Conradus zei:
Een democratische rechtstaat dient er wel voor om de rechten van het individu te beschermen. Elk individu.
Niet akkoord. Een rechtstaat dient inderdaad om rechten (hopelijk van het individu) te beschermen, zoals het woord zelf zegt. Het is recht dat vastlegt wat de rechten van mensen zijn (hopelijk per definitie van wat niet kan veeleer dan definieren wat wel kan).
Je kan rechtspraak hebben zonder democratie en dan zullen je rechten verzekerd zijn. (zo lang de machten gescheiden zijn natuurlijk)
In een democratie zonder rechtspraak, zijn je vrijheden helemaal niet verzekerd, dat komt immers neer op mob rule.
Tot slot heb je de situatie waarin beiden aanwezig zijn. Hoe draagt elk bij aan het waarborgen van individuele rechten? Hoe beïnvloeden ze elkander?
Laten we beginnen met de positieve impact op elkander. De rechtspraak beperkt de mogelijkheden van de wetgevende macht om zomaar wat te vervaardigen. De democratie zorgt voor een geweldloos middel om de wetgevende macht af te zetten als die te ver gaat en dus enige druk uit te oefenen.
Wat dan betreft de negatieve invloed op elkander? Hetgeen waar ik dan aan denk bij rechtspraak, is dat het als schaamlap gaat dienen: de rechtspraak stemt iets, wat het wet maakt, wat het onpersoonlijker maakt. Men gebruikt dan de wet: "Het is niet ik, het is de wet. En de wet, dat zijn de regels waar we ons aan moeten houden."
De negatieve invloed dan van democratie? Het holt enorm de rechtspraak uit. Immers, de meeste wetten kunnen gemaakt, bewerkt of verwijderd worden met een simpele meerderheid. Hoe kan zoiets een individu zijn rechten waarborgen? Het volstaat dat het individu in de kleinste groep zit om zijn rechten in gedrang te brengen. Er is meestal wel een grondwet die een grotere meerderheid vereist, wat het risico toch al ietwat mitigeert. (maar dat die grondwet in praktijk nog héél veel ruimte laat voor beperkende wetgeving is wel duidelijk)
Een laatste punt omtrent de invloed: het is gewoon vanuit de startpositie duidelijk wat additionele wetgeving vooral zal doen: we vertrekken meestal vanuit een punt waarin alles kan, buiten aantal initiële beperkingen. If lucky is er ook grondwetgeving om te zeggen waar de wetgevende macht van moet blijven. Welke wetten kunnen dan gemaakt worden vanuit dat punt? Je kan om 2 redenen maar moeilijk individuele rechten beschermen met extra wetgeving dan:
1. Het startpunt is juist vrijheid. Je kan niet bijmaken wat er al is.
2. Je riskeert een poging om specifieke vrijheden expliciet te maken. Maar met vrijheden expliciet te maken, dreig je te impliceren dat vrijheid niet de natuurlijke staat is.
Komt erbij dat de wetgever quasi nooit zichzelf via wetgeving (of andere wegen) extra constraints zal opleggen. Waarom zou hij dat doen? Hij maakt de wetten en hij heeft toch geen kwaad in gedachten?
Ik ben er mij van bewust dat individuele vrijheid niet onbeperkt moet zijn. Zo zijn er zeker externalities van bepaalde individuele vrijheden die we ook gebannen hebben om die reden. (om het eens héél extreem te stellen: de moordenaar veroorzaakt een extreme externality voor de vermoorde.
) Zie dit dus zeker niet als een anarchistisch betoog.
Ik hoop vooral dat bovenstaande tekst eens doet stilstaan bij de enorme gevaren die democratie eigenlijk inhoudt. Daarom moeten we het niet afschaffen, want het heeft eigenschappen die van waarde zijn, zeker afgewogen tegenover de meeste alternatieven. Maar we zouden er goed aandoen het heel omzichtig te hanteren, het te benutten en beschouwen als een noodzakelijk kwaad, een middel met enorme bijwerkingen.
*edit*
Crap, eenmaal gepost ziet het er weer veel langer uit dan ik had gehoopt.
De stand op de klok evenzeer. Sorry.
Hiapoe zei:
Als ik zeg dat gelijke rechten voor elk individu een eigenschap zijn van democratie dan bedoel ik dat elk individu in een (echte) democratische maatschappij een even grote waarde heeft uitgedrukt in stemgewicht. Om zodoende het gelijke recht te hebben om de richting waarin elk individu vindt dat de maatschappij moet evolueren mee te bepalen.
Met die interpretatie klopt het inderdaad dan weer wel.
