Duivels is ook door Boland vertaald. Wat Karamazov betreft: we zullen wellicht nooit een Boland-vertaling vinden, dus ik weet niet hoe het boek zou zijn als hij het zou hebben vertaald. Langeveld heeft daar echter wel knap werk geleverd, iets wat je hopelijk ook wel kan erkennen.
Ik heb mij op geen enkel moment aan de vertaling van Karamazov gestoord, maar toen ik nadien Anna Karenina las, vond ik het verschil wel erg opmerkelijk. Die vertaling veroorzaakte blijkbaar ook enige 'controverse' in het wereldje, met scherp geformuleerde opiniestukken heen en weer en van die dingen. Het is door die argumenten aan beide kanten te lezen dat ik nu een vrij duidelijke voorkeur heb, los van de inherente verschillen tussen Tolstoj en Dostojevski, die er natuurlijk ook zijn.
Wat
De idioot betreft, ook daar heb ik voorlopig niets op de vertaling aan te merken, maar die Russische manier van aanspreken vertraagt de boel toch weer onnodig. Voor- en vadersnaam, wat dan zoveel als meneer of mevrouw achternaam betekent, ook al komt dat voor ons totaal niet zo over, als we al weten wie er eigenlijk bedoeld wordt. Of al die verschillende varianten van één bijnaam (Mitja, Mitka, Mitenka, Mitri, ....), die in het Russisch allemaal wellicht een functie hebben, maar welke meerwaarde biedt het om dat in het Nederlands te laten staan, behalve dat het 'trouwer' is?
Ik zeg het, het is pas door Anna Karenina te lezen dat ik besef dat het ook anders, en imo beter, kan.
Je ervaring met Belacortu geeft wel aan dat een vertaling altijd een risico inhoudt. Idealiter lees je in de brontaal en bij elke vertaling gaat er wel iets verloren, omdat taal gevoeligheden herbergt die je niet zomaar kan overzetten naar een andere taal. Het is dan ook de kunst om de "geest" van het boek over te kunnen dragen, omdat een al te letterlijke vertaling wel eens kan uitmonden in een onleesbaar gedrocht. En ook: wat vandaag voortreffelijk leest kan dat over een halve eeuw helemaal niet meer zijn.
Of omgekeerd, aangezien in dit geval de vertaling van een halve eeuw geleden zonder discussie de betere is, of toch minstens geen flagrante fouten bevat. Een zeldzame misser, misschien het resultaat van tijdsdruk, want alle andere vertalingen die ik van haar heb gelezen waren telkens prima.
En er dan nog eens enorm veel plezier aan beleefd!
