Vlaamse Canon: nodig of staatspropaganda?

Een regionaal canon in een land met communautaire problemen, dat werkt bijna per definitie polariserend. Daarmee baken je een regio af van de rest van het land. Zelfs met goedbedoelde 'geschiedkundige' intenties (wat ik in dit geval sterk betwijfel) is dat gewoon een slecht idee.

Tenzij je uiteraard wilt polariseren (ik kijk naar bepaalde politieke partijen...).
De facto heb je toch al een aanwezige polarisatie tussen Vlaanderen en Wallonië en in die mate dat we vaak naast elkaar leven? Of is dat België-gevoel dan zo sterk en overheersend? Maak je een Belgische canon, dan maak je een statement. Maak je een Vlaamse of Waalse canon maak je eveneens een statement. Et alors?
 
Nee, dat men niet moet geloven dat de bevolking naar de geschiedenis kijkt vanuit het perspectief van een genuanceerde historische kijk. Ik probeerde maar te begrijpen waarom men juist de guldensporenslag eruit neemt als de vlaamse feestdag. Maar tis goed we zullen wel zwijgen.
Dat geloof ik ook niet. De meeste mensen hebben de Guldensporenslag aangeleerd gekregen vanuit een 19de eeuws romantisch nationalistisch perspectief. De opstand tegen een buitenlandse overheerser, David die Goliath verslaat, strijd van de onderdrukte Vlaamse boeren tegen de Franstalige adel. Op basis daarvan is het niet zo vreemd dat men in de jaren '70, temidden de Belgische taalstrijd, gekozen heeft voor de Guldensporenslag als Vlaamse feestdag.

In de realiteit was het een onderling gevecht tussen Franse edellieden. Het was een belangrijke gebeurtenis maar het heeft weinig met de Vlaamse identiteit te maken.

Uit een interview met Jan Dumolyn, die overigens ook zetelt in de commissie:


Jan Dumolyn: In de negentiende eeuw wilde iedereen dat verhaal recupereren. Eerst en vooral schrijver Hendrik Conscience, die een belgicist was. Hij maakte er een verhaal van de onafhankelijkheid van België tegenover Frankrijk van.

Vanaf 1860 ging ook de opkomende Vlaamse beweging de gebeurtenissen van 1302 instrumentaliseren ten bate van de Vlaamse ontvoogding. Ook de socialisten deden dat. In 1902 was er een mars in Kortrijk, waar volkshelden Jan Breydel en Pieter De Coninck als een soort vakbondsmannen werden voorgesteld. Katholieken, liberalen, allemaal hadden ze hun verhaal.

Alleen de Vlaams-nationalistische recuperatie overleefde bij het grote publiek. Maar in de vakhistorische wereld gelooft niemand dat 1302 ook maar iets met Vlaamse onafhankelijkheid te maken heeft. Je wordt uitgelachen als je zoiets zou beweren. Het is de roman van Conscience die nog altijd domineert, die dan plots Vlaams-nationalistisch is geworden in plaats van Belgisch-nationalistisch.

Vlaams-nationalisten hebben dan in 1970 van 11 juli de Vlaamse feestdag gemaakt. Maar zo’n middeleeuwse leeuw en zo’n veldslag: als je serieus bent, kan je daar anno 2020 niet veel meer mee doen. Zelfs de nationalisten gebruiken de Guldensporenslag niet veel meer, vind ik. Ik heb nog nooit geweten dat Bourgeois of Leterme echt de retoriek van 1302 gebruikte.

Er is een verschil tussen kijken met argusogen naar bepaalde zaken en direct afkomen met vlaams=bad mkay want het komt van een partij met punten die ons niet aanstaan. Maar zoals gezegd zal ik wel mijn muil houden over zaken waarvan ik geloof dat we er enig respect voor mogen hebben omdat het niet past in het narratief van zodra er vlaams bij staat je een verwerpelijk gedachtengoed hebt.
Dat doe ik ook niet. Ik heb al meerdere malen aangegeven dat ik vertrouwen heb in de integriteit van de commissieleden maar dat de opdrachtgever in deze zaak waarschijnlijk wel politieke bijbedoelingen heeft om een artificiële Vlaamse identiteit te construeren, ten nadele van de Belgische identiteit.

Dat heeft met Vlaams = bad weinig te maken, wel met bezorgdheid om hoe we als samenleving met de geschiedenis omgaan. Ik heb niets tegen een vereenvoudigde voorstelling van complexe historische gebeurtenissen maar dat is nog iets helemaal anders dan politieke recuperatie en propaganda.
 
De facto heb je toch al een aanwezige polarisatie tussen Vlaanderen en Wallonië en in die mate dat we vaak naast elkaar leven? Of is dat België-gevoel dan zo sterk en overheersend? Maak je een Belgische canon, dan maak je een statement. Maak je een Vlaamse of Waalse canon maak je eveneens een statement. Et alors?

Et alors maak je beter geen canon.
 
Je kan geen canon opstellen “vanuit geschiedkundig oogpunt” want geschiedkundigen ijveren ervoor de waarheid te vinden in vaak vage of omstreden gebeurtenissen. Voortschrijdend inzicht is hier van uitermate belang, alsook nuance. Als je dit giet in een politiek (want dat is hier toch de opdrachtgever) dan is dat canon verouderd, eenzijdig en achterhaald nog voor dat een enkele letter inkt ervan gedrukt wordt.

Ik dacht eigenlijk dat het hele idee een culturele insteek had, en zou dan meer kijken naar Eddy Wally, Nicole en Hugo, DEUS, Natalia, Rubens, Delvoye (inclusief recente vergunningsconflicten), Soul Sister, Kamiel Spiessens, Guy Mortier, Gaston en Leo, enzovoort enzoverder. Voorgaande lijst is zeker geen voorkeurslijstje, eerder de eerste dingen die in me opkwamen.
Of ze daar dan afleveringen of kunstwerken van achterhouden om alles politiek correct te houden moeten ze zelf weten, maar een historisch eenheidsprijzen maken is gewoon het meest ridicule idee dat je kan bedenken.

Dat is alsof je een boek schrijft over de Fysica met de intentie dat dit boek de enige juiste waarheid bevat die onomstotelijk juist is. Verfoeilijk.
 
We moeten niet gaan doen alsof men zaken alleen maar mag bekijken als zijnde een historicus. Zo werkt de maatschappij nu eenmaal niet.
Nee, dat men niet moet geloven dat de bevolking naar de geschiedenis kijkt vanuit het perspectief van een genuanceerde historische kijk. Ik probeerde maar te begrijpen waarom men juist de guldensporenslag eruit neemt als de vlaamse feestdag.
Ik geloof niet dat de bevolking naar de geschiedenis kijkt met een genuanceerde, kritische kijk. Ik mag toch wel vinden dat als we een officiële geschiedenis gaan schrijven, dat die niet teleologisch of anachronistisch is geschreven? Als er één goede zaak uit deze canon mag komen, dan is het net dat perspectief van een genuanceerde, kritische kijk op het verleden bij te brengen aan de maatschappij. Jij lijkt mij te pleiten voor mythevorming, ja, sorry, maar daar moet de overheid mijn inziens heel erg ver van weg blijven.


Ik kan met niet van de indruk ontdoen dat je hier vooral veel problemen hebt met de ganse zaak door bepaalde politieke partijen die de zaken naar hun hand proberen te draaien. Terwijl dit volgens mij wel degelijk een andere insteek kan hebben maar bon.
Er is een verschil tussen kijken met argusogen naar bepaalde zaken en direct afkomen met vlaams=bad mkay want het komt van een partij met punten die ons niet aanstaan. Maar zoals gezegd zal ik wel mijn muil houden over zaken waarvan ik geloof dat we er enig respect voor mogen hebben omdat het niet past in het narratief van zodra er vlaams bij staat je een verwerpelijk gedachtengoed hebt.

De Nederlandse canon is opgesteld toen ik nog studeerde. Ik was ook toen over die canon heel erg kritisch. En samen met mij ook heel wat studiegenoten en professoren (die nu ook het pamflet tegen de Vlaamse canon hebben ondertekend). Ik vind het principe van een canon sowieso geen goed idee. Dat ze hier in Vlaanderen dan nog eens wordt opgedrongen met het doel om aan natievorming te doen, daar heb ik het nog veel moeilijker mee. Of dit nu vanuit N-VA of Groen zou komen, dat maakt me geen bal uit. Alleen is het in deze gewoon nogal stuitend dat het voorstel komt van een partij wiens voorzitter 20 jaar geleden dit soort voorstellen als typerend voor autoritaire regimes bestempelde.

Als jij zegt dat "Maar men kan gerust de guldensporenslag herdenken als een moment waar de lagere klasse zich verzet heeft tegen de eisen van adel, tegen onderdrukking en uitbuiting van mensen. Een periode waarin Vlamingen zich bewust werden dat ze zelf ook iets te zeggen hebben." dan heb ik daar overigens geen problemen mee omdat "Vlaams = bad mkay", maar omdat dat het reflecteren van hedendaagse opvattingen op historische gebeurtenissen is. Je probeert die Guldensporenslag in een bepaald keurslijf of hokje te steken, waar het in zijn tijd niet in hoorde.

Ook dit weer: "Zeg nu eens zelf, om terug te gaan naar de guldensporenslag, zou het geen goede zaak zijn moest men langs beide zijden van de taalgrens ooit zij aan zij gevochten heeft voor bepaalde waarden. Dat we kwa geschiedenis niet zo ver van elkaar staan als men ons de laatste 100 jaar wil doen geloven." Welke waarden waren dat dan? Dat ze minder belastingen wouden betalen? Ik vind het geen goede zaak om het verleden te gaan misbruiken en te gaan herschrijven om er een moraliserend verhaal van te maken neen. Enfin, dat een romanschrijver dat doet prima. Maar dat dan als overheid gaan verkopen als officiële geschiedenis? Neen.
 
Et alors maak je beter geen canon.
Als de politieke recuperatie en mythevorming tot een minimum wordt herleid kan het geen kwaad. Zo'n canon kan dienen als een kapstok om ons verleden beter te begrijpen en een collectief geheugen te verkrijgen. Zo'n canon is per definitie geen in beton gegoten waarheid, want geen enkele historicus kan de historische feiten weergeven zoals ze waren. Ik heb niet de indruk dat de Vlaamse canon die pretentie heeft.

Ik krijg de indruk dat het voor velen in de vuilbak mag omdat het voorstel van N-VA komt, al heeft die partij dat ook voor een deel aan zichzelf te danken. Het was beter geweest als het voorstel ontstond uit het middenveld in plaats vanuit de politiek.
 
En met een Belgische canon zouden Belgen niks moeten weten van voor 1830?
Het idee dat België een recente artificiële geschiedenisloze constructie is, heeft toch weinig basis in de realiteit denk ik. Vanaf de 15de eeuw zijn de gebieden van hedendaags Vlaanderen en Wallonië politiek quasi onafscheidelijk geweest: als deel van de Bourgondische (15de eeuw), Spaanse (16de-17de eeuw) en Oostenrijkse (18de eeuw) Nederlanden, nadien als deel van Frankrijk en tot slot als deel van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden tot de Belgische revolutie in 1830.
 
Het idee dat België een recente artificiële geschiedenisloze constructie is, heeft toch weinig basis in de realiteit denk ik. Vanaf de 15de eeuw zijn de gebieden van hedendaags Vlaanderen en Wallonië politiek quasi onafscheidelijk geweest: als deel van de Bourgondische (15de eeuw), Spaanse (16de-17de eeuw) en Oostenrijkse (18de eeuw) Nederlanden, nadien als deel van Frankrijk en tot slot als deel van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden tot de Belgische revolutie in 1830.
Zeg niet België, zeg: de zuidelijke Nederlanden. :coolbrows:
 
Het idee dat België een recente artificiële geschiedenisloze constructie is, heeft toch weinig basis in de realiteit denk ik. Vanaf de 15de eeuw zijn de gebieden van hedendaags Vlaanderen en Wallonië politiek quasi onafscheidelijk geweest: als deel van de Bourgondische (15de eeuw), Spaanse (16de-17de eeuw) en Oostenrijkse (18de eeuw) Nederlanden, nadien als deel van Frankrijk en tot slot als deel van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden tot de Belgische revolutie in 1830.
Dus hoort de geschiedenis van België in de Nederlandse, Spaanse, Oostenrijkse en Franse canon. Want voor 1830 was er geen "België", maar zaten we in een land met communautaire problemen.
 
Dus hoort de geschiedenis van België in de Nederlandse, Spaanse, Oostenrijkse en Franse canon. Want voor 1830 was er geen "België", maar zaten we in een land met communautaire problemen.
Dus het hoort in de canon van een andere staat die nu nog bestaat maar al heel wat gebiedswissels heeft ondergaan, en ook de gebieden waar we hier over praten niet meer bevat, maar niet in die van de huidige staat die de relevante gebieden omvat. Dat is zeer zeker een mening!
 
Dus hoort de geschiedenis van België in de Nederlandse, Spaanse, Oostenrijkse en Franse canon. Want voor 1830 was er geen "België", maar zaten we in een land met communautaire problemen.

Met dat idee kan je Antwerpen pas vermelden vanaf 1850 in de Vlaamse canon :p
 
Dus het hoort in de canon van een andere staat die nu nog bestaat maar al heel wat gebiedswissels heeft ondergaan, en ook de gebieden waar we hier over praten niet meer bevat, maar niet in die van de huidige staat die de relevante gebieden omvat.
Het punt was hier dat de Vlaamse canon niet mocht omdat België en Wallonië historisch altijd samen hebben gehoord tot België etc. Terwijl dat niet zo is, ze hebben samen in een aantal verschillende "rijken" gezeten. De guldensporenslag is er nu toevallig een goed voorbeeld van, dat zou niet in de Vlaamse canon mogen thuishoren, want niet heel Vlaanderen heeft daar iets mee te maken. Maar het hoort ook niet in de Belgische canon dan, want de grenzen toen lagen tussen Brabant en (het oude) Vlaanderen...

Als je een canon wilt maken die je wil kunnen loskoppelen van politiek, dan moet je die geografisch doen, en dan is er geen Vlaamse of Belgische canon, maar waarschijnlijk een "Nederlandse canon" waarin wij zouden moeten vallen.
 
Het punt was hier dat de Vlaamse canon niet mocht omdat België en Wallonië historisch altijd samen hebben gehoord tot België etc. Terwijl dat niet zo is, ze hebben samen in een aantal verschillende "rijken" gezeten. De guldensporenslag is er nu toevallig een goed voorbeeld van, dat zou niet in de Vlaamse canon mogen thuishoren, want niet heel Vlaanderen heeft daar iets mee te maken. Maar het hoort ook niet in de Belgische canon dan, want de grenzen toen lagen tussen Brabant en (het oude) Vlaanderen...

Als je een canon wilt maken die je wil kunnen loskoppelen van politiek, dan moet je die geografisch doen, en dan is er geen Vlaamse of Belgische canon, maar waarschijnlijk een "Nederlandse canon" waarin wij zouden moeten vallen.
Lijkt me nogal wiedes dat je kijkt naar het huidige "culturele" gebied waarvan je een canon wil maken (als je echt wil) en dan gaat kijken naar de geschiedenis van die streek ja. Geografisch zoals jij zegt. Dus volgens de huidge lands- of regiogrenzen.

Het argument dat iets niet tot een <insert gebied> canon mag horen omdat het gebied toen nog niet gedefinieerd was, mja, eerlijk ik weet niet wie daarmee afkwam maar ik vind er geen ruk aan.
 
Ik denk dat de discussie over de Guldensporenslag niet draait over het al dan niet opnemen ervan in een canon, maar wel over welke betekenis men die gebeurtenis toedicht. Wordt ze gerepresenteerd als "de Vlaming tegen de buitenlandse overheerser", of "het onderdrukte volk dat het juk van de adel van zich afwerpt", dan mag dat wat mij betreft wel in de vuilbak waar het thuishoort.
 
De VRT brengt over enkele weken "Het verhaal van Vlaanderen":
Het lijkt dat ze zich sterk focussen op flarden die Vlamingen zich wel gaan herinneren:
‘Het verhaal van Vlaanderen’ brengt de geschiedenis tot leven in 10 afleveringen die telkens focussen op een periode uit de geschiedenis. Die geschiedenis wordt tastbaar gemaakt met historische reconstructies die de kijkers meenemen naar het slagveld van de Guldensporenslag, de tijd van de Romeinen of zelfs naar de badkamer van Filips De Goede.
Ik kan me inbeelden dat deze reeks het buikgevoel gaat aangeven van wat de Vlaming in de huiskamer als "Vlaamse canon" zou aanzien.
 
Ziet er interessant uit, als ik er eens snel diagonaal doorga. 320 pagina's, eenvoudig geschreven en mooi per thema opgelijst.
Benieuwd wat de media ervan gaat maken zo meteen :D
 
Laatst bewerkt:
Benieuwd hoeveel vitriool Reynebeau deze keer zal spuwen. Even snel gescrold en de colleboratie staat alleszins bij, wat ik wel had verwacht. Emilie Claeys wordt ook vermeld, in navolging van Het Verhaal van Vlaanderen. Kolonisatie idem, wat goed is want het was niet een exclusief Belgisch verhaal (iets wat Vlaams-nationalisten wel eens durven beweren).
 
Lol, de "lintbebouwing" staat in de Vlaamsche canon. Another achievement of this great nation.

My 2 cents:
- Leuk, zo'n canon. Mocht het op initiatief van historici zijn, en niet op dat van politici met een Vlaams-Nationalistische agenda.
- Die canon is relevant tot aan het begin van de 20ste eeuw. Daarna staan daar toch heel wat zaken in die mij de wenkbrauwen doen fronsen of die perfect inwisselbaar zijn.
 
Terug
Bovenaan