zengi zei:
Ik vraag waarom de bevolking in opstand kwam, niet hoe de sjah hierop reageerde.
Het had dus te maken met welvaart die zeker niet voldoende was voor de bevolking en de sjah was niet alleen corrupt en extravagant het was zeer onderdrukkend tov iedereen die kritisch was over de sjah.
Het is onzin om te beweren dat vrijheid van mening getolereerd werden. Enorm veel clerici en liberalen die gemarteld werden in die tijd.
En hoe leuk verwoord je toch nr3, de bevolking kon "secularisatie en vrijheid niet aan". Met andere woorden, je verwijt de bevolking.
Een eerder neutrale houding zou zijn om te concluderen dat de bevolking geen seculiere staat wou en ijverde voor het in stand houden van bepaalde normen en waarden(en niet het westen proberen te imiteren zoals de sjah deed). Heeft niets te maken met vrijheid en secularisatie aan kunnen.
Maar dit is eigenlijk off-topic. De VS steunden de sjah niet omdat hij welvaart bracht en vrijheid van meningsuiting toeliet(volgens jou althans), maar omdat hij paste in het geopolitieke kader.
Onderdrukking en marteling van de bevolking is van geen enkel belang voor de VS.
ps: Om even een simpel voorbeeld erbij te nemen. De VS steunde jarenlang Moebarak in Egypte en hij was ook een dictator die z'n bevolking martelde en onder druk zette. Ga je nu hierover ook een link geven van een historicus die beweert dat Moebarak welvaart bracht en vrijheid van meningsuiting steunde?
Dat de Sjah verre van ideaal was, staat buiten kijf. Alleen zeg ik dat zijn opvolger zo mogelijk nog erger was - en in die zin kan ik enige sympathie opbrengen voor de westerse steun aan de Sjah opbrengen. Niet omdat hij perfect was, maar omdat hij de 'best of a bad bunch' was.
Relatieve tolerantie en stijgende welvaart werden ingeruild voor economische achteruitgang en 'waaren' als ongelijkheid tussen man en vrouw, onderdrukking van minderheden en geweld tegen elke vorm van dissidentie.
Nr 3. is overigens geen verwijt, maar een vaststelling. Je zat (en zit!) in Iran met een enorme tegenstelling tussen een slecht opgeleide plattelandsbevolking die amper met politiek of wetenschap in contact kwam en daarom de modernisering van de Sjah afwees (onbekend is onbemind) en een stedelijke elite die ingenieurs en wetenschappers van wereldklasse afleverde, op hoog niveau aan politieke discussies deed enzovoort. Niet toevallig zijn steden als Teheran vandaag de broeihaarden van verzet en hebben de Ayatollah's hun aanhang vooral in de achtergestelde regio's.
Overigens vraag ik me af of Egypte zo'n vooruitgang heeft geboekt ten opzichte van Mubarak. De economie is ingestort, de nieuwe grondwet geeft de president evenveel macht als Mubarak destijds, het leger behoudt haar enorme invloed,...
De nieuwe dictators van Egypte hebben een baard en hun vrouwen hebben een lichtjes andere kledingssmaak, maar of dat voor de modale Egyptenaar zo'n enorme verbetering vormt? Voor de hippe vogels van Caïro of de christenen van Alexandrië alleszins niet.
Ik kan enigszins begrijpen dat de VS liever voor een stabiel en seculier (maar door en door corrupt) regime koos dan voor een instabiel, even ondemocratisch en minder pro-westers bestuur. Mooi? Neen. Slecht? Neen. Realistisch vooral.