Enkele bemerkingen (copyright studentenkringdiscussie
)
Eindeloopbaandebat.
'Mensen leven langer, dus zullen ze ook langer moeten werken, dat is toch logisch.'. Inderdaad, mensen leven langer, leven langer op kosten van hun pensioen en onze sociale zekerheid is niet met het oog op zo'n lang leven ontworpen.
Maar anderzijds stellen we vast dat de sociale zekerheid de laatste kwarteeuw (tijdens dewelke de vergrijzing zijn intrede heeft gedaan) NIET duurder geworden is. En toch horen we overal dat de SZ onbetaalbaar wordt. Als iets niet durder wordt maar toch onbetaalbaar wordt, wel mensen, dan betekent dat gewoon dat we er niet meer voor WILLEN betalen.
Want wat iedereen er natuurlijk bij vergeet te vermelden, is dat onze arbeidsmarkt de laatste halve eeuw ook ingrijpend veranderd is. Waar na WOII de arbeidsmarkt vooral bestond uit arbeiders, bestaat ze daar vandaag slechts voor 20% uit. Het aandeel van grootverdieners is dus bijzonder sterk gestegen. En het blijft stijgen. Dankzij het feit dat we bijdragen in % van ons loon kan met de bijdrage van een gemiddelde werknemer vandaag veel meer pensioenen worden betaald dan met de bijdrage van een werknemer een kwarteeuw geleden. Dit heeft er zelf voor gezorgd dat ivm 20 jaar geleden DE PENSIOENEN NU MINDER KOSTEN. In tegenstelling tot men u wilt doen geloven.
In dat opzicht zou een loonmatigingsopbod met onze buurlanden wel eens veel gevaarlijker kunnen zijn voor de toekomst van onze SZ dan de vergrijzing.
Blijft dus de vraag: waarom nu dit eindelopbaandebat?
Wel een andere opmerkelijke vaststelling in het recente onderzoek van de kostprijs van de SZ is dat de bijdragen van de werkgevers en van de staat (dit vooral onder Dehaene) stelselmatig afgenomen zijn, wat natuurlijk betekent dat de lasten steeds meer op de schouders van de werknemers zijn komen te liggen. Wil men de bijdragen van de werkgevers nog kunnen verlagen (die van de staat, dat kan al niet meer, die zijn al zo goed als volledig verdwenen) dan zal de activiteitsgraad inderdaad drastisch omhoog moeten. Dit is dus een politiek-ideologische (neoliberale) noodzakelijkheid, geen economische.
Zeg ik nu dat de activiteitsgraad niet omhoog moet? Neen. Natuurlijk zou ik die graag hogen zien. Hoe hoger, hoe goedkoper en beter onze SZ. MAAR, opnieuw in tegenstelling tot wat men u wilt laten geloven, is er geen grote en directe nood aan pijnlijke maatregelen. De SZ dreigt helemaal niet onbetaalbaar te worden, men wilt gewoon nog meer van de lasten op de werknemers afschuiven.
Daar komt ook nog bij dat de huidige voorstellen zeer sterk anti-kleine man zijn. Men kijkt compleet over het verschil in loopbaan. Een veertigjarige metser vandaag is waarschijnlijk op zijn vijftiende begonnen, zijn ruggegraat is compleet versleten. Hij heeft nog maar vijfentwintig jaar gewerkt en zijn lichaam kan maximum nog vijf à tien jaar aan, maar hij moet er nog minstens vijftien of waarschijnlijk nog twintig doen. Dit is onmenselijk. Dergelijke situaties gelden in vele laaggeschoolde beroepen.
Terwijl een hooggeschoolde waarschijnlijk pas rond zijn vijfentwintigste begint te werken, misschien wel een paar keer loopbaanonderbreking neemt en zijn lichaam helemaal niet 'naar de knoppen' is na dertig jaar en toch vijf, maximum tien jaar later al mag stoppen en recht heeft op een veel hoger pensioen dan die kapotgewerkte laaggeschoolde. Dit natuurlijk bovenop het pensioen dat hij/zij itt de laaggeschoolde nog op de privémarkt heeft kunnen bijeensparen.
Met andere woorden: de maatregelen die men nu wilt terugschroeven - of sommigen zelfs afschaffen - zijn noodzakelijke sociale aanpassingen aan een toch redelijk onrechtvaardig arbeidsbestel. Wat niet wegneemt dat er in het verleden vaak verkeerd en onoordeelkundig gebruik van gemaakt is, het is gebruikt geweest als een middel om de werkloosheidsstatistieken 'proper' te houden.
En dan nog. Activiteitsgraad verhogen, ouderen terug aan het werk,... Allemaal goed en wel, maar het is gewoon een feit dat we reeds dertig jaar met een stabiel aantal jobs zitten (in grote lijnen in dertig jaar geen erbij, geen weg) ik zie niet hoe er daar plots enkele honderdduizenden zouden kunnen bijkomen om dit te kunnen doen. Werkloosheid lijkt inherent aan een post-industriële maatschappij, want als de werkloosheid te laag wordt, worden de lonen te hoog (vraag nr werknemers stijgt, aanbod niet ==> lonen stijgen) en verdwijnen de jobs weer. Het kan op papier dan misschien allemaal mooi kloppen, als de banen er niet zijn, ben je nergens.
Loonkosten.
Nog zo'n ontzettende nonsens natuurlijk.
Willen concurreren op basis van loonkost is gewoon lachwekkend. De meeste banen die hier verdwijnen wegens 'te duur' zijn jobs die in China, Thailand, Mexico,... aan een loon van enkele euro's per dag worden geproduceerd. Willen we daar echt mee concurreren? Want dan moeten we terug als in de negentiende eeuw gaan leven. Zelfs om met de meer gematigd geprijsde landen te concurreren (Oost-Europa, Turkije, Noord-Afrika,...) zouden we ons lonen nog moeten delen door vier ofzo. Ook dat willen we niet, dacht ik.
Wat we wel moeten doen is grote meerwaarde voor die grote meerprijs geven. Maw. we moeten trachten sterk te blijven in de kenniseconomie en in nieuwe technologieën (daarom geef ik het marshallplan voor Wallonië wel een redelijke slagingskans, want daar hebben ze dat in tegenstelling tot vlaanderen wel door) daarom moeten we volop investeren in onderwijs en in onderzoek. Ons lager en middelbaar onderwijs mag dan wel van zeer hoog niveau zijn, ons hoger onderwijs is dat niet echt, zeker die tak met meer directe impact op de economie niet, maw de hogescholen.
Het domste dat we kunnen doen is ons laten verleiden tot een wederzijds opbod, of liever afbod, ivm loonkosten met onze buurlanden. Het brengt ons niets op buiten recessiegevaar. Die bedrijven waarmee we moeten trachten concurrentiëel te blijven kijken heus niet naar een paar procentjes verschil in loon: toen ik een vakantiejob deed in een halfgeleiders-bedrijf ging er per dag waarschijnlijk voor een klein miljoen (euro!) aan producten door mijn handen. Waarnaar denk je dan dat dat bedrijf kijkt, of zijn werknemers voor vijf euro per dag minder werken in nederland, of waar hij de meest bekwame werknemers kan vinden?
Komt nog eens bij dat onze lonen eigenlijk helemaal niet zo duur zijn. Ja, er is een hoger verschil tussen bruto en netto dan bvb in het VK, maar die werknemer moet wel op de privémarkt nog een aantal verzekeringen aangaan die bij ons in de SZ zitten en wees maar gerust dat die op de privémarkt duurder zijn. Bijgevolg zijn de nettolonen dan ook gewoon hoger.
Ons tot het starten van een negatieve loonsspiraal met de buurlanden laten verleiden zou ons dus bitter weinig opbrengen (hoeveel bedrijven verlaten er nu België voor Nederland?) maar is wel gevaarlijk. Kan iemand mij nog eens in herinnering brengen wat er ook alweer gebeurd bij de twee vorige keren dat west-europa zich tot zo'n logica heeft bekeerd?
Het was gewoon een voorbeeld om aan te tonen dat wat jij een gevaarlijke situatie noemt nog al voorgekomen is.