In de krant schrijven dat een product boerenbedrog is, houdt risico's in. Voor je 't weet heb je als journalist een proces aan je been vanwege de verkoper van het product in kwestie. Zeker als die verkoper een groot bedrijf is. Voor je iets dergelijks schrijft, kun je dus maar beter heel zeker van je zaak zijn. Dat wil zeggen dat je het product persoonlijk grondig hebt uitgeprobeerd, en niet zomaar eventjes op een persconferentie, maar langdurig, en dat je je gelijk kunt staven met gedegen wetenschappelijke studies, want met minder neemt de rechter misschien geen genoegen.
Hetzelfde geldt voor wetenschappers. Voor die on the record willen zeggen dat iets boerenbedrog is, willen ze het eerst terdege onderzocht hebben. Of minstens willen ze studies van collega's gelezen hebben, die aantonen dat het boerenbedrog is.
Bij een product dat nog maar een dag op de markt is, gaat dat natuurlijk niet. Nog niemand heeft het terdege uitgeprobeerd, nog geen enkele onafhankelijke wetenschapper heeft het grondig onderzocht. Áls dat al ooit zal gebeuren trouwens, want waarom zou een wetenschapper veel tijd investeren, en een onderzoeksinstelling veel geld, in een onderzoek naar iets waarvan al bij de start sterk vermoed wordt dat het toch maar gebakken lucht is? Dat levert niet bepaald baanbrekende artikelen in de hoogst aangeschreven vakbladen op. 'Claims van Madame Soleil niet bevestigd in dubbelblind-studie' is niet echt de titel waarmee een veelbelovende jonge wetenschapper zijn carrière gaat lanceren. Dus komt er van dat vermoedelijke boerenbedrog hoogstens een klein onderzoek tussendoor, ooit misschien. Of, als we geluk hebben, een onderzoek van Test Aankoop, volgend jaar.
Ik zal dus niet in de krant schrijven dat de 'E-waves' chip 'tegen gsm-straling' van Omega Pharma boerenbedrog is (DS 10 december). Ik zou niet durven. Stel je voor, een Bel-20-bedrijf. Nog niet zo groot en ernstig als het Fortis-van-drie-maanden-geleden, maar toch ook al een groot en ernstig bedrijf. Daar verkoopt men geen gebakken lucht.
Nee, laat ik het er maar op houden dat de presentatie van Omega Pharma me op wetenschappelijk gebied voorlopig niet helemaal overtuigd heeft. Let wel, op wetenschappelijk gebied, want op marketinggebied leek het me wel een knap staaltje - al ben ik op het gebied van marketing natuurlijk een naïeve leek.
De 'wetenschappelijke' uitleg van Omega Pharma over de werking van de chip klinkt nochtans imponerend. 'De interferentietechnologie creeert (sic) een kwantumfysische informatie tegengolf'. Wow! De kwantumfysica! Wie zou daar wat tegen in durven brengen? Alleen: wat er staat betekent bijna niets. Ja, met wat goeie wil kun je álles een kwantumfysische informatiegolf noemen, ook de golven die de chip uitzendt (even veronderstellend dat die echt iets uitzendt). Maar door het zo te formuleren verdoezel je wel dat het in feite gaat om doodgewone radiogolven of microgolven. Met andere woorden, dat kwantumgedoe staat daar om te imponeren, en vooral niet om iets duidelijk te maken - integendeel, het is het soort truc dat je gebruikt als je vooral níet wilt dat je publiek je uitleg begrijpt.
En daar begint het nog maar mee. De paragraaf over 'transformatietechnologie' is nog erger - een ware kwantumfysische desinformatiegolf.
De 'wetenschappelijke' uitleg staat vol met verwijzingen naar wetenschappelijke studies, maar bijna geen enkele verwijst naar een publicatie in een peer reviewed blad. Een 'thermografische studie' die moet laten zien dat het hoofd van een beller-met-chip veel minder opwarmt dan het hoofd van een gewone gsm-gebruiker, bestaat uit kleurrijke plaatjes van rode en groengekleurde hoofden, maar zonder schaal: betekent het kleurverschil dan een temperatuurverschil van een graad, een halve graad, een honderdste graad? 'Klinische studies' zijn blijkbaar binnenshuis, bij het personeel van het eigen bedrijf, uitgevoerd, en we krijgen geen uitleg over de methodologie. Er wordt benadrukt dat de chip van alles wat een gsm uitzendt niet de zogeheten draaggolf tegengaat, maar wel de modulatie, want het zou die modulatie zijn die schade aanricht 'door op cellulair niveau de genetische codes te veranderen'. Daar staat géén verwijzing naar een studie bij, zelfs geen ongepubliceerde van een obscure universiteit, want het is dan ook nooit aangetoond. Vervolgens wordt doodleuk beweerd dat het 'thermisch effect' van de straling geneutraliseerd wordt, terwijl de communicatie van de gsm niet gestoord wordt (hoewel daarvoor net de modulatie cruciaal is).
Maar ja, ik zal het wel gewoon niet begrepen hebben. Precies zoals de bedoeling was.
