mac-bc zei:
Dat ben ik me ook al een tijdje aan het indenken...
Daarbij aansluitend heb ik me ook altijd afgevraagd hoe het kan dat lopende leningen met "vaste" rentevoet bij dalende rentes eenzijdig (!) herzien kunnen worden in het voordeel van de leners. Terwijl het omgekeerde niet mogelijk is; bij stijgende rentes kunnen de banken die vaste leningen NIET eenzijdig herzien om een hogere rente te bekomen.
Waarom zou je als ontlener ooit een variabele rente kiezen als een vaste rente ook op elk moment gewijzigd kan worden in jouw voordeel maar nooit in jouw nadeel. Ok, je hebt die éénmalige administratiekost (en een licht lagere rentevoet) maar dat weegt toch nooit op tegen de rente-schommelingen over een periode van 20 jaar dus dat is verwaarloosbaar.
Het is in ons voordeel als burger maar eigenlijk vind ik dat een vrij absurd gegeven als absolute leek in deze materie. Ik dacht vroeger altijd "vast is vast" en "variabel is variabel". Heb je een vaste rentevoet en de rente daalt? Pech, dan had je maar variabel moeten kiezen. Maar zo werkt het dus niet blijkbaar.
Is dat nu een domme redenering die ik hier maak dat de kredietverstrekkers hier eigenlijk zwaar in het nadeel zijn? Stel nu zoals Cege zegt dat de rente plots begint te stijgen. De één na na de ander zal failliet gaan. En of we daar als maatschappij nu beter gaan uitkomen...
In een normale rente omgeving wordt dat risico 'afgedekt':
1) In een normale omgeving is de rente een 'canary in the mine' voor een goeie of slechte economie en dus een grote of kleine inflatoire druk. Als de rente hoog is, hoge inflatie, zijn de mensen bereid om 4-5% rente te betalen en zijn financiers bereid om 3-4% return op hun geld te krijgen. Idem in een lage rente omgeving. Zolang input en output aan ongeveer dezelfde rentes gaat, no problems.
2) In een normale omgeving zijn de long-term vooruitzichten langs 2 kanten (asset/liability) gelijkaardig. i.e. de bank kan aan propere ALM (asset/liability matching) doen. Ze financieren op 10-20 jaar (eventueel met vaste rente) en ze geven hetzelfde geld uit als hypotheken met vaste rente. Idem als ze variabele doen, ze financieren variabel en ze geven variabel uit. In een liquide en normale markt kan een bank propertjes duurtijden van asset/liabilities matchen. En moest er een mismatch zijn, kunnen ze altijd risico transferreren naar bepaalde risico spelers met rente swaps etc. Nu is er natuurlijk geen transparante/normale markt. De centrale bank doet zot, niemand weet wat de toekomst brengt en de banken worden eigenlijk gedwongen om krediet te verstrekken aan zulke lage rentes, dat het onmogelijk is om nog goedkoper te financieren. Ik wil wel lenen om een huis te kopen aan 2%, maar ik ga mijn spaargeld geen 20 jaar bij de bank zetten op een termijn rekening aan 0.5%.
De intermediatiemarge (verschil tussen asset/liability) is een absoluut iets, dat bepaalt de winstgevendheid van de bank. Als je kunt geld binnenhalen aan 5% en uitlenen aan 6%, dan maak je op alles 1 % winst. Maar die 1% spread halen als je onder de 2% uitleent, dat is moeilijk, vooral als je overschot geld dan nog eens negatieve rente oplevert bij de central bank.
3) Het is natuurlijk zo dat een bank zelf kiest om een reset of conversie van variabel naar vast toe te laten. Velen zijn hier verblind door de 10 jaar zero rate policy. Maar beeld je in dat de rente stijgt naar 5%. Wat doe je dan als ontlener? Vast of variabel? Wat je ook doet, in de helft van de gevallen maak je als bank 'winst', in de andere helft als ontlener. Dus in principe is resetten naar lagere rente of variabel -> vast niet echt een probleem voor de bank. Vooral als je je ALM daarop aanpast; maar er moeten natuurlijk adequate financieringsbronnen zijn.
Het grote probleem is dat banken momenteel moeite hebben om stabiele lange termijn financiering te krijgen, ze vertrouwen grotendeels op ECB die hen rechtstreeks of onrechtstreeks financiert via repos of opkopen van assets etc. Ooit stopt dat, ooit moet ECB afbouwen. Ten tweede zijn europese/belgische banken voor een groot deel gefinancierd met spaarboekjes geld. Dat is risico vol, wat als dat spaargeld ooit wegstroomt, dan moeten de banken hun liabilities op 20 jaar financieren met ofwel korte termijn financiering uit de markt (Dexia stijl, gezien hoe dat afloopt) of een dommerik vinden die zijn geld voor 20 jaar in een bank steekt aan een huilrente. Zie in dat opzicht ook de opmerkingen van de centrale banken mbt de fiscale vrijstelling van spaarboekjes.
Overigens, je betaalt natuurlijk een premium ten opzichte van de 'marktrente', die compenseert de mogelijke 'reset'. Overigens, het is net daarom dat er ooit CDOs en gestructureerd mortgage krediet uitgevonden zijn, net om hypotheken mooi te kunnen herverpakken, los van de beslissingen van de ontlener!
).