Avondland zei:
Het probleem met discussies is vooral de munitie: begrippen zijn gevaarlijke dingen als ze verkeerd worden opgevat. Om mijn positie verder uit te klaren wil ik duidelijkheid scheppen:
Je hebt, in het spoor van Heidegger, het redenerende denken en het aandenkende denken. Het ene slaat op het praktische en functionele: hoe bouw ik een brug? Hoe komt het dat we ziek worden en wat kunnen we daar aan doen? Het andere slaat op zaken die niet behoren tot het wetenschappelijke domein omdat "de wetenschap" daar geen zinnige antwoorden op kan geven: dat gaat om ethische dilemma's tot de existentiële levensvragen die maken dat het leven zinvol of zinloos wordt beschouwd. De minachting voor de laatste merk ik erg sterk in sommige reacties.
Minachting is een zwaar woord, ik zou eerder zeggen dat velen onverschillig staan tov het aandenkende denken en dat komt denk ik vooral voort uit het feit dat we ondertussen in een materiële wereld leven, gedomineerd door wetenschap en technologie die onze sociale en culturele evolutie in het stof achter zich laat. Wat natuurlijk uitermate gevaarlijk is.
"We have guided missiles and misguided men." - Martin Luther King
Dat gezegd zijnde, het redenerende denken is universeel en je kan er doelgericht geld in pompen. Investeer in elektronenmicroscopie voor scholen en studenten zullen zelf met nanotechnologie kunnen experimenteren. Bouw een extra gevangenis als je merkt dat criminaliteit stijgt, trek bedrijven aan als je meer jobs wil creëren, ... Je neemt actie en je hebt op voorhand een redelijk goed idee van wat de reactie, het resultaat, zal zijn. Daar tegenover staat dan het aandenkende denken, dat is dan wel cultuur gebonden, het is ook vaak persoonlijk en juist omdat het buiten de wetenschap en in zekere zin misschien zelfs logica (alhoewel, psychohistory?
) valt is het praktisch onmogelijk om daarin doelgericht te investeren. Misschien komt die onverschilligheid van mensen wel gewoon voort uit frustratie dat cultuur zich niet laat sturen van bovenaf maar enkel van onderuit kan evolueren?
Avondland zei:
Ik denk dat volwaardig mens-zijn beide vormen van denken nodig heeft. Die minachting waar ik over sprak gaat over de mens die contempleert en stilstaat; daarmee gepaard gaat van dat type mensen een bewondering uit voor de praktische, koortsachtig naar winst- en genotsjagende mens. Daarin uit het Faustische karakter van de Westerling: ons zinnebeeld is boven alles de onmetelijke ruimte.
In de vraag naar zingeving vertoont de mens zich als een religieus wezen; in de vraag naar concrete oplossingen voor een praktisch probleem is de mens een ingenieus wezen. Die balans is nooit perfect, want de ene vormt de onderstroom van de andere. Waar de Oude Grieken een spanning tussen theoretische en praktische filosofie kende, is de christen gekenmerkt door het spanningsveld tussen rede en geloof. Die is blijkbaar nog altijd zeer actief.
Daarin ga ik volledig met je mee.
Nu even iets anders dat toch bij deze discussie aansluit...
Je weet waarschijnlijk dat, of kan anders wel raden waarom, ik me op bepaalde vlakken goed kan vinden in de gedachten van Nietzsche. Toch kan ik me absoluut niet vinden in zijn ongelooflijk kille wereldbeeld. "We have art to save ourselves from the truth." is een quote van hem die me de rillingen over de rug doet lopen en zou imo evengoed van Lovecraft afkomstig kunnen zijn. Zo'n statement kan enkel gemaakt worden door iemand die blind is voor de schoonheid waarop wij onze kunst baseren.
