Archief - Astrofotografie
Het archief is een bevroren moment uit een vorige versie van dit forum, met andere regels en andere bazen. Deze posts weerspiegelen op geen enkele manier onze huidige ideeën, waarden of wereldbeelden en zijn op sommige plaatsen gecensureerd wegens ontoelaatbaar. Veel zijn in een andere tijdsgeest gemaakt, al dan niet ironisch - zoals in het ironische subforum Off-Topic - en zouden op dit moment niet meer gepost (mogen) worden. Toch bieden we dit archief nog graag aan als informatiedatabank en naslagwerk. Lees er hier meer over of start een gesprek met anderen.
passero
Legacy Member
Astrofotografie is een vak appart. Het is een totaal andere hobby dan waarnemen. Je hebt eigenlijk ook totaal ander materiaal nodig. Astrofotografie heeft weinig met waarnemen te maken maar de meeste astrofotografen laten het zeker niet om ook af en toe te genieten van een leuk avondje waar te nemen in plaats van een foto te nemen 
Binnen de astrofotografie heb je ook nog verschillende takken. Je hebt de planeetfotografie en maanfotografie en daar tegen heb je dan de deepskyimagers. Je hebt er ook die de zon fotograferen.
Alle 3 die takken vragen eigenlijk een andere techniek en instrumenten. Je kan wel planeten fotograferen met materiaal dat je voor deepsky gebruikt maar het resultaat zal minder zijn dan wanneer je de planeetcamera's gebruikt.
Ik zal even vlug de verschillende technieken bespreken voor planeet en deepskky:
Planeet- en maafotografie
Hierbij ga je eigenlijk een filmpje maken van de planeet/maan. Daarna lees je het in eeen stackingprogramma zoals Registax. Registax gaat elk frame bekijken en aligneren met elkaar. Die gaat hij dan stapelen om zo meer detail te krijgen.
Het materiaal dat je hiervoor nodig hebt kan vrij goedkoop zijn. De montering moet niet zwaar zijn en een simpele webcam volstaat. Er zijn heel veel mensen die begonnen zijn met een webcam. De philips tuocam en de opvolger SPC9000 serie zijn de meest gebruikte omdat je daarbij de lens eruit kan draaien en een adapter op schroeven waarbij je de camera gewoon in de occulairhouder steekt zodat je echt prime focus kan werken.
Als je al een telescoop + montering hebt dan zal het je niet meer dan 60E kosten om te beginnen met planeten en maan.
Bij planeetfotografie ga je ook zeer korte belichtingen hebben per frame. Als je een filmpje maakt zal dat rond de 15 frames/seconde zijn. Hoe meer beeldjes je hebt hoe meer detail. Dat is de gouden regel in astrofotografie (of het nu planeet of deepsky is). Er zijn wel uitzonderingen zoals jupiter. Daar mag je filmpje niet langer dan enkele minuten zijn omdat zijn rotatiesnelheid te groot is. Als je langer dan 2min neemt en daarna gaat stacken ga je geen scherp resultaat krijgen omdat op die 2min jupiter te veel gedraaid zal zijn en je eigenlijk geen representatief filmpje hebt.
Hier kan je een aantal van mijn eerste probeersels zien van jupiter en de maan. Het was ook met bescheiden materiaal dus het hoeft niet duur te zijn.
Wat men ook veel doet bij jupiter is een opname om het half uur maken en daar dan een gif of animatie van maken. Dan kan je duidelijk de rotatie zien. Geeft een heel leuk zicht. Vooral als er manen passeren...
Het nadeel van planeetfotografie is dat je dat niet altijd kan doen. Je moet wachten op de goede stand van de planeten. Liefst wanneer ze het dichtst bij de aarde zijn.
Deepsky
Deepskyfotografie is al weer iets anders... Dat kost geld en serieus veel moeite. Ik ben nu al meer dan een jaar bezig met deepskyfotografie en het is eigenlijk nog maar een paar maand dat ik alles deftig onder controle begin te krijgen en betere resultaten haal. Het geeft wel enorm veel voldoening als je zo een hele nacht in de kou buiten hebt staan prutsen om alles goed te krijgen en daarna nog enkele uren bezig bent geweest met de nabewerking om dan een mooie foto te zien...
De eisen die je stelt aan je materiaal zijn zeer zwaar in vergelijking met planeetfotografie. In weze ga je dezelfde techniek toepassen: zo veel mogelijk beeldjes proberen nemen en die stappelen via software (nu niet meer registax). Deepsky objecten zijn veel zwakker dan planeten. Waar je bij planeten maar 1/20 seconde nodig hebt om de planeet goed te zien op een foto ga je bij deepsky verschillende minuten nodig hebben. Als je minuten lang belicht dan moet ik je niet vertellen dat de sterren ten opzichte van ons redelijk wat verplaatst zijn. De telescoop moet dan perfect de aardrotatie kunnen compenseren om sterren puntjes te houden en geen strepen te krijgen.
Je gaat dus zeker al een equatoriale montering nodig hebben. Sommigen doen het ook met een azimutale maar het nadeel is dat je met een alt-az montering 2 assen moet gebruiken om de rotatie te compenseren terwijl bij een EQ montering, je maar 1 as nodig hebt voor de compensatie.
De montering is voor deepskyfotografie het belangrijkste! Als je niet deftig kan volgen dan heb je strepen en zal je nooit een deftige foto kunnen nemen. Het nadeel is dat deftige monteringen redelijk wat geld kosten. De goedkoopste die voor fotografie gebruikt worden is de HEQ5 pro en HEQ6 pro van skywatcher. Die kosten +/- 900 en 1200 respectievelijk. Meestal als je de specs van een montering opzoekt zal die een draagkracht hebben. Dit is ALTIJD voor visuele doeleinden. Hoe meer gewicht je op je montering zal zetten hoe minder precies die zal kunnen volgen. Voor fotografie zal je altijd een 70% nemen van de capaciteit om zeker te zijn dat je nog zonder fouten kan volgen.
Een montering waarmee je verschillende minuten moet belichten gedurende een paar uur en dan nog de volgfout onder controle hebben is gigantisch duur. Een merk dat daarvoor gekend is, is Losmandy maar dan zit je al aan verschillende duizenden euro's enkel voor de montering. MAAR, de montering is het belangrijkste bij deepsky!
Wat men ook doet om de volgfout te controleren is een 2de kijker gebruiken die bovenop (of naast) de hoofdkijker gemonteerd is. Op die kijker ga je ook een camera aansluiten maar ga je een ster in beeld brengen. Software op de PC zal dan die ster op pixelniveau volgen. Als die ziet dat de ster afwijkt van de originele pixel zal die software een signaal sturen naar de montering zodat er bijgestuurd wordt en het volgen nog precieser kan gebeuren. Zo werk ik ook en zo een opstelling kan je hier zien. De blauwe kijker is de volgkijker en bevat een gewone webcam die een ster in beeld houdt waarmee volgsoftware zijn ding doet. De montering is een HEQ5 pro. Een van de goedkoopste voor astrofotografie dus.
Nu je weet dat de montering het belangrijkste is ga je ook nog een telescoop nodig hebben. De keuze van een telescoop is belangrijk voor 2 zaken: de precisie waarmee je kan volgen en de objecten die je wilt nemen. Er zijn zodanig veel objecten van zodanig gevarieerde omvang dat je hier ook een keuze moet maken. Ga je voor grote objecten, wide field, zoals supernova restanten, galaxies of ga je voor kleinere objecten zoals planetaire nevels.
Voor de grote objecten ga je meestal een 7 a 8cm apochromaat gebruiken. (Daarover later meer) met een brandpunt van +/- 300mm. Dit lijken kleine kijkers maar dat is niet erg voor fotografie. De 300mm zorgt er voor dat je een heel breed beeld hebt. Hoe breder je beeld op de hemel, hoe liever je het eigenlijk hebt want hoe meer informatie er op je foto staat. Als je een groter brandpunt gaat gebruiken ga je ook een kleiner deel van de hemel op je foto hebben. Het is dan ook zo dat je volgfouten veel sneller zal zien. Stel dat je een foto gaat nemen met een camera met resolutie 1024*768. Stel dat je dan ongeveer 3 graden op je foto krijgt. Als je dan met dezelfde camera een foto neemt door een veel grotere kijker en je hebt daar maar 0.5 graden. Het spreekt voor zich dat volgfouten veel sneller zichtbaar gaan zijn bij de 2de versie omdat je beeldveld veel kleiner is.
Beginnende astrofotografen wordt dan ook meestal aangeraden om met widefield te beginnen omdat je dan minder last hebt van volgfouten.
Dan nu de keuze van de camera...
Enerzijds kan je een echte astrocamera kopen. Die zijn meestal vrij duur als je de prijs-resolutie verhouding bekijkt. De goedkoopste kan je voor +/- 400 euro kopen en dan heb je een resolutie van 640*480. Hoe groter de resolutie hoe groter je beeldveld ook zal zijn.
Anderzijds kan je met een DSLR werken. Als je bijvoorbeeld een nikon D70 of Canon hebt dan kan je adapters kopen zodat je de telescoop in princiepe als lens kan gebruiken. De chips van de DSLR's zijn enorm groot in vergelijking met de astrocameras. Het beeldveld is dan ook veel groter waardoor je in vergelijking ook minder snel de volgfouten zal zien, vooral omdat je marge hebt om de foto te verkleinen waardoor je kleine fouten kan verdoezelen...
Het nadeel van die camera's is wel dat ze lomp en zwaar zijn. Er hangt dan zo een zware camera aan je kijker waardoor je de montering nog meer belast.
Dan is er ook zo iets als ruis... Bij DSLR's ga je veel ruis krijgen door de lange belichting. Hoe langer je belicht hoe warmer de chip wordt. Warmte zet zich om in licht en dan krijg je hot pixels. Die ga je zien op de foto als ruis. Daarom moet je na elke sessie enkele dark frames nemen. Dit zijn foto's met de lenskap op de camera en dan een foto met dezelfde belichtingstijd nemen als dat je deed voor je object. Die foto gaat dan de ruis bevatten en die kan je aftrekken van je resultaat waardoor de ruis verwijderd wordt.
De meeste astrocamera's hebben een koelingselement die de chip gemakkelijk tot 20 graden onder de omgevingstemperatuur kunnen koelen. Hierdoor ga je zelden ruis krijgen bij de astrocamera's.
Astrocamera's zijn ook meestal zwart wit in plaats van in kleur. De reden hiervoor is omdat ze dan gevoeliger zijn. In het kort komt het erop neer dat een gewone chip een matrix van pixels heeft waarbij je rood groen en blauw gevoelige pixels hebt in een matrix vorm. Bij een astrocamera is elke chip gevoelig voor zwart/wit. Je krijgt dus meer detail binnen omdat je altijd je volledige gevoeligheid kan gebruiken.
Hoe krijg je dan kleur in je foto... door verschillende opnames te combineren met kleurfilters. Dit heet LRGB opnames. Je neemt een opname met een roodfilter, blauw en groenfilter. Dit zijn dus 3 opnames waarbij je bij de eerste enkel het rode kanaal gaat opnemen (alle pixels op de camera zijn dan gevoelig voor het rode licht), daarna blauw daarna groen. Die ga je dan bijvoorbeeld in PS combineren en je krijgt een mooie kleurenfoto. een voorbeeldje: M27 van een maand of 2 terug. Dit is een LRGB opname gemaakt met een zwart wit camera. In totaal is die een goeie 4u belicht. Er wordt dan nog een 4de opname gemaakt namelijk de luminance. Die is zonder filter. Die ga je toevoegen als luminance kanaal om meer detail naar voor te brengen.
Binnen de astrofotografie heb je ook nog verschillende takken. Je hebt de planeetfotografie en maanfotografie en daar tegen heb je dan de deepskyimagers. Je hebt er ook die de zon fotograferen.
Alle 3 die takken vragen eigenlijk een andere techniek en instrumenten. Je kan wel planeten fotograferen met materiaal dat je voor deepsky gebruikt maar het resultaat zal minder zijn dan wanneer je de planeetcamera's gebruikt.
Ik zal even vlug de verschillende technieken bespreken voor planeet en deepskky:
Planeet- en maafotografie
Hierbij ga je eigenlijk een filmpje maken van de planeet/maan. Daarna lees je het in eeen stackingprogramma zoals Registax. Registax gaat elk frame bekijken en aligneren met elkaar. Die gaat hij dan stapelen om zo meer detail te krijgen.
Het materiaal dat je hiervoor nodig hebt kan vrij goedkoop zijn. De montering moet niet zwaar zijn en een simpele webcam volstaat. Er zijn heel veel mensen die begonnen zijn met een webcam. De philips tuocam en de opvolger SPC9000 serie zijn de meest gebruikte omdat je daarbij de lens eruit kan draaien en een adapter op schroeven waarbij je de camera gewoon in de occulairhouder steekt zodat je echt prime focus kan werken.
Als je al een telescoop + montering hebt dan zal het je niet meer dan 60E kosten om te beginnen met planeten en maan.
Bij planeetfotografie ga je ook zeer korte belichtingen hebben per frame. Als je een filmpje maakt zal dat rond de 15 frames/seconde zijn. Hoe meer beeldjes je hebt hoe meer detail. Dat is de gouden regel in astrofotografie (of het nu planeet of deepsky is). Er zijn wel uitzonderingen zoals jupiter. Daar mag je filmpje niet langer dan enkele minuten zijn omdat zijn rotatiesnelheid te groot is. Als je langer dan 2min neemt en daarna gaat stacken ga je geen scherp resultaat krijgen omdat op die 2min jupiter te veel gedraaid zal zijn en je eigenlijk geen representatief filmpje hebt.
Hier kan je een aantal van mijn eerste probeersels zien van jupiter en de maan. Het was ook met bescheiden materiaal dus het hoeft niet duur te zijn.
Wat men ook veel doet bij jupiter is een opname om het half uur maken en daar dan een gif of animatie van maken. Dan kan je duidelijk de rotatie zien. Geeft een heel leuk zicht. Vooral als er manen passeren...
Het nadeel van planeetfotografie is dat je dat niet altijd kan doen. Je moet wachten op de goede stand van de planeten. Liefst wanneer ze het dichtst bij de aarde zijn.
Deepsky
Deepskyfotografie is al weer iets anders... Dat kost geld en serieus veel moeite. Ik ben nu al meer dan een jaar bezig met deepskyfotografie en het is eigenlijk nog maar een paar maand dat ik alles deftig onder controle begin te krijgen en betere resultaten haal. Het geeft wel enorm veel voldoening als je zo een hele nacht in de kou buiten hebt staan prutsen om alles goed te krijgen en daarna nog enkele uren bezig bent geweest met de nabewerking om dan een mooie foto te zien...
De eisen die je stelt aan je materiaal zijn zeer zwaar in vergelijking met planeetfotografie. In weze ga je dezelfde techniek toepassen: zo veel mogelijk beeldjes proberen nemen en die stappelen via software (nu niet meer registax). Deepsky objecten zijn veel zwakker dan planeten. Waar je bij planeten maar 1/20 seconde nodig hebt om de planeet goed te zien op een foto ga je bij deepsky verschillende minuten nodig hebben. Als je minuten lang belicht dan moet ik je niet vertellen dat de sterren ten opzichte van ons redelijk wat verplaatst zijn. De telescoop moet dan perfect de aardrotatie kunnen compenseren om sterren puntjes te houden en geen strepen te krijgen.
Je gaat dus zeker al een equatoriale montering nodig hebben. Sommigen doen het ook met een azimutale maar het nadeel is dat je met een alt-az montering 2 assen moet gebruiken om de rotatie te compenseren terwijl bij een EQ montering, je maar 1 as nodig hebt voor de compensatie.
De montering is voor deepskyfotografie het belangrijkste! Als je niet deftig kan volgen dan heb je strepen en zal je nooit een deftige foto kunnen nemen. Het nadeel is dat deftige monteringen redelijk wat geld kosten. De goedkoopste die voor fotografie gebruikt worden is de HEQ5 pro en HEQ6 pro van skywatcher. Die kosten +/- 900 en 1200 respectievelijk. Meestal als je de specs van een montering opzoekt zal die een draagkracht hebben. Dit is ALTIJD voor visuele doeleinden. Hoe meer gewicht je op je montering zal zetten hoe minder precies die zal kunnen volgen. Voor fotografie zal je altijd een 70% nemen van de capaciteit om zeker te zijn dat je nog zonder fouten kan volgen.
Een montering waarmee je verschillende minuten moet belichten gedurende een paar uur en dan nog de volgfout onder controle hebben is gigantisch duur. Een merk dat daarvoor gekend is, is Losmandy maar dan zit je al aan verschillende duizenden euro's enkel voor de montering. MAAR, de montering is het belangrijkste bij deepsky!
Wat men ook doet om de volgfout te controleren is een 2de kijker gebruiken die bovenop (of naast) de hoofdkijker gemonteerd is. Op die kijker ga je ook een camera aansluiten maar ga je een ster in beeld brengen. Software op de PC zal dan die ster op pixelniveau volgen. Als die ziet dat de ster afwijkt van de originele pixel zal die software een signaal sturen naar de montering zodat er bijgestuurd wordt en het volgen nog precieser kan gebeuren. Zo werk ik ook en zo een opstelling kan je hier zien. De blauwe kijker is de volgkijker en bevat een gewone webcam die een ster in beeld houdt waarmee volgsoftware zijn ding doet. De montering is een HEQ5 pro. Een van de goedkoopste voor astrofotografie dus.
Nu je weet dat de montering het belangrijkste is ga je ook nog een telescoop nodig hebben. De keuze van een telescoop is belangrijk voor 2 zaken: de precisie waarmee je kan volgen en de objecten die je wilt nemen. Er zijn zodanig veel objecten van zodanig gevarieerde omvang dat je hier ook een keuze moet maken. Ga je voor grote objecten, wide field, zoals supernova restanten, galaxies of ga je voor kleinere objecten zoals planetaire nevels.
Voor de grote objecten ga je meestal een 7 a 8cm apochromaat gebruiken. (Daarover later meer) met een brandpunt van +/- 300mm. Dit lijken kleine kijkers maar dat is niet erg voor fotografie. De 300mm zorgt er voor dat je een heel breed beeld hebt. Hoe breder je beeld op de hemel, hoe liever je het eigenlijk hebt want hoe meer informatie er op je foto staat. Als je een groter brandpunt gaat gebruiken ga je ook een kleiner deel van de hemel op je foto hebben. Het is dan ook zo dat je volgfouten veel sneller zal zien. Stel dat je een foto gaat nemen met een camera met resolutie 1024*768. Stel dat je dan ongeveer 3 graden op je foto krijgt. Als je dan met dezelfde camera een foto neemt door een veel grotere kijker en je hebt daar maar 0.5 graden. Het spreekt voor zich dat volgfouten veel sneller zichtbaar gaan zijn bij de 2de versie omdat je beeldveld veel kleiner is.
Beginnende astrofotografen wordt dan ook meestal aangeraden om met widefield te beginnen omdat je dan minder last hebt van volgfouten.
Dan nu de keuze van de camera...
Enerzijds kan je een echte astrocamera kopen. Die zijn meestal vrij duur als je de prijs-resolutie verhouding bekijkt. De goedkoopste kan je voor +/- 400 euro kopen en dan heb je een resolutie van 640*480. Hoe groter de resolutie hoe groter je beeldveld ook zal zijn.
Anderzijds kan je met een DSLR werken. Als je bijvoorbeeld een nikon D70 of Canon hebt dan kan je adapters kopen zodat je de telescoop in princiepe als lens kan gebruiken. De chips van de DSLR's zijn enorm groot in vergelijking met de astrocameras. Het beeldveld is dan ook veel groter waardoor je in vergelijking ook minder snel de volgfouten zal zien, vooral omdat je marge hebt om de foto te verkleinen waardoor je kleine fouten kan verdoezelen...
Het nadeel van die camera's is wel dat ze lomp en zwaar zijn. Er hangt dan zo een zware camera aan je kijker waardoor je de montering nog meer belast.
Dan is er ook zo iets als ruis... Bij DSLR's ga je veel ruis krijgen door de lange belichting. Hoe langer je belicht hoe warmer de chip wordt. Warmte zet zich om in licht en dan krijg je hot pixels. Die ga je zien op de foto als ruis. Daarom moet je na elke sessie enkele dark frames nemen. Dit zijn foto's met de lenskap op de camera en dan een foto met dezelfde belichtingstijd nemen als dat je deed voor je object. Die foto gaat dan de ruis bevatten en die kan je aftrekken van je resultaat waardoor de ruis verwijderd wordt.
De meeste astrocamera's hebben een koelingselement die de chip gemakkelijk tot 20 graden onder de omgevingstemperatuur kunnen koelen. Hierdoor ga je zelden ruis krijgen bij de astrocamera's.
Astrocamera's zijn ook meestal zwart wit in plaats van in kleur. De reden hiervoor is omdat ze dan gevoeliger zijn. In het kort komt het erop neer dat een gewone chip een matrix van pixels heeft waarbij je rood groen en blauw gevoelige pixels hebt in een matrix vorm. Bij een astrocamera is elke chip gevoelig voor zwart/wit. Je krijgt dus meer detail binnen omdat je altijd je volledige gevoeligheid kan gebruiken.
Hoe krijg je dan kleur in je foto... door verschillende opnames te combineren met kleurfilters. Dit heet LRGB opnames. Je neemt een opname met een roodfilter, blauw en groenfilter. Dit zijn dus 3 opnames waarbij je bij de eerste enkel het rode kanaal gaat opnemen (alle pixels op de camera zijn dan gevoelig voor het rode licht), daarna blauw daarna groen. Die ga je dan bijvoorbeeld in PS combineren en je krijgt een mooie kleurenfoto. een voorbeeldje: M27 van een maand of 2 terug. Dit is een LRGB opname gemaakt met een zwart wit camera. In totaal is die een goeie 4u belicht. Er wordt dan nog een 4de opname gemaakt namelijk de luminance. Die is zonder filter. Die ga je toevoegen als luminance kanaal om meer detail naar voor te brengen.
passero
Legacy Member
Zowel voor deepsky als planeetfotografie is de keuze van de kijker belangrijk. Voor beide ga je eigenlijk totaal verschillende kijkers willen gebruiken:
Planeet
Voor planeten en de maan wil je absoluut een zo groot mogelijke vergroting omdat je niet wil dat de planeten puntjes blijven maar je wil zo als grote schijf met veel detail. Hoe krijg je een grote vergroting? Door een zo groot mogelijk brandpunt te hebben. Kijkers die daar het best in scoren zijn de catadioptrische kijkers. Die combineren meestal enkele lenzen/spiegels om het brandpunt te vergroten. De bekendere types zijn onder andere maksutof, cassegrain, smith cassegrain,... Je hebt daar meestal een relatief grote opening met een F10 of hoger. Dat wil je zeker voor planeten. Voor deepsky ga je die niet gebruiken omdat je dan een montering nodig hebt waar je een paar keer de lotto zult voor moeten winnen
Je kan ook kleinere kijkers gebruiken. Wat ook gedaan wordt is bijvoorbeeld een apochromaat met een barlow. Een barlow gaat meestal je brandpunt verdubbelen of 3x groter maken. Apochromaten zijn wel enorm kostelijk maar ze zijn super!
Apochromaat vs achromaat
Globaal gezien kan je 2 soorten telescopen onderscheiden: de spiegelkijkers en de lenzenkijkers. Je hebt natuurlijk nog tal van varianten en combinaties van beide.
Ik weet niet hoe goed je kennis van optica is maar licht dat door een lens gaat zal een spectrum van de kleuren veroorzaken. Het gekende spectrum van een prisma. Blauw aan de ene kant, rood aan de andere. Het is nu namelijk zo dat het rode licht en het blauwe licht een ander focuspunt hebben. Dit wil zeggen dat wanneer je het beeld scherpstelt op rood, de elementen in het object die blauw uitzenden, niet scherp gaan zijn. Dit effect heet chromatische abberatie. Waarom vertel ik je dit nu... omdat je dit heel goed moet weten als je met lenzenkijkers wil werken. Een voorbeeldje: Jupiter door een achromaat. Je ziet duidelijk rond jupiter een blauwe halo. Dit effect is de chromatische abberatie wat je krijgt met lenzen.
Ze kunnen dit oplossen door correctielenzen te gaan gebruiken waarbij ze het focuspunt van de verschillende kleuren praktisch in elkaar laten vallen. lenzenkijkers met correctielenzen noemen ze apochromaten. Ze zijn altijd enorm duur omdat ze zo moeilijk te maken zijn maar hun beeldkwaliteit en contrast is enorm goed!
Gebruik nooit een achromaat (lenzenkijker zonder correctielenzen) voor foto's tenzij voor te beginnen om te zien of het iets voor jou is.
Deepsky
(Hier geldt die achromaat en apochromaat regel ook hoor).
Bij deepskyfotografie ga je een totaal andere kijker willen dan bij planeetfotografie. Waar je bij planeet een kijker met een zo hoog mogelijke F-waarde (brandpuntverhouding ten opzichte van opening) ga je bij de deepsky die zo klein mogelijk houden. Liefst rond de 4 a 5 en niet hoger. Hoe groter die wordt, hoe sneller je de volgfouten zal zien en hoe sneller je dus strepen op je foto zal krijgen van de sterren.
Voor widefieldfotografie gebruikt men meestal kleine apochromaten. 7cm of 8cm opening met een brandpunt van 300 tot 500mm ofzo. Die geven een goeie F waarde waarbij je een breed beeld krijgt.
Als je wat kleinere objecten wilt fotograferen zal je naar een 15 a 20cm gaan, ook F4 of F5. Die zijn wel een pak groter en gaan dus ook meer last vragen van je montering. De volgfouten gaan hier ook beter zichtbaar worden en je zal het volgen dus ook beter onder controle moeten krijgen bij een 20cm F5 dan bij een 7cm F4. Wat normaal is want je beeldveld bij de 7cm is veel groter.
Een 15 a 20cm ga je zeker niet als apochromaat kopen. Die zijn gewoon niet betaalbaar. Als je toch per se een 15cm apochromaat wil, reken dan maar al gauw op 30 a 40000 euro
Men gebruikt dan een gewone newtonkijker (spiegelkijker). Die zijn veel goedkoper dan de lenzenkijkers en zijn ook goed. Een spiegelkijker gaat het licht reflecteren van de hoofdspiegel naar een secundaire spiegel die het naar de occulairhouder gaat brengen. Hier zit je met een bijkomstig probleem dat die zaken moeten uitgelijnd zijn. Wanneer dit niet zo is krijg je elipsen in plaats van puntjes of bolletjes voor je sterren. Dat is ook zeker niet de bedoeling. Hier zie je wat er gebeurt als je uit collimatie bent (spiegels niet goed uitgelijnd). Je ziet dat er naast de meeste sterren een schaduw of komeetachtig iets is. Dat komt door de collimatie die niet goed is...
Zoals je kan zien heeft elke soort telescoop zijn voor/nadelen.
Globale conclusie:
Planeetfotografie
+ Lage instapdrempel
+ Releatief goedkoop
+ De basis is gemakkelijker dan deepsky
+ snel resultaat
- Je moet wachten op de goede stand van de planeten
Qua materiaal wil je een telescoop met grote F waarde. Een 20cm F10 bijvoorbeeld. Het mag een dobson zijn maar liefst een catadioptrische op een EQ of alt montering. Het volgen speelt hier bijna geen rol.
Nabewerking gebeurt via registax. Die gaat alles mooi uitlijnen en stappelen. Daarna kan je wel nog wat in PS aan de levels veranderen indien nodig.
Deepsky
+ Grote voldoening
+ Veel afwisseling in objecten
+ Kleurenopnames zijn echt fantastisch... (maar das persoonlijk)
- Moeilijker dan planeet
- Lage instapdrempel
- Veel werk voor het resultaat
- Dure hobby
- Veel verschillende componenten in de schakel waardoor de kans op problemen in 1 ervan groter is dan bij planeetfotografie.
Voor deepsky ga je enorm veel eisen stellen aan je materiaal. De montering moet genoeg draagkracht hebben om 2 kijkers + camera + accessoires te kunnen dragen.
De techniek daar kan ik nog bladzijden over schrijven... Kort gezegd ga je hetzelfde doen als bij planeten. Je neemt veel opnames en gaat die stappelen. Veel opnames maar dan wel elke opnama van enkele minuten. Bij planetenfotografie ga je duizenden frames hebt (gezien je aan +/- 15fps opneemt) terwijl bij deepsky ga je een paar tientallen frames hebben omdat 1 frame enkele minuten kan duren. Hoe meer frames, hoe beter de signaal-ruis verhouding en dat wil je.
De bewerking gebeurt dan door bijvoorbeeld deepskystacker of maximDL, CCD soft,... Dan kan je daar nog filters op toepassen en de levels wat aanpassen in PS.
Dit is eigenlijk nog maar grofweg geschets wat er allemaal is. Ik ben zelf nog maar een beginner met wat meer ervaring en heb ook nog heel veel te leren. Ik heb al heel veel geleerd maar ben zeker nog geen expert dus mss dat er wel een foutje in mijn uitleg geslopen kan zijn...
Als je nog iets specifieks moet weten moet je het maar zeggen.
Planeet
Voor planeten en de maan wil je absoluut een zo groot mogelijke vergroting omdat je niet wil dat de planeten puntjes blijven maar je wil zo als grote schijf met veel detail. Hoe krijg je een grote vergroting? Door een zo groot mogelijk brandpunt te hebben. Kijkers die daar het best in scoren zijn de catadioptrische kijkers. Die combineren meestal enkele lenzen/spiegels om het brandpunt te vergroten. De bekendere types zijn onder andere maksutof, cassegrain, smith cassegrain,... Je hebt daar meestal een relatief grote opening met een F10 of hoger. Dat wil je zeker voor planeten. Voor deepsky ga je die niet gebruiken omdat je dan een montering nodig hebt waar je een paar keer de lotto zult voor moeten winnen
Je kan ook kleinere kijkers gebruiken. Wat ook gedaan wordt is bijvoorbeeld een apochromaat met een barlow. Een barlow gaat meestal je brandpunt verdubbelen of 3x groter maken. Apochromaten zijn wel enorm kostelijk maar ze zijn super!
Apochromaat vs achromaat
Globaal gezien kan je 2 soorten telescopen onderscheiden: de spiegelkijkers en de lenzenkijkers. Je hebt natuurlijk nog tal van varianten en combinaties van beide.
Ik weet niet hoe goed je kennis van optica is maar licht dat door een lens gaat zal een spectrum van de kleuren veroorzaken. Het gekende spectrum van een prisma. Blauw aan de ene kant, rood aan de andere. Het is nu namelijk zo dat het rode licht en het blauwe licht een ander focuspunt hebben. Dit wil zeggen dat wanneer je het beeld scherpstelt op rood, de elementen in het object die blauw uitzenden, niet scherp gaan zijn. Dit effect heet chromatische abberatie. Waarom vertel ik je dit nu... omdat je dit heel goed moet weten als je met lenzenkijkers wil werken. Een voorbeeldje: Jupiter door een achromaat. Je ziet duidelijk rond jupiter een blauwe halo. Dit effect is de chromatische abberatie wat je krijgt met lenzen.
Ze kunnen dit oplossen door correctielenzen te gaan gebruiken waarbij ze het focuspunt van de verschillende kleuren praktisch in elkaar laten vallen. lenzenkijkers met correctielenzen noemen ze apochromaten. Ze zijn altijd enorm duur omdat ze zo moeilijk te maken zijn maar hun beeldkwaliteit en contrast is enorm goed!
Gebruik nooit een achromaat (lenzenkijker zonder correctielenzen) voor foto's tenzij voor te beginnen om te zien of het iets voor jou is.
Deepsky
(Hier geldt die achromaat en apochromaat regel ook hoor).
Bij deepskyfotografie ga je een totaal andere kijker willen dan bij planeetfotografie. Waar je bij planeet een kijker met een zo hoog mogelijke F-waarde (brandpuntverhouding ten opzichte van opening) ga je bij de deepsky die zo klein mogelijk houden. Liefst rond de 4 a 5 en niet hoger. Hoe groter die wordt, hoe sneller je de volgfouten zal zien en hoe sneller je dus strepen op je foto zal krijgen van de sterren.
Voor widefieldfotografie gebruikt men meestal kleine apochromaten. 7cm of 8cm opening met een brandpunt van 300 tot 500mm ofzo. Die geven een goeie F waarde waarbij je een breed beeld krijgt.
Als je wat kleinere objecten wilt fotograferen zal je naar een 15 a 20cm gaan, ook F4 of F5. Die zijn wel een pak groter en gaan dus ook meer last vragen van je montering. De volgfouten gaan hier ook beter zichtbaar worden en je zal het volgen dus ook beter onder controle moeten krijgen bij een 20cm F5 dan bij een 7cm F4. Wat normaal is want je beeldveld bij de 7cm is veel groter.
Een 15 a 20cm ga je zeker niet als apochromaat kopen. Die zijn gewoon niet betaalbaar. Als je toch per se een 15cm apochromaat wil, reken dan maar al gauw op 30 a 40000 euro
Men gebruikt dan een gewone newtonkijker (spiegelkijker). Die zijn veel goedkoper dan de lenzenkijkers en zijn ook goed. Een spiegelkijker gaat het licht reflecteren van de hoofdspiegel naar een secundaire spiegel die het naar de occulairhouder gaat brengen. Hier zit je met een bijkomstig probleem dat die zaken moeten uitgelijnd zijn. Wanneer dit niet zo is krijg je elipsen in plaats van puntjes of bolletjes voor je sterren. Dat is ook zeker niet de bedoeling. Hier zie je wat er gebeurt als je uit collimatie bent (spiegels niet goed uitgelijnd). Je ziet dat er naast de meeste sterren een schaduw of komeetachtig iets is. Dat komt door de collimatie die niet goed is...
Zoals je kan zien heeft elke soort telescoop zijn voor/nadelen.
Globale conclusie:
Planeetfotografie
+ Lage instapdrempel
+ Releatief goedkoop
+ De basis is gemakkelijker dan deepsky
+ snel resultaat
- Je moet wachten op de goede stand van de planeten
Qua materiaal wil je een telescoop met grote F waarde. Een 20cm F10 bijvoorbeeld. Het mag een dobson zijn maar liefst een catadioptrische op een EQ of alt montering. Het volgen speelt hier bijna geen rol.
Nabewerking gebeurt via registax. Die gaat alles mooi uitlijnen en stappelen. Daarna kan je wel nog wat in PS aan de levels veranderen indien nodig.
Deepsky
+ Grote voldoening
+ Veel afwisseling in objecten
+ Kleurenopnames zijn echt fantastisch... (maar das persoonlijk)
- Moeilijker dan planeet
- Lage instapdrempel
- Veel werk voor het resultaat
- Dure hobby
- Veel verschillende componenten in de schakel waardoor de kans op problemen in 1 ervan groter is dan bij planeetfotografie.
Voor deepsky ga je enorm veel eisen stellen aan je materiaal. De montering moet genoeg draagkracht hebben om 2 kijkers + camera + accessoires te kunnen dragen.
De techniek daar kan ik nog bladzijden over schrijven... Kort gezegd ga je hetzelfde doen als bij planeten. Je neemt veel opnames en gaat die stappelen. Veel opnames maar dan wel elke opnama van enkele minuten. Bij planetenfotografie ga je duizenden frames hebt (gezien je aan +/- 15fps opneemt) terwijl bij deepsky ga je een paar tientallen frames hebben omdat 1 frame enkele minuten kan duren. Hoe meer frames, hoe beter de signaal-ruis verhouding en dat wil je.
De bewerking gebeurt dan door bijvoorbeeld deepskystacker of maximDL, CCD soft,... Dan kan je daar nog filters op toepassen en de levels wat aanpassen in PS.
Dit is eigenlijk nog maar grofweg geschets wat er allemaal is. Ik ben zelf nog maar een beginner met wat meer ervaring en heb ook nog heel veel te leren. Ik heb al heel veel geleerd maar ben zeker nog geen expert dus mss dat er wel een foutje in mijn uitleg geslopen kan zijn...
Als je nog iets specifieks moet weten moet je het maar zeggen.
passero
Legacy Member
tokke_1 zei:
Zeker een goed idee. De maan is een heel leuk object. Je kan er weken mee bezig zijn om elk stukje in kaart te brengen. Je kan dan ook een mozaik maken en zo je eigen hoge resolutie maanfoto nemen.
En zoals gezegd, je hebt er relatief weinig materiaal voor nodig.
Mijn opstelling momenteel kost een paar duizend euro:
Montering: 975
Telescoop: 380
2de telescoop: 90
Camera: 400
LRGB filterset: 250
Filterwiel: 220
En dan zijn er wel nog een heel aantal kleinere voor kabels en controllers enzo.
Zo heb je ook een idee wat alles appart beetje kost
tokke_1
Legacy Member
Dit is inderdaad al een behoorlijke som.
Kan je ook misschien iets vertellen over je telescoop en camera?
Ben ook nog opzoek waar ik eigenlijk telescopen kan kopen.
Tot nu toe altijd 2de hands. En heb 1 website: telescoop | sterrenkijker | telescoop kopen | sterrekijker | telescopen | bynostar | kinder telescoop
Kan je ook misschien iets vertellen over je telescoop en camera?
Ben ook nog opzoek waar ik eigenlijk telescopen kan kopen.
Tot nu toe altijd 2de hands. En heb 1 website: telescoop | sterrenkijker | telescoop kopen | sterrekijker | telescopen | bynostar | kinder telescoop
passero
Legacy Member
tokke_1 zei:
Wat wil je weten?
Mijn hoofdtelescoop is een 15cm F5 newton (brandpunt van 750mm). Hij heeft een 1:10 focusser waardoor ik gemakkelijker kan focusser. Dat is wel belangrijk als je wil fotograferen. Een 1:10 focusser is geen luxe. Dit is een focusser met een fijnstelschroef waarmee je zeer fijn kan scherpstellen.
Mijn volgkijker is een 7cm F4 achromaat (lenzenkijker zonder correctielenzen). Een volgkijker hoeft niet goed te zijn. Je neemt er namelijk geen foto's mee maar het enige wat hij moet doen is een ster kunnen zien
Als camera gebruik ik een Atik 16IC. Dit is een goeie astrocamera die nog betaalbaar is. Je hebt er goedkopere maar die zjn minder goed. De resolutie is 640*480 en is een zwart wit camera. Hij heeft een peltier element die voor de koeling zorgt en tot 20 graden onder de omgevingstemp kan koelen. Hierdoor heb ik praktisch geen ruis bij lange opnames. Het nadeel is dan weer dat het beschermglaasje op 1 2 3 kan aandampen als het buiten vochtig is. Dit heb je niet met de duurdere modellen maar ja, die kan ik momenteel ook niet betalen
[/quote]
Die winkel zou ik zeker niet aanraden.
In België zijn er weinig goeie handelaars. Je hebt er eentje in zaventem: Galileo. Zijn prijzen zijn wel duurder dan elders maar je hebt een zeer goeie service en ze nemen zeker de tijd om je vanalles uit te leggen. Mijn montering komt van daar alsook mijn volgkijker en wat kleinere accessoires. De eigenaar van die winkel heeft ook een atelier in Hasselt. Daardoor kan je eigenlijk alles vragen wat je nodig hebt van speciale accessoires zoals vijzen, ringen,...
Een van de populairste winkel is Telescope Service. TS heeft ook een fantastische service maar het verloopt allemaal per mail. Mijn telescoop,filters,filterwiel,... komt van daar en ze zijn echt wel goed. Vandaag besteld en betaald via visa, binnen de 2 dagen heb je het thuis. Ook achteraf betalen is mogelijk bij hen dus geen visa mogelijk. Levering is altijd op 2 dagen binnen als ze het in stock hebben (en ze hebben een heel grote stock).
Als je verschillende items koopt dan gaan ze je zeker minstens 10% korting geven en ze zijn als een van de goedkoopste van europa. Ze helpen je ook graag met de keuze van het juiste materiaal.
Wat ook een goeie winkel is, is Robtics. Een hollandse winkel met een goeie stock en voor vele zaken ook goeie prijzen maar niet voor alles... JE moet hen zeker geen hulp vragen voor de keuze qua materiaal want ze gaan je meestal aanprijzen waar ze het liefst van af zijn... Maar voor de rest zeker een goede winkel.
Voor 2de hands gerief is de enige goeie Te-Les-Koop, daar kan je zelf zoekertjes plaatsen. Het nadeel (voor jou nu toch) is dat al dat materiaal bitter weinig aan prijs verliest als je het 2de hands verkoopt. Je kan gemakkelijk zaken van verschillende jaren oud voor 60 a 70% van de originele prijs verkopen.
En natuurlijk een zalig forum: Astroforum • Astroforum Daar kan je terecht met al je vragen en ga je meer info krijgen van mensen die tien keer zoveel verstand hebben van al die zaken dan ik
Prastepius
Legacy Member
ik heb me hier zon telescoop uit de aldi aangeschaft ( u hu )
en de maximale vergroting is een lens van 4 mm
je had 20, 12.5, 9, 4 mm
ik weet niet of daar iets mee te doen is.
ik moet erbij zeggen dat ik nystagmus heb, dus het is al heel meilijk om door de telescoop te zien.
en de maximale vergroting is een lens van 4 mm
je had 20, 12.5, 9, 4 mm
ik weet niet of daar iets mee te doen is.
ik moet erbij zeggen dat ik nystagmus heb, dus het is al heel meilijk om door de telescoop te zien.
passero
Legacy Member
Prastepius zei:
Die telescopen uit den aldi vallen nog mee maar ge moet geluk hebben. Er ziten echt wel slechte tussen...
VOor astrofotografie ben je er praktisch niets mee tenzij je wat wil experimenteren met een webcam en planeet/maanfotografie maar verwacht geen hoogstaande foto's.
En de lenzen waar je over spreekt zijn occulairen
De vergroting die je hebt bepaal je door het brandpunt te delen door het brandpunt van je occulair. Die 4mm is dus een occulair met een brandpunt van 4mm. Als je een telescoop met brandpunt 1000mm hebt dan zal je 4mm een vergroting geven van 1000/4 = 250x. Een algemene regel is ook dat de maximale zinvolle vergorting van een telescoop de diameter in mm is maal 2. Een telescoop van 9cm heeft dus een maximale zinvolle vergroting van 90*2=180 keer. ALs je daarboven gaat ga je nooit meer detail zien. Als je dus een 9cm F10 hebt (is een brandpunt van 900mm) en je gebruikt daar een 4mm occulair op dan ga je er weinig zinvols uithalen omdat je eigenlijk teveel vergroot... Je hebt al een heel zuivere stabiele nacht nodig om een mooi beeld te hebben.
shiftyke
Legacy Member
van astrofotografie gesproken, check dit pareltje 
http://antwrp.gsfc.nasa.gov/apod/image/0911/galacticcenter_greatobs_big.jpg
http://antwrp.gsfc.nasa.gov/apod/image/0911/galacticcenter_greatobs_big.jpg
tokke_1
Legacy Member
shiftyke zei:van astrofotografie gesproken, check dit pareltje
http://antwrp.gsfc.nasa.gov/apod/image/0911/galacticcenter_greatobs_big.jpg
oooow... da is echt mooi
passero
Legacy Member
shiftyke zei:van astrofotografie gesproken, check dit pareltje
http://antwrp.gsfc.nasa.gov/apod/image/0911/galacticcenter_greatobs_big.jpg
Die zijn echt wel fantastisch maar ja, das dan ook geen amateur niet meer
tokke_1
Legacy Member
Hey passero,
Het is dus een NEwton telescoop geworden voor enkel maan en planeten.
Ik heb zelf nog nooit met een spiegel telescoop gewerkt.
Als je wat tips hebt ivm het gebruik.
Over het collimeren van newton telescopen heb ik wel al wat opgezocht zodat dit niet in het 100 loopt.
Het is dus een NEwton telescoop geworden voor enkel maan en planeten.
Ik heb zelf nog nooit met een spiegel telescoop gewerkt.
Als je wat tips hebt ivm het gebruik.
Over het collimeren van newton telescopen heb ik wel al wat opgezocht zodat dit niet in het 100 loopt.
passero
Legacy Member
tokke_1 zei:
Ah leuk
Specificaties? merk, diameter, F-waarde,...
Is het een dobson geworden of heb je een montering (EQ3-2,EQ5,...).
Wat het collimeren betreft... Dit kan moeilijk zijn maar eens je het doorhebt is het simpel. Het probleem is dat goeie collimatietools enorm duur zijn.
Welke tools heb jij om te collimeren?
Als je een lasercollimater hebt dan kan je daar enkel de vangspiegel mee collimeren. Om de hoofdspiegel te collimeren moet je dan gebruik maken van het collimaiekapje.
Ik zal wat meer details geven als ik weet welke tools je hebt.
Gromme
Legacy Member
shiftyke zei:van astrofotografie gesproken, check dit pareltje
http://antwrp.gsfc.nasa.gov/apod/image/0911/galacticcenter_greatobs_big.jpg
Instant background.
passero
Legacy Member
Gromme zei:
Voor nog zo foto's moet je eens op de site van Karel teuwen kijken. Een belgische "amateur" met fantastisch materiaal. ZIjn foto's zijn geweldig en die gebruik ik altijd voor mijn background. Als je een foto bekijkt krijg je ook altijd een link naar de full reso... Fantastisch gewoon!
Een documentaire weet ik niet maar er is wel eens een afbeelding geplaatst namelijk deze.
tokke_1
Legacy Member
passero zei:Ah leuk
Specificaties? merk, diameter, F-waarde,...
Is het een dobson geworden of heb je een montering (EQ3-2,EQ5,...).
Wat het collimeren betreft... Dit kan moeilijk zijn maar eens je het doorhebt is het simpel. Het probleem is dat goeie collimatietools enorm duur zijn.
Welke tools heb jij om te collimeren?
Als je een lasercollimater hebt dan kan je daar enkel de vangspiegel mee collimeren. Om de hoofdspiegel te collimeren moet je dan gebruik maken van het collimaiekapje.
Ik zal wat meer details geven als ik weet welke tools je hebt.
Heb gekozen voor een EQ-3 montering... om de eerste keer met spiegels te gaan werken vond ik dit eigenlijk een nog bij prijs om in te stappen.
De telescoop is van Skywatchers, Newton BlackDiamond 150/750, f/5,... hier is de link: SKY-WATCHER TELESCOPE
Heb nog geen tools voor te collimeren, deze zal ik wss nog bij halen bij galileo. Ze helpen u daar wel goed.
Kan je mij mischien wat tools aanraden? Had een nederelandse website gevonden die uitlegde hoe je alles stap voor stap doet, + welke tools je kan gebruiken/maken.
Jan van Gastel: Het collimeren van een Newtontelescoop
Website van Karel Teuwen is echt geweldig... voor een *kuch* "amateur" is dit wooow werk.
Het archief is een bevroren moment uit een vorige versie van dit forum, met andere regels en andere bazen. Deze posts weerspiegelen op geen enkele manier onze huidige ideeën, waarden of wereldbeelden en zijn op sommige plaatsen gecensureerd wegens ontoelaatbaar. Veel zijn in een andere tijdsgeest gemaakt, al dan niet ironisch - zoals in het ironische subforum Off-Topic - en zouden op dit moment niet meer gepost (mogen) worden. Toch bieden we dit archief nog graag aan als informatiedatabank en naslagwerk. Lees er hier meer over of start een gesprek met anderen.