discussie gestart in "wat is uw brutoloon" (
https://www.beyondgaming.be/archive/werk-studie.130/wat-is-uw-brutoloon-deel-9.1139373) , ik probeer die hier verder uit te leggen. Pas op: gelieve hier geen grote politieke discussies te voeren, is eerder gewoon bedoeling om uit te leggen hoe het in elkaar zit.
1. Waarover schrijf ik
Ik bespreek hier quasi enkel het erkend, lager, vrij onderwijs. Wat dit inhoudt en waarom kan je hieronder lezen. Wie dat wil overslaan: naar deel 2 gaan.
Het onderwijs in België wordt op verschillende manieren gefinancierd. Er zijn aparte regels voor hoger onderwijs, middelbaar onderwijs, deeltijds (kunst)onderwijs en lager onderwijs. Hoger onderwijs en deeltijds (kunst)onderwijs hebben héél verschillende regels, lager en middelbaar onderwijs zitten grotendeels gelijk.
Hier bespreek ik enkel het gewoon lager onderwijs, maar grosso modo is het secundair verwant ermee (wel andere bedragen). Buitengewoon onderwijs behandel ik niet (teveel speciallekes daar).
Er zijn ook verschillen tussen het vrij onderwijs en het officieel onderwijs (=GO/steden en gemeenten/provincies). Ik bespreek hier vooral het
vrij onderwijs. Dat omvat vooral het katholiek onderwijs, maar ook protestantse, israëlitische, islamitische, orthodoxe, anglicaanse maar ook "niet-confessionele onderwijs". Mijn school behoort tot het laatste. Dit heeft geen invloed op overheidsfinanciering tegenover een katholieke school.
Het officieel onderwijs ken ik minder, maar ik schets op het einde altijd waar ik denk dat de grootste verschillen in zitten.
Meer info over onderwijsnetten/...:
https://onderwijs.vlaanderen.be/nl/officieel-en-vrij-onderwijs-onderwijsnetten-en-koepels
Er is in België vrijheid van onderwijs. Dit wil zeggen dat iedereen een school mag oprichten en dat je geen diploma of andere voorwaarden nodig hebt om les te geven aan leerlingen (vandaar het thuisonderwijs, al dan niet in groep). Maar: als je als school financiële steun wil krijgen, moet je een erkenning vragen. Die draait in de praktijk vooral dat je aanvaardt dat er inspectie is op je manier van werken op pedagogisch vlak, je eindtermen (ongeveer gelijk aan je leerdoelen) volgt en dat er bepaalde minimumnormen zijn van gebouw.
2. Financiering algemeen
Een erkende school in België wordt grosso modo op 3 manieren financieel ondersteund:
A) voor je leerkrachten
B) voor je gebouw
C) voor je dagelijkse werking
Hieronder ga ik verder in op de 3 zaken, van gemakkelijk naar moeilijk. Telkens met enkele verbeterpunten.
3. (A) De leerkrachten
Leerkrachten en ander onderwijspersoneel krijgen hun loon van de overheid. Een school bepaalt zelf niet hoeveel leerkrachten ze aannemen, maar krijgen jaarlijks in mei een potje op basis van een aantal regels. Die regels kan je hier vinden:
https://data-onderwijs.vlaanderen.be/edulex/document.aspx?docid=13615
Kort gezegd: op 1 februari van het schooljaar wordt gekeken hoeveel kinderen er écht naar school gaan. Het aantal kinderen van die dag, bepaalt hoeveel uren er zijn voor de leerkrachten het jaar erop.
Voor onze school, zo'n 120 lagere schoolkinderen en 70-75 kleuters, betekent dit ruwweg een 180 tal uren voor het lager en 100 uren voor het kleuter.
De omzetting van kinderen naar scholen is op basis van het aantal kinderen per niveau (lager/kleuter) met een kleine correctie voor:
- scholen in Brussel of scholen in héél afgelegen gebieden
- speciale kinderen (geplaatste kinderen, schippers, kermis)
1 klas is 24 uren, dus kan je zo'n 11,7 voltijdse leerkrachten aannemen voor (in ons geval) 10 klassen.
Daarnaast krijg je nog uren voor: directeur (meestal voltijds, dus 24/24), zorg (bij ons 18/36e), administratie (30/36, IT (4/36), religie/cultuurbeschouwing (14/24), kinderverzorging (8/36), lerarenplatform (15/24) en aanvangsbegeleiding (2/24).
De meeste spreken voor zich, extra woordje voor lerarenplatform en aanvangsbegeleiding:
- lerarenplatform: is een recent systeem om jonge leerkrachten een vast contract te geven. Zij geven in principe automatisch de vervangingen van zieke leerkrachten en ondersteunen voor de rest de schoolwerking.
- aanvangsbegeleiding: enkele uren om nieuwe leerkrachten te coachen.
Los daarvan krijg je nog enkele uren extra (bij ons 5/24) op basis van de kenmerken van je kinderen: het aantal anderstaligen, het aantal kinderen met een studietoelage en het aantal kinderen waarvan de moeder laaggeschoold is (= goed criterium voor kansarmoede).
Verbeterpunten:
- heb je véél peuters die in het begin van het jaar geboren zijn, dan heb je het geluk dat, als ze instappen, dat voor 1 februari gebeurt. Want dan tellen ze volledig mee voor het jaar erna. Stappen de kinderen echter pas in maart/april in, dan tellen ze niet mee voor het jaar erna. dat zijn dan dus eigenlijk kinderen die 1 jaar les volgen zonder dat er middelen voor voorzien zijn. Beter zou zijn om met lopende gemiddeldes te werken, zodat een "slecht" jaar geen grote invloed kan hebben op leerkrachten die uren verliezen.
- lerarenplatform: is afhankelijk van hoeveel uren je het vorig jaar gebruikt hebt voor vervanging van zieke leerkrachten. Wij hebben het "geluk" dat we 2 langdurige zieken hebben/hadden (kanker) en dus er relatief veel krijgen. Absurd systeem imho.
- je kan uren niet opsparen. Kom je bvb 3 uur over? Dan kan je die wel aan een school van je scholengemeenschap geven, maar moet je ze uiteindelijk wel gebruiken, je kan ze niet doorschuiven naar een ander jaar. Zou je eens een jaar een project willen doen, kan je niet alle jaren enkele uren sparen om dan eens bvb rond zorg een "coach" te laten komen.
Verschil met officieel onderwijs: grotendeels dat officieel onderwijs extra uren krijgt omdat ze verplicht worden alle religies aan te bieden als er een minimum aantal kinderen zijn die die religie opgeven.
4. (B) Je gebouw
Voor het gebouw krijg je geen vaste werkingsmiddelen, maar voor elke verbouwing kan je wel steun vragen. je kan ruwweg 2 belangrijke soorten steun vragen:
- voor een
nieuwbouw
- voor een
kleine verbouwing
(volledige lijst hier:
https://www.agion.be/subsidieprocedures)
Voor beide krijg je 70% subsidies. Je moet dus maar 30% zelf betalen. Wij hebben dus bvb een nieuwbouw in 2008 gezet van een 2 miljoen en hebben 600.000 zelf betaald. Deels met spaargeld, deels met een lening. Voor die lening zet de overheid zich garant, maar die moet je wel bij een "gewone" bank aangaan tegen voorwaarden die momenteel aan wss zo'n 2% vaste rentevoet liggen.
Een
nieuwbouw kan je nu gemiddeld zetten na 10-15 jaar aanvraagprocedure. Je staat gewoon zolang op de wachtlijst, het is niet dat de procedure zo log is. Je kan uiteindelijk, eens je de goedkeuring krijgt, zelfs nog je project volledig veranderen. De reden dan ook waarom zoveel scholen gewoon elke X jaar een aanvraag doen, omdat ze nu nog niet weten of ze binnen 15 jaar iets zullen verbouwen.
De verkorte procedure is voor een
verbouwing tot 130.000 euro. Dat duurt maar 1 a 2 jaar, de subsidie is natuurlijk een stuk beperkter. Wij hebben dat dus bvb gebruikt voor een bouw van een ruime 250.000 euro (waardoor de subsidie beperkt werd tot zo'n 40-50% in de praktijk.
Er bestaat ook nog een procedure voor aankoop van gebouwen, die ken ik minder. Wel zelfde subsidies, andere procedure (logisch, je kan de verkoper niet 15 jaar lang laten wachten.
Aankoop of bouw/verbouwing van gebouwen moet via aanbesteding.
Verbetervoorstellen:
- Er is nu een wachtlijst van een drietal miljard euro voor bouw scholen. dat is deels fake omdat scholen gewoon elk jaar projecten indienen voor "als het nodig is". Eis concrete voorstellen en de wachtlijsten gaan direct zakken.
- maak het eenvoudiger om een offerte te maken. Nu hebben wij een nieuwbouw van zo'n 250.000 euro gezet en dat was 1 klas, 1 gang en 1 klein zorglokaaltje. Voor dat geld zet je normaal gezien een volledige woning.
Officieel onderwijs: heel ander systeem. In theorie betere financiering, in de praktijk vaak slechtere omdat de meeste scholen uit het vrij onderwijs kunnen teren op steun van katholieke instellingen.
5. (C) Dagelijkse werking
Voor de dagelijkse werking van een school mag je aan een ouder meestal niets vragen. Een aantal dingen moeten gratis zijn en een aantal dingen (uitstappen, ...) mag je maximum 90 euro per jaar en 445 euro per schoolcarriere vragen (
https://onderwijs.vlaanderen.be/nl/...ageregeling-in-het-kleuter-en-lager-onderwijs).
Natuurlijk lukt het niet om een jaar les te geven voor 90 euro. Daarom krijg je als "vrije" school van de overheid middelen om een goeie werking te garanderen.
dat valt in 3 stukken uiteen:
- de gewone werkingsmiddelen - schoolkenmerken
- de gewone werkingsmiddelen - leerlingenkenmerken
- de extraatjes
eerste 2: zie:
https://data-onderwijs.vlaanderen.be/edulex/document.aspx?docid=9437
Schoolkenmerken is een berekening puur op basis van het aantal leerlingen die je hebt. Daarvoor berekent men alle "waardes" van leerlingen. Een kind uit het lager/kleuter krijgt 8 punten, een kind uit bvb bijzonder onderwijs kan er 14 of 20 hebben etc. Dat totaal tellen ze op voor gans vlaanderen en dan delen ze het budget door het aantal punten. Dan weet je hoeveel geld een punt is.
In de praktijk komt het er op neer dat een basisschoolkind zo'n 650 euro waard is. Per leerling ontvang je dus dat bedrag, ongeacht of het een peuter of een leerling van het zesde is.
Nu zitten wij dus aan zo'n 125.000 euro per jaar. Dat krijgen wij op basis van de leerlingenaantallen van het vorige jaar én wij krijgen de eerste schijf pas in januari, je moet dus eigenlijk een spaarpotje hebben om eerst alles te betalen en dan krijg je het pas terug. Tweede schijf in juni.
De leerlingenkenmerken is een héél stuk lager bedrag en hangt af van de situatie van de leerling zelf. Je krijgt extra geld als je ouder een studiebeurs krijgt, er een andere thuistaal is, je moeder laaggeschoold is of je in een armere buurt woont. per dergelijke situatie krijg je zo'n 110-130 euro extra (verandert elk jaar, hangt af van het aantal kinderen die daaraan beantwoorden).
Dan zijn er nog de extraatjes. Die zijn véél kleiner en gaan over een bedrag voor vorming (pedagogische studiedagen), wat ICT-gelden, Tutti Frutti, ... Ik vermeld ze hier omdat je als school elke extra cent kan gebruiken. gaat voor ons voor een gemiddeld jaar over zo'n 3000-4000 euro van de overheid en natuurlijk daarnaast nog alle schoolfeesten en dergelijke inkomsten. Dat laatste is bij ons in een goed jaar zo'n 20000 euro (bij ons incl lidgelden).
Wat betaal je daar dan mee? quasi alles: energiekosten, kleine verbouwingen/herstellingen/onderhoud, personeel die poetst, kopies, aankoop it-materiaal, aankoop klasmateriaal, stoelen, tafels, verzekeringen, ...
Verbeteringen:
- momenteel staat en valt de financiering telkens met een vast potje dat gedeeld wordt door een variabel aantal kinderen die meetellen. Terwijl de kosten per kind niet dalen als er meer kinderen een moeder hebben die laaggeschoold is of een andere taal thius spreken. Idem voor gewoon het aantal kinderen in België. Stijgt het aantal schoolgaande kinderen met 10%, dan krijg je ongeveer 10% minder per kind. Een vast bedrag per kind is véél logischer.
- nu krijg je maar financiering voor je kinderen NA dat ze het jaar doorlopen hebben. én dan nog krijg je het maar in januari of juni.
Officieel onderwijs: een paar miljoen (voor het ganse officieel onderwijs) extra voor financiering van onderwijs in Brussel en het extra verplichte "neutraal" onderwijs (voldoende aanbod alle religies volgens de vraag).
Dit is een relatief eenvoudige versie van de werkelijkheid. Omwille van de eenvoud heb ik wat dingen weggelaten, maar geen essentiële zaken of die een andere kijk geven, denk ik.
Vragen/opmerkingen: shoot.
EDIT Plutus: bericht ook als openingspost van de discussie geplaatst.
