit. Het waren monsters, ja, maar tegelijk ook gewoon mensen van vlees en bloed, die hun partners en kinderen graag zagen.
Het nazi-regime is ook niet uit het niets ontstaan hé, daar ging ook wel een voorgeschiedenis aan vast. Retoriek, ontmenselijking, normalisering van geweld — dat was er lang vóór de industriële massamoord. Jouw retoriek, da's gelijkaardig aan de hele discussie over Gaza, waar velen nog altijd steigeren bij het gebruik van het woord genocide of bij eender welke vergelijking met eerdere genocides. Alsof vergelijken alleen kan op het moment dat alles achter de rug is en de lijken opgestapeld liggen ...
Als je pas mag vergelijken wanneer alles exact hetzelfde is gebeurd, dan ben je per definitie te laat. En wat mij betreft is dat geen neutraliteit of voorzichtigheid, maar schuldig verzuim.
