Volg de onderstaande video om te zien hoe je onze site als web-app op je startscherm installeert.
Opmerking: Deze functie is mogelijk niet beschikbaar in sommige browsers.
Darkseid zei:OFFTOPIC
Interessant. Bronnen? Wil daar wel eens meer over lezen.
spliffrider zei:Namedroppen doet mij niets. Het is gewoonweg zéér kort door de bocht. Er wordt hier een causaal verband geïmpliceerd tussen verlicht denken en de holocaust. Dat is er niet. De reden moet gezocht worden in de historische context & geopolitiek van west europa. Als je dan toch een filosofische stroming of denkwijze naarvoor wilt schuiven als boosdoener; kan ik er enkele bedenken die een betere kandidaat zijn dan rationeel denken.
spliffrider zei:Ik vind de stelling op zich in feite zelfs al intellectueel wansmakelijk.
We gaan toch ook niet chemie of fysica aan de basis van de kernramp in fukushima leggen?
insomnia zei:Die compleet doordrongen was van verlichtingsdenken. Het punt is dat menselijke ratio niet voor een utopie zorgt, maar voor gruwel en totalitarianisme. Zie de Franse Revolutie, zie de 20ste eeuwse authoritaire regimes.
Dat is een valse analogie. Je kan echter best het misplaatst vooruitgangsgeloof en geloof van de maakbaarheid van de realiteit door de mens met behulp van wetenschap/technologie aan de basis van die kernramp leggen.
Avondland zei:Ik denk niet dat je de premoderne wereld moet opvatten als een door emotie en instinct gedreven beschaving. Het is waar dat de menselijke rede en het menselijke denken sinds Descartes een absoluut fundament is geworden in onze samenleving, maar de redelijkheid is eigenlijk al een rode draad in het Westerse denken sinds de oude Grieken. Trouwens, na Hegel is het vertrouwen in de menselijke rede niet meer zo absoluut.
Dat zal je mij niet horen ontkennen en ik denk dat we daar blij om mogen zijn. Het leven zonder de messy chaos die eens lacht met de fijne regeltjes van de logica zou maar een saaie bedoening zijn. Vandaag zien denk ik veel mensen wetenschap inderdaad als bron van absolute waarheid en verschaffer van vaste grond maar dat komt denk ik enkel omdat ze er niet genoeg van afweten en niet diep genoeg graven om te zien dat die grond gewoon niet bestaat en dat het meer een zwegende steiger is die constant gerenoveerd wordt. De ene dag storten er heelder stukken in die nooit meer terugkomen, de ander ontdek je dat je stelling een brug is naar een onverkende wolkenkrabber.Avondland zei:De mens is niet enkel een rationeel wezen, maar ook een irrationeel wezen.
insomnia zei:Die compleet doordrongen was van verlichtingsdenken. Het punt is dat menselijke ratio niet voor een utopie zorgt, maar voor gruwel en totalitarianisme. Zie de Franse Revolutie, zie de 20ste eeuwse authoritaire regimes.
Hiapoe zei:Jij wil in deze discussie persé moraliteit en ethiek invoegen. Maar dat is een andere discussie (ook interessant daar niet van). Deze discussie ging gewoon over het feit dat wetenschap en ratio (op heden) de beste tools zijn tot het begrijpen van de realiteit (waarheid).
Dit zeg ik ook nergens. Dit is wat ik zei:Bovendien ben ik niet overtuigd van jouw insinuatie dat de tijden slechter geworden zijn na de verlichtingsperiode.
Kijk, je moet mijn positie niet verwarren met iemand die terug wilt naar het Ancien Regime, of iemand die de inzichten van religie kwalitatief gelijkstelt aan die van de wetenschap. Je moet mij niet overtuigen van de kracht van de wetenschap want ik ben een 21st century western citizen en overtuigd atheist. Ik zou niet meer zonder technologie kunnen. Alleen vind ik een attitude van scepsis wel belangrijk.

insomnia zei:De wetenschap is een gevaarlijk middel doordat de ratio van de mens niet te vertrouwen is. En voor velen is blijkbaar net die ratio van de mens het nieuwe geloof geworden waar utopische waarden uit geput kunnen worden. Je zou bijna geloven dat het goed gaat komen met de wereld elke keer als DaFreak iets post.![]()
Dat hangt denk ik voornamelijk af van je definitie van realiteit.Hiapoe zei:En maakbaarheid van de realiteit is een nonsens uitdrukking... Hoe kan realiteit nu 'gemaakt' worden... Realiteit IS, en wordt niet gemaakt.
insomnia zei:Je zou bijna geloven dat het goed gaat komen met de wereld elke keer als DaFreak iets post.![]()

insomnia zei:Dat is nochtans een vrij bekende kritiek over de Verlichting. Komt van Adorno geloof ik.

insomnia zei:En toch zijn er mensen die er heilig van overtuigd zijn dat zwarten of eender wie minderwaardig zijn, en ze hebben vaak ook statistieken en allerlei 'wetenschappelijke' basissen om dat te 'bewijzen'. Dat krijg je al eens vaker bij extreem rechts.
Maar zelfs dan nog moet je toch ook beseffen dat dit problematisch is voor jou omdat er waarde gehangen wordt aan iets waar jij gewoon niet mee akkoord gaat. Als de werkelijkheid ongrijpbaar in het midden ligt en de waarheid afhangt van interpretatie, dan krijg je toch een situatie waar subjectieve waarheden naast elkaar bestaan. En uiteraard is de ene interpretatie al beter dan de andere en zal de ene waarheid al dichter liggen bij de werkelijkheid dan anderen, maar ik denk ook dat het niet meer dan logisch is dat het afhangt van uw eigen beperkte indruk van die werkelijkheid welke waarheid nu de meer correcte lijkt.
interessante discussie ondertussen overgegaan in het toch wat oppervlakkige "wetenschap is ons heil" vs "wetenschap is niet alles"). Ik blijf het problematisch vinden dat je het altijd op mijn standpunt wilt betrekken. Ik denk inderdaad dat zwarten niet minderwaardig zijn. Maar mijn standpunt doet er niet toe wat betreft het waarheidsgehalte van de stelling "zwarten zijn minderwaardig". Ofwel is die stelling waar, ofwel is ze niet waar. Dat is mijn punt, en niets anders. Die waarheid is niet afhankelijk van interpretatie. Ze is niet subjectief. Mogelijk is ze ongrijpbaar (ik denk dat ze tamelijk goed te grijpen is, zij het niet voor 100%). Maar dat is geen reden om dan maar iets anders "waarheid" te gaan noemen. Ik ben blij dat je in je laatste zin erkent dat er betere interpretaties zijn en slechtere, dat de het ene al dichter bij de werkelijkheid ligt dan het andere. Je erkent daarmee toch ook dat er ergens een objectieve standaard is, ook al is ze soms flou. En wanneer we uitspraken beoordelen op basis van die standaard, spreken we over de waarheid/valsheid van die uitspraak. Tweak37 zei:Nu niet om vervelend te doen, maar het punt van de Dialectiek van de Verlichting van Horkheimer en Adorno is niet dat de holocaust het gevolg is van de verlichting, wel van de alles overheersende instrumentele rede. Met andere woorden: de verlichting is in se niet fout, maar ze is ontspoord, doordat de instrumentele rede de bovenhand krijgt, doordat alles in functie wordt gedacht van de markt, van het ding, van het kwantificeerbare, van het positivisme. Uiteindelijk ook de mens (de zgn. verdinglichung van de mens), wat de barbarij van de holocaust (en de goelags, en de kernbom) mogelijk heeft gemaakt.
Zeer interessant boek natuurlijk.![]()
Je zou hier parallellen kunnen trekken met mensen die op basis van hun opvoeding straf vermindering krijgen maar het blijft natuurlijk wel de misdadiger die terecht staat en niet zijn ouders of omgeving. Bovendien zou het zo moeten zijn dat, om deze nogal bizarre vergelijking compleet te maken, dat die jongen zijn ouders liefdevolle bedoeling verkeerd geinterpreteerd heeft als misbruik. 
insomnia zei:Uhm, maar dat komt toch uiteindelijk op hetzelfde neer? Zonder verlichting, geen instrumentele rede? Enfin ja, ik had het inderdaad slecht of te gesimplifieerd uitgedrukt. Ik denk echter niet dat dit iets afdoet aan mijn punt rond geloof in rede, etc.
DaFreak zei:Ik heb vooral problemen met het arbitraire punt waarop je de oorzaak in de ketting van oorzaken en gevolgen aanduidt. Je kan de oorzaak van de holocaust leggen bij de beulen van concentratie kampen, de leiders van concentratiekampen, de SS, hitler, de vooroordelen tegenover joden, het geopolitieke toneel van de 20ste eeuw, het misbruik van eugenetica, Darwin en zijn evolutie theorie, biologie, de wetenschappelijke revolutie, de verlichting, de renaissance, het uitvinden van de drukpers, je kan zelfs helemaal terug tot Aristoteles en andere grieken die rationeel denken op een voetstuk plaatsten. Ook dit is simplistisch omdat het doet uitschijnen dat de ketting van oorzaak tot gevolg lineair is terwijl het eerder een kluwen is van ontelbare ketens. Je kan immers de ketting na "het geopolitieke toneel van de 20ste eeuw" evengoed volgen tot de duitsters die zich in hun eer gekrenkt voelen door de moeilijk te verteren uitkomst van de eerste wereldoorlog en dan kom je op den duur bij Franz Ferdinand in Sarajevo terecht. Om dan specifiek de verlichting of het "verlichtingsgeloof" aan te wijzen als meest belangrijke boosdoener vind ik te kort door de bocht alhoewel ik wel wil meegaan in gedeelde verantwoordelijkheid voor elk element in de ketting alhoewel je dan in mindere maten ook het ontstaan van het leven, de aarde, de zon en het universum ook verantwoordelijk moet achten.
Tweak37 zei:Het is toch een belangrijke nuance dat de verlichting op zich niet slecht is, maar omgeslagen is in haar tegendeel doordat de instrumentele rede al de rest "gekoloniseerd" heeft. M.a.w. ipv kritische, mondige burgers, heeft ze schaapachtige consumenten opgeleverd. Horkheimer en Adorno (en later Habermas) zijn dan ook niet tegen de rede of de verlichting, wel tegen die allesoverheersende instrumentele rede.

Tweak37 zei:De vraag is: hoe kan de holocaust zijn gebeurd, gegeven de verlichting. Dat is een legitieme vraag. En hun antwoord is niet dat rationeel denken en de verlichting is misbruikt door een paar zotten of reactionairen, maar dat de kiem van de holocaust in de verlichting zelf zat, of op zijn minst in de manier waarop de verlichting zich heeft ontwikkeld. Of het juist is, daar kan over gediscussieerd worden.
insomnia zei:Dat is een valse analogie. Je kan echter best het misplaatst vooruitgangsgeloof en geloof van de maakbaarheid van de realiteit door de mens met behulp van wetenschap/technologie aan de basis van die kernramp leggen.
DaFreak zei:Zeer zeker. Dat vind ik trouwens ook één van de leukste lenzen om mee naar geschiedenis te kijken. Het is enorm fascinerend om centers of power te zien verschuiven en vooral trachten te achterhalen waarom die verschuiven. Rede bestaat al lang maar vroeger was het niet absoluut noodzakelijk aangezien je power altijd kon projecteren door brute kracht en strength in numbers en daarmee kon compenseren voor de mogelijk betere technologie van je tegenstander. Ondertussen zijn we echter zo ver dat je met een enkel schot een heel leger of zelfs natie staat van de kaart kan vegen dus in zekere zin zijn mensen over heel de wereld gedwongen om rede steeds belangrijker te vinden omdat het een vereiste is voor efficiente wetenschap en ontwikkeling van tech en dus status op het wereldtoneel. Redelijk pervers als je de opkomst van wetenschap zo schetst, met onze irrationele lust naar macht achter het stuur. Het is aan het beteren dankzij onze groeiende focus op energie/sustainability en gezondheid maar militaire applicaties zijn nog steeds een zeer belangrijke afnemer en één van de grootste financierders van toegepast cutting edge wetenschappelijk onderzoek.
Dat zal je mij niet horen ontkennen en ik denk dat we daar blij om mogen zijn. Het leven zonder de messy chaos die eens lacht met de fijne regeltjes van de logica zou maar een saaie bedoening zijn. Vandaag zien denk ik veel mensen wetenschap inderdaad als bron van absolute waarheid en verschaffer van vaste grond maar dat komt denk ik enkel omdat ze er niet genoeg van afweten en niet diep genoeg graven om te zien dat die grond gewoon niet bestaat en dat het meer een zwegende steiger is die constant gerenoveerd wordt. De ene dag storten er heelder stukken in die nooit meer terugkomen, de ander ontdek je dat je stelling een brug is naar een onverkende wolkenkrabber.
Avondland zei:Soms ben jij voor mij een enigma, want bij momenten zie ik je als een typische sciëntist maar dan zeg je weer dingen die niet met dat beeld stroken. Sciëntisme is immers een typische negentiende eeuwse surrogaatreligie. Wetenschap is voor mij een middel om de kosmos beter te kunnen begrijpen en om onszelf beter te kunnen faciliteren. Maar het is geen doel op zich. Voor een transhumanist zit dat wellicht anders: jij onderscheid je van de sciëntist door de wetenschap te zien als een manier om de mens te verlossen van zijn biologische begrenzingen.

