Goed. Ik hou wel van het principe: als je niks goeds te zeggen hebt, zeg dan niks. Maar na één aflevering ga ik dat meteen al links moeten laten liggen. Ik vind dit echt niet goed. En dan niet zozeer 'niet mijn cup of tea', maar gewoon fundamenteel fout.
Toegegeven, het is een uitgemolken format: een roadtrip door de VS om "het echte Amerika" te belichten. Maar wel eentje waar ik automatisch al een zwak voor heb en naar uitkijk. Vooral omdat altijd en steevast tevoorschijn komt wat voor een divers, genuanceerd en ànder land de VS dan wij ten eerste zouden denken, dan we meestal te zien krijgen én dat we eigenlijk cultureel enorm verschillend zijn.
Wat me tegen de borst stoot, zijn twee zaken: Het gebrek aan kennis van Axel over het land waar hij heen gaat, en het gebrek aan inlevingsvermogen in een andere cultuur. Iets niet kennen, oké. Dat is voor mij storend als kijker, maar daar kan ik me over zetten. Iets weigeren te zien vanuit een ander perspectief omdat jouw vooringenomenheid het niet toelaat, dat is geen reisprogramma en beledigend voor de mensen die je interviewt.
Ik verwacht geen Amerikanoloog. En ik besef dat een deel ervan gespeeld is, wat het voor mij niet beter maakt. De eerste aflevering gaat over de wapenwet in de VS, en daarvoor gaat hij naar Texas. Duidelijk welke richting het op moet gaan. Dan gaat hij een wapenwinkel in en om daar verontwaardigd te doen over iemand die een wapen komt kopen. Uiteraard gespeeld, want je komt daar geen fondueset kopen. Dan gaat hij naar een familie die hem laten zien hoe zij ermee omgaan, waarna hij 3x gun safety totaal negeert, 1x rondloopt als Rambo en 1x zelfs per ongeluk richt op de vader. Om dan te gaan schieten, en heel schuldig toe te geven dat het wel leuk is.
Op geen enkel moment gaat hij oprecht in dialoog met de mensen, staat hij open voor hun ideeën, of geeft hij ook maar énige inkijk in de cultuur en de reden waarom het mogelijk een verdedigbaar standpunt is in die cultuur om wapens te hebben. Nee, liever mee-eten met een familie, meebidden en dankbaar zijn voor de gastvrijheid, maar achteraf op de camera weer te klagen over hoe normaal hun wapenbezit is. Veroordelen dat de tieners leren schieten en jagen, maar zelf wel per ongeluk wapens richten op mensen, wat zij nooit zullen doen net omdàt ze al sinds hun tienerjaren leren ermee om te gaan. Liever praten over hoeveel wapens er verkocht worden dan praten over hoeveel wapengeweld gebeurt met legaal verkochte wapens. Elke nuance is slecht, je mag alleen verontwaardigd zijn.
Eén van de mensen begint zo'n dialoog met hem, Hoss. Maar dan blijkt zijn Engels niet goed genoeg om uit te drukken wat hij eigenlijk wil zeggen in verband met het aanpassen van de grondwet. En zijn kennis van de grondwet of wapenwetten zo beperkt dat als iemand zegt "als iemand op je schiet, zou je niet willen dat ik je kan verdedigen?", hij geen verweer meer heeft behalve "maar... guns". Ze vragen hem wat de wapenwetten zijn in België en hij kan niet antwoorden.
Dan gaat hij naar Uvalde. Eén van de vreselijkste shootings van de laatste tijd. Waar héél veel over te zeggen valt. Maar het enige is: guns bad. Niks over het feit dat het een vooral Mexicaans stadje is, dat segregatie en racisme er een groot probleem zijn geweest en dat corruptie binnen de politie diepgeworteld zat/zit (en het ingrijpen ook niet zonder controverse is).
Daarmee wil ik helemaal de discussie niet openen over of wapens goed zijn of slecht, of de wapenwet oké is of niet. Het enige wat ik wil, is een documentairemaker die zijn vooringenomenheid opzij kan zetten en op z'n minst een beetje empathie, begrip of zelfs (oprechte) aardigheid tentoon kan spreiden voor zijn interviewees.
Dat was het stukje over wapens, wat duidelijk het enige onderwerp was in deze aflevering over Austin. Austin, de stad waar hij heen trekt om de typische "cowboys" te vinden in een stereotiepe Texaanse stad. Waarbij hij aan iedereen op straat vraagt "ben jij een cowboy?" alsof het kinderfeuilleton is. De rancheigenaar is geen cowboy. En Austin is allesbehalve een stereotiepe Texaanse stad. Een -redelijk blauwe- stad waar de hipsters massaal heengetrokken zijn, samen met de muzikanten en de filmfestivals. Het is het Californië van Texas. Maar ook daar was geen plaats voor.
Gewoon het feit al dat hij tegen de winkelbediende begint over op wie die gaat stemmen, zegt voor mij alles. Ik ga mezelf geen Amerikakenner noemen, maar als je niet beseft hoe onbeleefd zo'n vraag is in de VS, en zeker in het zuiden, zit je daar niet op je plek en laat je weer zien dat je niet weet dat het een andere cultuur is. Je begint openbaar niet zelf over religie of politiek. Punt.
De Axel van dit programma kent Amerika omdat hij films heeft gezien. En dat is het. Geweren, omdat ze in films zitten. Vooroordelen door karikaturen van culturele memes. Ik weet niet of het oprecht is, of de programmamakers denken dat de kijker dit wil zien. Maar beeld je eens zo'n aflevering in over Sub-Sahara-Afrika. Naar een atypische plaats trekken met een vooringenomen beeld en beginnen over een karikaturale Westerse kijk op hun leven: "Maar zeg, geen democratie? Sloppenwijken? Waar staan die hutjes juist?". Dat lijkt overdreven, maar waarom is zo'n vooringenomen en veroordelende reactie wel toegelaten als je naar de VS gaat en niet als je naar Afrika gaat?
De volgende aflevering gaat over Skid Row in San Francisco. Ik hou mijn hart al vast...
Toegegeven, het is een uitgemolken format: een roadtrip door de VS om "het echte Amerika" te belichten. Maar wel eentje waar ik automatisch al een zwak voor heb en naar uitkijk. Vooral omdat altijd en steevast tevoorschijn komt wat voor een divers, genuanceerd en ànder land de VS dan wij ten eerste zouden denken, dan we meestal te zien krijgen én dat we eigenlijk cultureel enorm verschillend zijn.
Wat me tegen de borst stoot, zijn twee zaken: Het gebrek aan kennis van Axel over het land waar hij heen gaat, en het gebrek aan inlevingsvermogen in een andere cultuur. Iets niet kennen, oké. Dat is voor mij storend als kijker, maar daar kan ik me over zetten. Iets weigeren te zien vanuit een ander perspectief omdat jouw vooringenomenheid het niet toelaat, dat is geen reisprogramma en beledigend voor de mensen die je interviewt.
Ik verwacht geen Amerikanoloog. En ik besef dat een deel ervan gespeeld is, wat het voor mij niet beter maakt. De eerste aflevering gaat over de wapenwet in de VS, en daarvoor gaat hij naar Texas. Duidelijk welke richting het op moet gaan. Dan gaat hij een wapenwinkel in en om daar verontwaardigd te doen over iemand die een wapen komt kopen. Uiteraard gespeeld, want je komt daar geen fondueset kopen. Dan gaat hij naar een familie die hem laten zien hoe zij ermee omgaan, waarna hij 3x gun safety totaal negeert, 1x rondloopt als Rambo en 1x zelfs per ongeluk richt op de vader. Om dan te gaan schieten, en heel schuldig toe te geven dat het wel leuk is.
Op geen enkel moment gaat hij oprecht in dialoog met de mensen, staat hij open voor hun ideeën, of geeft hij ook maar énige inkijk in de cultuur en de reden waarom het mogelijk een verdedigbaar standpunt is in die cultuur om wapens te hebben. Nee, liever mee-eten met een familie, meebidden en dankbaar zijn voor de gastvrijheid, maar achteraf op de camera weer te klagen over hoe normaal hun wapenbezit is. Veroordelen dat de tieners leren schieten en jagen, maar zelf wel per ongeluk wapens richten op mensen, wat zij nooit zullen doen net omdàt ze al sinds hun tienerjaren leren ermee om te gaan. Liever praten over hoeveel wapens er verkocht worden dan praten over hoeveel wapengeweld gebeurt met legaal verkochte wapens. Elke nuance is slecht, je mag alleen verontwaardigd zijn.
Eén van de mensen begint zo'n dialoog met hem, Hoss. Maar dan blijkt zijn Engels niet goed genoeg om uit te drukken wat hij eigenlijk wil zeggen in verband met het aanpassen van de grondwet. En zijn kennis van de grondwet of wapenwetten zo beperkt dat als iemand zegt "als iemand op je schiet, zou je niet willen dat ik je kan verdedigen?", hij geen verweer meer heeft behalve "maar... guns". Ze vragen hem wat de wapenwetten zijn in België en hij kan niet antwoorden.
Dan gaat hij naar Uvalde. Eén van de vreselijkste shootings van de laatste tijd. Waar héél veel over te zeggen valt. Maar het enige is: guns bad. Niks over het feit dat het een vooral Mexicaans stadje is, dat segregatie en racisme er een groot probleem zijn geweest en dat corruptie binnen de politie diepgeworteld zat/zit (en het ingrijpen ook niet zonder controverse is).
Daarmee wil ik helemaal de discussie niet openen over of wapens goed zijn of slecht, of de wapenwet oké is of niet. Het enige wat ik wil, is een documentairemaker die zijn vooringenomenheid opzij kan zetten en op z'n minst een beetje empathie, begrip of zelfs (oprechte) aardigheid tentoon kan spreiden voor zijn interviewees.
Dat was het stukje over wapens, wat duidelijk het enige onderwerp was in deze aflevering over Austin. Austin, de stad waar hij heen trekt om de typische "cowboys" te vinden in een stereotiepe Texaanse stad. Waarbij hij aan iedereen op straat vraagt "ben jij een cowboy?" alsof het kinderfeuilleton is. De rancheigenaar is geen cowboy. En Austin is allesbehalve een stereotiepe Texaanse stad. Een -redelijk blauwe- stad waar de hipsters massaal heengetrokken zijn, samen met de muzikanten en de filmfestivals. Het is het Californië van Texas. Maar ook daar was geen plaats voor.
Gewoon het feit al dat hij tegen de winkelbediende begint over op wie die gaat stemmen, zegt voor mij alles. Ik ga mezelf geen Amerikakenner noemen, maar als je niet beseft hoe onbeleefd zo'n vraag is in de VS, en zeker in het zuiden, zit je daar niet op je plek en laat je weer zien dat je niet weet dat het een andere cultuur is. Je begint openbaar niet zelf over religie of politiek. Punt.
De Axel van dit programma kent Amerika omdat hij films heeft gezien. En dat is het. Geweren, omdat ze in films zitten. Vooroordelen door karikaturen van culturele memes. Ik weet niet of het oprecht is, of de programmamakers denken dat de kijker dit wil zien. Maar beeld je eens zo'n aflevering in over Sub-Sahara-Afrika. Naar een atypische plaats trekken met een vooringenomen beeld en beginnen over een karikaturale Westerse kijk op hun leven: "Maar zeg, geen democratie? Sloppenwijken? Waar staan die hutjes juist?". Dat lijkt overdreven, maar waarom is zo'n vooringenomen en veroordelende reactie wel toegelaten als je naar de VS gaat en niet als je naar Afrika gaat?
De volgende aflevering gaat over Skid Row in San Francisco. Ik hou mijn hart al vast...
