Kan je met je rekenmachine berekenen wie de saboteur in ‘De mol’ is? Jasper de Jong (40) beweert van wel. De docent wiskunde bewees dat vorige maand nog door voor de 16de keer - op 19 seizoenen - de verrader in de Nederlandse ‘Wie is de mol?’ correct te voorspellen. Hij past zijn formules uit de kansrekening nu toe op de Vlaamse editie. Wie is zijn mol? “Het is nog nooit een advocaat geweest.”
In de zoektocht naar de saboteur van dienst wordt de lichaamstaal van kandidaten geanalyseerd en de mogelijke hints van de makers geïnterpreteerd. Volgens Jasper de Jong is die methode subjectief en leiden ze tot tunnelvisies. “Het is objectiever om met formules uit het kansrekenen te berekenen wie meer of minder verdacht is”, klinkt het. “Ik haal daarvoor niet alleen informatie uit de opdrachten maar ook uit de eliminatierondes. Iemand die zonder pasvragen toch niet afvalt, wordt bijvoorbeeld iets meer verdacht. Alexy en Michèle hebben dit seizoen bijvoorbeeld vanaf de tweede aflevering geen persoonlijk voordeel verzameld, maar toch gingen ze elke keer door naar de volgende ronde. Dat maakt hen iets meer verdacht. Hoeveel verdachter precies, kan je perfect uitrekenen.”
In zijn videoreeks ‘Mollematica’ op YouTube legt de Jong zijn werkwijze uit, maar blijkt ook hoe ingewikkeld de wiskundige formules zijn. “Als je geen basiskennis van kansrekening hebt, zijn de meeste formules, zoals de door mij veel gebruikte stelling van Bayes, moeilijk te begrijpen. Vandaar dat mijn volgers op YouTube vooral studenten en wiskundigen zijn.”
“Maar de conclusie blijft voor iedereen interessant: de finalist, die volgens al de opgetelde berekeningen het meest verdacht is, is volgens mij ook de mol. In de voorbije 19 seizoenen van de Nederlandse ‘Wie is de mol?’, bleek die stelling 16 keer te kloppen. Een mooi resultaat, maar mijn methode is dus niet onfeilbaar. Het blijft kansrekening.”
Bliksemafleiders
Zondag eindigt het dertiende seizoen van ‘De mol’ met Sarah, Michèle en Alexy in de finale. “Ik vind de Vlaamse versie vermakelijker dan de Nederlandse”, zegt de docent aan de Twentse universiteit. “In Nederland nemen immers enkel bekende gezichten deel: acteurs, artiesten, presentatoren. Dat zorgt vaak voor dezelfde dynamiek. In Vlaanderen is er veel meer variatie. In de beginperiode van de ‘De mol’ dacht ik even dat ik de code had gebroken, want ik had vastgesteld dat de mol toen altijd als eerste huilde bij de eliminaties. Dat klopt ondertussen niet meer altijd, maar het doet wel vermoeden dat de mol zich bij eliminaties meestal schuldig voelt. Bij deze finalisten is Michèle duidelijk de meest emotionele, al kan Sarah er ook wel wat van.”
“Nog een vaststelling: advocaten en psychologen zijn nog nooit de mol geweest. Ik vermoed dat de makers hen gebruiken als bliksemafleiders omdat ze makkelijker verdacht worden door de medekandidaten. In deze finale is Sarah de advocate. Zij verzamelde dit seizoen pasvragen, maar Michèle niet. Sarah is daardoor net iets minder verdacht dan Michèle.
De Jong observeerde nog wel meer. “In de voorlaatste aflevering viel kandidaat Pedro af, ondanks zijn drie pasvragen. De kans is dus groot dat de kandidaten die wél overbleven de identiteit van de mol kennen. Sarah won bovendien bij een van de opdrachten een gesprek met de mol en zei daarbij dat ze haar kamergenoot verdacht. De kamerindeling gebeurt doorgaans op basis van geslacht en in dat geval lag zij met Michèle op de kamer. Dat maakt Michèle meer verdacht. Van de drie finalisten lijkt Alexy het meest vertrouwd te worden. Bij de pingpongopdracht kreeg hij bijvoorbeeld de knop in handen waardoor hij alleen mocht beslissen wanneer de lading balletjes gelost werd. Dat maakt Alexy minder verdacht. Bij de opdracht waarbij handdoeken in de vorm van dieren moesten worden gevouwen, drukte Alexy opzichtig op de verboden rode knop. Een echte mol zou dat bijna nooit doen, want die wil subtiel saboteren. Op haar beurt deelde Sarah niet met de anderen dat haar lachhelm was gesaboteerd. Nochtans zou een mol graag haar helm de schuld geven.”
In de Nederlandse versie wordt in de aanloop naar de finale altijd getoond wie de hoofdverdachte is van elke finalist. “Die informatie is elk jaar belangrijk bij mijn voorspelling van de mol, want de mol wordt bijna altijd verdacht door de andere finalisten. Denk maar aan afvaller Pedro. Helaas ontbreekt dat in de Vlaamse editie. Ondanks dat ik iets minder zeker ben dan bij de Nederlandse versie, wil ik toch op basis van mijn berekeningen wel een voorspelling doen voor de finale van zondag. Volgens mijn methode is Michèle het meest verdacht van de drie finalisten en dus ook de mol.”