Mijn ene grootmoeder heb ik in mijn laatste jaar in het middelbaar geïnterviewd over haar jeugd tijdens de oorlog. Heel bijzonder, zeker omdat ze toen beginnende Alzheimer had, en ze zo in detail over die periode kon vertellen maar het al veel moeilijker had met recente zaken. Ze waren bij het uitbreken van de oorlog met het hele gezin gevlucht, maar de Duitse opmars was sneller dan de bevolking kon vluchten dus zijn ze na enkele dagen teruggekeerd. Vooral tijdens de vlucht in aanraking gekomen met bombardementen. Als tienermeisje heeft ze tijdens de bezetting een Duitse soldaat die haar lastig viel met haar handtas in zijn gezicht gemept, om dan snel op een vertrekkende tram te springen. Heldin. Ook de verhalen over hoe op haar school een groot wit kruis geschilderd was om bombardementen te voorkomen, over de rantsoenen, enzovoort.
Mijn grootvader was een van de vele jongemannen die met de fiets naar Frankrijk zijn gevlucht, en dan legeropleiding in Engeland heeft gevolgd. Heeft uiteindelijk niet moeten vechten, maar is altijd zeer gesloten geweest over de oorlog. Weet vooral dingen omdat hij een boekje had bijgehouden.
Met mijn andere grootmoeder er nooit over gepraat, en langs die kant mijn grootvader nooit gekend. Van die kant van de familie gingen er meer verhalen over de Eerste Wereldoorlog rond, vooral over de schuilplaatsen van de mannen toen de Duitsers overal rond gingen om mannen op te pakken voor dwangarbeid. Mijn overgrootvader langs weer de andere kant is dat niet kunnen ontlopen, maar die heeft wel heel zijn leven contact blijven houden met zijn gastgezin.
Heel andere tijden, kunnen ons dat echt niet inbeelden.
